دعوت به تشکیل مجلسی با اکثریت زنان
علی شفیعی- پژوهشگر
مردانهبودن یا نبودن یک فرهنگ و به تبع آن یک جامعه را به صورت عینی و واقعی از راههای متفاوتی میتوان شناخت؛ ادبیات حاکم بر آن جامعه، نسبت حضور زنان و مردان در جایگاههای شغلی و مدیریتی، میزان باسوادی و البته نقشداشتن در پیشرفتهای علمی، میزان بهرهمندی از ظرفیتها و مناصب اجتماعی، سیاسی و... . جنسیت -فراتر از اعتقادداشتن یا اعتقادنداشتن به برتری یکی بر دیگری- در فهم انسانها، در اخلاق و رفتارهای انسانها، در تصمیمسازیها و تصمیمگیریهای انسانها و...، بر بسیاری دیگر از ساحتهای فردی و اجتماعی تأثیری ویژه میگذارد و بنابراین یکی از ساحتهایی که میتواند سمتوسوی یک جامعه را تعریف و مدیریت کند، جنسیت است. چون نقش مقوله جنسیت، در جوامعی مانند ایران در فهم، تصمیم، عمل و اجرا نادیده انگاشته و به ظرفیت آن توجه نمیشود، بنابراین بهجای آنکه به آن بهعنوان یک فرصت دیده شود، به صورت تهدید نگاه میشود و جامعه را از توانمندی یک جنس محروم میکند. جامعه ما پس از مواجهه و تجربه مدرنیته، از فرصتهای طلایی برای بهرهگیری از توان همه انسانهای اطراف خویش با جنسیتهای متفاوت استفاده حداکثری را نکرد و در نتیجه پس از نزدیک به یک قرن از طرح بحثهایی درباره ضرورت حضور زنان در جامعه و نهادهای اجتماعی و تأکید بر لزوم نادیدهانگاری رویکردهای جنسیتی به حضور اجتماعی انسانها، به نظر میرسد باز هم نیازمند بازخوانی و یادآوری آن دغدغهها و ضرورتها هستیم. یکی از ساحتها و عرصههایی که پیشروی ماست و میتواند فرصتی برای بهرهبرداری از نقشهای سرنوشتساز معطوف به جنسیت در یک جامعه باشد، مقوله انتخابات است. انتخابات هم خودش فرصتی برای نقشآفرینی جنسیتی است و هم ظرفیت و راهی برای رهایی از پارهای قیدهاوبندهای خودساخته فرهنگی برای زنان و مردان جامعه است؛ اما سوگمندانه باید گفت در جامعه پیرامونی ما، حتی این راه نیز برای یک جنس راهی پرسنگلاخ و دارای فراز و فرود است و برای جنس دیگر، اتوبانی با تمام ظرفیتها و نیازها. راستی چرا پس از گذشت نزدیک به صد سال از جنبشهای آزادیخواهانه زنان و 40 سال از انقلابی که زنان را دعوت به حضور و نقشآفرینی در ساحتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... میکند، هنوز نتوانستهایم نسبت منطقی و معقولی حداقل در شمارگان حضور زنان در مجلس ایجاد کنیم؟ بهراستی آیا نمیتوان برای نهادینهشدن حضور زنان در ساحتهای علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... در نهادهای انتصابی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی و... سهم مناسبی لحاظ کرد؟ در جایگاههایی مثل حقوقدانان شورای نگهبان، نهاد دولت - وزیران و معاونان رئیسجمهور، استانداران، فرمانداران و... -،
رؤسای دانشگاهها و دانشکدهها، رؤسای بانکها و نهادهای اقتصادی و مالی، شهرداریهای کلان و نواحی در شهرهای بزرگ و...
چرا از زنان با توجه به واقعیتهای موجود در جامعه و سهم آنان از این جایگاهها استفاده نمیشود؟ آیا توان و ظرفیت ندارند یا سیاست کلان به این سمتوسو نیست؟ اینها همه در حالی است که زنان در سلامت اخلاق، رفتار، تصمیم، عمل و اجرا، به میزانی که در جامعه اجازه حضور داشتهاند، سالمتر و منطقیتر بودهاند. آیا سهم حضور زنان و مردان در اختلاسها و فسادهای کلان یکسان بوده است یا اکثریت از آنِ مردان بوده؟ در مفاسد اخلاقی چطور؟ در رشوهگیری و رشوهدهی، مبادرت به خیانتهای خانوادگی، سوءاستفاده از قدرت و... سهم مردان چه نسبتی با سهم زنان دارد؟ بر اساس شواهد موجود در پروندههای قضائی و عملکرد در پژوهشهای جامعهشناسی، زنان در انسانیکردن جامعه و اخلاقیکردن آن، توانایی بسیاری دارند و محرومکردن زنان از حضور همسان در جامعه و موقعیتهای علمی و شغلی، جامعه را متضرر میکند؛ کمااینکه اینگونه شده است. کمتوجهی به زنان در حقیقت تلاش در نادیدهانگاشتن ایشان است که باید این توصیه را به ایشان کرد که « شما -زنان- باید تلاش کنید خویش را بر جامعه مردانه ما تحمیل کنید»؛ چراکه با کمال تأسف ظاهرا مردان این سرزمین -چه اصولگرایان و چه اصلاحطلبان- حاضر به تقسیم حداکثری قدرت با زنان نیستند و اگر هم در برهههایی از مدیریتهای سیاسی، تن به مشارکت زنان در قدرت و جامعه دادهاند، یا بر اثر تحمیل بوده یا معطوف به ضرورت و لزوما از سر باور نبوده است؛ چراکه هیچیک از دو جریان فعال، حاضر به پرداخت هزینه در هنگامه چالشها نبودهاند. به نظر میرسد اگر جامعه زنان همت کنند و یک بار برای همیشه مجلس را از مردانهبودن نجات دهند و زنان را در آن به حداکثر برسانند، میتوان امید داشت که دیگر در مجلس شاهد برخی تندگوییها و درشتخوییها نبود و دولتها را آمادهتر برای واگذاری برخی مدیریتها به زنان دید؛ باشد که این آرزو در انتخابات پیشرو به عینیت برسد.
مردانهبودن یا نبودن یک فرهنگ و به تبع آن یک جامعه را به صورت عینی و واقعی از راههای متفاوتی میتوان شناخت؛ ادبیات حاکم بر آن جامعه، نسبت حضور زنان و مردان در جایگاههای شغلی و مدیریتی، میزان باسوادی و البته نقشداشتن در پیشرفتهای علمی، میزان بهرهمندی از ظرفیتها و مناصب اجتماعی، سیاسی و... . جنسیت -فراتر از اعتقادداشتن یا اعتقادنداشتن به برتری یکی بر دیگری- در فهم انسانها، در اخلاق و رفتارهای انسانها، در تصمیمسازیها و تصمیمگیریهای انسانها و...، بر بسیاری دیگر از ساحتهای فردی و اجتماعی تأثیری ویژه میگذارد و بنابراین یکی از ساحتهایی که میتواند سمتوسوی یک جامعه را تعریف و مدیریت کند، جنسیت است. چون نقش مقوله جنسیت، در جوامعی مانند ایران در فهم، تصمیم، عمل و اجرا نادیده انگاشته و به ظرفیت آن توجه نمیشود، بنابراین بهجای آنکه به آن بهعنوان یک فرصت دیده شود، به صورت تهدید نگاه میشود و جامعه را از توانمندی یک جنس محروم میکند. جامعه ما پس از مواجهه و تجربه مدرنیته، از فرصتهای طلایی برای بهرهگیری از توان همه انسانهای اطراف خویش با جنسیتهای متفاوت استفاده حداکثری را نکرد و در نتیجه پس از نزدیک به یک قرن از طرح بحثهایی درباره ضرورت حضور زنان در جامعه و نهادهای اجتماعی و تأکید بر لزوم نادیدهانگاری رویکردهای جنسیتی به حضور اجتماعی انسانها، به نظر میرسد باز هم نیازمند بازخوانی و یادآوری آن دغدغهها و ضرورتها هستیم. یکی از ساحتها و عرصههایی که پیشروی ماست و میتواند فرصتی برای بهرهبرداری از نقشهای سرنوشتساز معطوف به جنسیت در یک جامعه باشد، مقوله انتخابات است. انتخابات هم خودش فرصتی برای نقشآفرینی جنسیتی است و هم ظرفیت و راهی برای رهایی از پارهای قیدهاوبندهای خودساخته فرهنگی برای زنان و مردان جامعه است؛ اما سوگمندانه باید گفت در جامعه پیرامونی ما، حتی این راه نیز برای یک جنس راهی پرسنگلاخ و دارای فراز و فرود است و برای جنس دیگر، اتوبانی با تمام ظرفیتها و نیازها. راستی چرا پس از گذشت نزدیک به صد سال از جنبشهای آزادیخواهانه زنان و 40 سال از انقلابی که زنان را دعوت به حضور و نقشآفرینی در ساحتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... میکند، هنوز نتوانستهایم نسبت منطقی و معقولی حداقل در شمارگان حضور زنان در مجلس ایجاد کنیم؟ بهراستی آیا نمیتوان برای نهادینهشدن حضور زنان در ساحتهای علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... در نهادهای انتصابی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی و... سهم مناسبی لحاظ کرد؟ در جایگاههایی مثل حقوقدانان شورای نگهبان، نهاد دولت - وزیران و معاونان رئیسجمهور، استانداران، فرمانداران و... -،
رؤسای دانشگاهها و دانشکدهها، رؤسای بانکها و نهادهای اقتصادی و مالی، شهرداریهای کلان و نواحی در شهرهای بزرگ و...
چرا از زنان با توجه به واقعیتهای موجود در جامعه و سهم آنان از این جایگاهها استفاده نمیشود؟ آیا توان و ظرفیت ندارند یا سیاست کلان به این سمتوسو نیست؟ اینها همه در حالی است که زنان در سلامت اخلاق، رفتار، تصمیم، عمل و اجرا، به میزانی که در جامعه اجازه حضور داشتهاند، سالمتر و منطقیتر بودهاند. آیا سهم حضور زنان و مردان در اختلاسها و فسادهای کلان یکسان بوده است یا اکثریت از آنِ مردان بوده؟ در مفاسد اخلاقی چطور؟ در رشوهگیری و رشوهدهی، مبادرت به خیانتهای خانوادگی، سوءاستفاده از قدرت و... سهم مردان چه نسبتی با سهم زنان دارد؟ بر اساس شواهد موجود در پروندههای قضائی و عملکرد در پژوهشهای جامعهشناسی، زنان در انسانیکردن جامعه و اخلاقیکردن آن، توانایی بسیاری دارند و محرومکردن زنان از حضور همسان در جامعه و موقعیتهای علمی و شغلی، جامعه را متضرر میکند؛ کمااینکه اینگونه شده است. کمتوجهی به زنان در حقیقت تلاش در نادیدهانگاشتن ایشان است که باید این توصیه را به ایشان کرد که « شما -زنان- باید تلاش کنید خویش را بر جامعه مردانه ما تحمیل کنید»؛ چراکه با کمال تأسف ظاهرا مردان این سرزمین -چه اصولگرایان و چه اصلاحطلبان- حاضر به تقسیم حداکثری قدرت با زنان نیستند و اگر هم در برهههایی از مدیریتهای سیاسی، تن به مشارکت زنان در قدرت و جامعه دادهاند، یا بر اثر تحمیل بوده یا معطوف به ضرورت و لزوما از سر باور نبوده است؛ چراکه هیچیک از دو جریان فعال، حاضر به پرداخت هزینه در هنگامه چالشها نبودهاند. به نظر میرسد اگر جامعه زنان همت کنند و یک بار برای همیشه مجلس را از مردانهبودن نجات دهند و زنان را در آن به حداکثر برسانند، میتوان امید داشت که دیگر در مجلس شاهد برخی تندگوییها و درشتخوییها نبود و دولتها را آمادهتر برای واگذاری برخی مدیریتها به زنان دید؛ باشد که این آرزو در انتخابات پیشرو به عینیت برسد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.