|

سالي ديگر در تداوم ايجاد ترس سياسي

عبدالرحمن نجل‌رحيم- مغزپژوه

اتنونيو داماسيو مي‌گويد ما انسان‌ها ماشين‌هاي متفکري نيستيم که داراي احساس هم هستيم، بلکه ماشين‌هاي احساسي هستيم که فکر هم مي‌کنيم. به عبارتي احساسات در ما انسان‌ها امري پيشيني است.

اولين احساس‌هاي مهم در انسان‌ها که موجب يادگيري و بقا مي‌شود، ترس است. ترس، سريعا هسته بادامک (اميگدال) مرتبط با مناطق تصميم‌گيرنده و مجري مغز را به کار مي‌گيرد و جايي براي تصميمات عاقلانه نمي‌گذارد. به عبارت ديگر، ترس، واکنش‌هاي هيجاني سريع مغز نظير خشم و خشونت را برمي‌انگيزاند و عقل و منطق را کور مي‌کند.
استفاده از ترس به عنوان ابزاري سياسي، شيوه‌اي قديمي است که از دوران شکل‌گيري قبيله‌هاي انساني متداول بوده است. در سياست بازگشت به عادات قبيله‌اي اغلب از عامل ترس براي مرعوب‌کردن زيردستان يا دشمنان بهره گرفته مي‌شود.
استفاده از ترس مهندسي‌شده سياسي توسط سياست‌مداران، اغلب با بزرگ‌نمايي غيرواقعي احتمال خطر تهديد از طرف دشمن و تشديد تعصبات سوگيرانه و غيرمنطقي در مغز طرفداران‌شان صورت مي‌گيرد. بزرگ‌نمايي غيرمتناسب احتمال خطر در پيوند با تقويت تعصبات خشک‌انديشانه به نوبه خود، موجب افزايش ترس عمومي و اجتماعي مي‌شود و به هيجانات بي‌پايه و نادرست دامن مي‌زند. به اين ترتيب، چرخه معيوب بين ترس ايجاد‌شده از طرفي و تبليغ توهم‌آلود از طرف ديگر به حيات خشم و خشونت در صحنه سياسي تداوم مي‌بخشد.
هر چقدر عامل تهديدکننده و ايجادکننده ترس سياسي، بزرگ‌تر، غيرقابل دسترس‌تر، هيولاتر، غيرقابل مصالحه‌تر، بي‌رحم‌تر جلوه داده شده، خشم و خشونت نسبت به آن رواتر و اجتناب‌ناپذيرتر مي‌شود.
در سال گذشته نيز مانند سال‌هاي قبل شاهد تداوم سياست‌هاي انقباضي و بيگانه‌ستيز در حاکميت جهان سرمايه در آمريكا و اروپا بوده‌ايم. كساني نظير ترامپ، همچنان مردم آمريكا را از دشمنان فرضي خود ترسانده‌اند.
ترامپ، همچنان مردم آمريكا را از تهديد مهاجران تروريست مي‌ترساند، حتي اگر در سال‌هاي گذشته جرم و جنايتي نيز توسط اقليت‌هاي مهاجر در خاک آمريكا صورت نگرفته باشد. او حتي نمايندگان اقليت کنگره آمريكا را تهديد مي‌کند که آنها را به زادگاه‌هاي آبا و اجدادي‌شان بر‌مي‌گرداند. او همچنان مهاجران را عوامل جرم و جنايت و اعتياد مي‌داند. در اروپا، ايجاد ترس سياسي با بوق و کرناي تبليغاتي رسانه‌اي و شبکه‌اي، باعث جابه‌جايي تعادل سياسي به طرف راست افراطي و قوت‌گرفتن گروه‌هاي خشونت‌طلب اقليت‌ستيز شده است. شکي نيست که آمريكا و قدرت‌هاي اروپايي براي حفظ و گسترش امپراتوري سرمايه‌داري بي‌بديل خود به آشوب‌ها، کشتار و موج عظيم مهاجرت نيروهاي انساني به سوي کشورهاي ديگر از جمله اروپا دخالت داشته‌اند.
اما هم‌اکنون در مقابل موج عظيم مهاجران آواره و جان به لب رسيده، سياست ترس‌افکني بين مردم کشورهاي خود در مقابل اقليت مهاجر را پيشه کرده‌اند. چرخش سياست‌هاي کشورهاي غربي به سوي راست افراطي و مهاجرستيزي، تداوم چرخه معيوبي است که حاصل گسترش سياست اعمال ترس سياسي براي تداوم حکومت اقتدارگرايانه و غيردموکراتيک بر جهان است. وظيفه آگاهان و فعالان اجتماعي در سراسر جهان اين است که عليه اين چرخه معيوبي که انسان را در مقابل انسان قرار مي‌دهد و ترس قبيله‌اي را به عنوان سياست محوري حاکم بر جهان ناعادلانه امروز استيلا مي‌بخشد، فعالانه وارد کارزار شوند.
به اميد اينکه در سال جديد- ۲۰۲۰- شاهد خيزش نيروهاي عدالت‌خواه و آزادي‌طلب در سرتاسر جهان باشيم که از چرخه معيوب رشد ترس سياسي در مغز ساکنان زمين جلوگيري كند.

اتنونيو داماسيو مي‌گويد ما انسان‌ها ماشين‌هاي متفکري نيستيم که داراي احساس هم هستيم، بلکه ماشين‌هاي احساسي هستيم که فکر هم مي‌کنيم. به عبارتي احساسات در ما انسان‌ها امري پيشيني است.

اولين احساس‌هاي مهم در انسان‌ها که موجب يادگيري و بقا مي‌شود، ترس است. ترس، سريعا هسته بادامک (اميگدال) مرتبط با مناطق تصميم‌گيرنده و مجري مغز را به کار مي‌گيرد و جايي براي تصميمات عاقلانه نمي‌گذارد. به عبارت ديگر، ترس، واکنش‌هاي هيجاني سريع مغز نظير خشم و خشونت را برمي‌انگيزاند و عقل و منطق را کور مي‌کند.
استفاده از ترس به عنوان ابزاري سياسي، شيوه‌اي قديمي است که از دوران شکل‌گيري قبيله‌هاي انساني متداول بوده است. در سياست بازگشت به عادات قبيله‌اي اغلب از عامل ترس براي مرعوب‌کردن زيردستان يا دشمنان بهره گرفته مي‌شود.
استفاده از ترس مهندسي‌شده سياسي توسط سياست‌مداران، اغلب با بزرگ‌نمايي غيرواقعي احتمال خطر تهديد از طرف دشمن و تشديد تعصبات سوگيرانه و غيرمنطقي در مغز طرفداران‌شان صورت مي‌گيرد. بزرگ‌نمايي غيرمتناسب احتمال خطر در پيوند با تقويت تعصبات خشک‌انديشانه به نوبه خود، موجب افزايش ترس عمومي و اجتماعي مي‌شود و به هيجانات بي‌پايه و نادرست دامن مي‌زند. به اين ترتيب، چرخه معيوب بين ترس ايجاد‌شده از طرفي و تبليغ توهم‌آلود از طرف ديگر به حيات خشم و خشونت در صحنه سياسي تداوم مي‌بخشد.
هر چقدر عامل تهديدکننده و ايجادکننده ترس سياسي، بزرگ‌تر، غيرقابل دسترس‌تر، هيولاتر، غيرقابل مصالحه‌تر، بي‌رحم‌تر جلوه داده شده، خشم و خشونت نسبت به آن رواتر و اجتناب‌ناپذيرتر مي‌شود.
در سال گذشته نيز مانند سال‌هاي قبل شاهد تداوم سياست‌هاي انقباضي و بيگانه‌ستيز در حاکميت جهان سرمايه در آمريكا و اروپا بوده‌ايم. كساني نظير ترامپ، همچنان مردم آمريكا را از دشمنان فرضي خود ترسانده‌اند.
ترامپ، همچنان مردم آمريكا را از تهديد مهاجران تروريست مي‌ترساند، حتي اگر در سال‌هاي گذشته جرم و جنايتي نيز توسط اقليت‌هاي مهاجر در خاک آمريكا صورت نگرفته باشد. او حتي نمايندگان اقليت کنگره آمريكا را تهديد مي‌کند که آنها را به زادگاه‌هاي آبا و اجدادي‌شان بر‌مي‌گرداند. او همچنان مهاجران را عوامل جرم و جنايت و اعتياد مي‌داند. در اروپا، ايجاد ترس سياسي با بوق و کرناي تبليغاتي رسانه‌اي و شبکه‌اي، باعث جابه‌جايي تعادل سياسي به طرف راست افراطي و قوت‌گرفتن گروه‌هاي خشونت‌طلب اقليت‌ستيز شده است. شکي نيست که آمريكا و قدرت‌هاي اروپايي براي حفظ و گسترش امپراتوري سرمايه‌داري بي‌بديل خود به آشوب‌ها، کشتار و موج عظيم مهاجرت نيروهاي انساني به سوي کشورهاي ديگر از جمله اروپا دخالت داشته‌اند.
اما هم‌اکنون در مقابل موج عظيم مهاجران آواره و جان به لب رسيده، سياست ترس‌افکني بين مردم کشورهاي خود در مقابل اقليت مهاجر را پيشه کرده‌اند. چرخش سياست‌هاي کشورهاي غربي به سوي راست افراطي و مهاجرستيزي، تداوم چرخه معيوبي است که حاصل گسترش سياست اعمال ترس سياسي براي تداوم حکومت اقتدارگرايانه و غيردموکراتيک بر جهان است. وظيفه آگاهان و فعالان اجتماعي در سراسر جهان اين است که عليه اين چرخه معيوبي که انسان را در مقابل انسان قرار مي‌دهد و ترس قبيله‌اي را به عنوان سياست محوري حاکم بر جهان ناعادلانه امروز استيلا مي‌بخشد، فعالانه وارد کارزار شوند.
به اميد اينکه در سال جديد- ۲۰۲۰- شاهد خيزش نيروهاي عدالت‌خواه و آزادي‌طلب در سرتاسر جهان باشيم که از چرخه معيوب رشد ترس سياسي در مغز ساکنان زمين جلوگيري كند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.