|

سايه‌هاي سربريده

«سر بر تن و دنبال سرم مي‌گردم» عنوان مجموعه‌اي از رباعي‌هاي ايرج زبردست است كه به‌تازگي در نشر مرواريد منتشر شده است. پيش از اين از ايرج زبردست به‌عنوان رباعي‌سرا چندين مجموعه به چاپ رسيده بود و «سر بر تن و دنبال سرم مي‌گردم» نيز شامل تازه‌ترين رباعي‌هاي اوست. شاعر در ابتداي كتاب نوشته است: «گاهي يك اتفاق، آن‌قدر زير پايت دره حفر مي‌كند كه تا آخر عمر هم به انتهاي سقوط نمي‌رسي. كافي‌ست تاريكي دستش به چراغ رؤياي كسي برسد. يك‌باره تمام شب‌هاي زخمي از راه مي‌رسند و آن‌قدر گلوي روز را مي‌فشارند كه برآمدن ذره‌اي صبح، آرزويي بر شانه محال مي‌شود. گاهي آن‌قدر تنهايي كه در آينه خودت را با سايه‌اي كه نمي‌داني كيست، اشتباه مي‌گيري. اين روزها احساس مي‌كنم هزار سالِ بي‌انتها زيسته‌ام و تمام دردهاي دنيا در من بستري شده‌اند. حس مي‌كنم كسي گلوي مرا بريده است، كسي كه به صداي تاريك سرفه‌هايش عادت كرده‌ام. ديشب سر سايه‌ام را بريدم، ديشب سرم را كنار سر بريده سايه‌ام گذاشتم. ديشب كنار سر بريده سايه‌ام خوابم برد، ديشب يك قطره خون از گلويم چكيده بود. ديشب سر بر تن و دنبال سرم مي‌گشتم. ديشب...». در رباعي‌هاي اين مجموعه با تنوع مضامين روبه‌رو هستيم و گاهي مضاميني متفاوت در رباعي‌ها ديده مي‌شود. همچنين برخي از ويژگي‌هايي كه زبردست در مجموعه‌هاي قبلي‌اش نيز به كار برده بود، مثل شكستن مصراع‌ها در رباعي‌هاي مجموعه تازه او ديده مي‌شود. در يكي از رباعي‌هاي اين دفتر مي‌خوانيم: «شب خيره به خويش... ماه را گم مي‌كرد/ هم منظره... هم نگاه... را گم مي‌كرد/ آن‌قدر گرفته راه را تاريكي/ آن‌قدر كه راه، راه را گم مي‌كرد».
«پري‌شهر» عنوان مجموعه‌داستاني است از حسن سلماني كه اين كتاب نيز توسط نشر مرواريد به چاپ رسيده است. 14 داستان با اين عناوين در اين مجموعه منتشر شده است: «نقطه، سر خط»، «خيابان شكوفه»، «پري‌شهر»، «چه خيال‌ها»، «گنجشكك اشي‌مشي»، «شيطان‌بازار»، «هاواريو»، «دوم‌ شخص، غايب»، «ستاره قطبي»، «يلدا»، «دنياي كريم و مريم»، «هبوط»، «انگشت‌نماي» و «نشاني». داستان اول اين مجموعه با نام «نقطه، سرخط» اين‌طور شروع مي‌شود: «از كمربندي اسلامشهر وارد جاده فرعي و خاكي منتهي به شهرك كارتن شدم. از قاب آينه جلو پيدا بود كه پشت سرم چه گرد و خاكي به هوا بلند كرده‌ام. شهرك كارتن از دور و در ميان مزارع ذرت و آفتابگردان مثل قلعه‌هاي باستاني به نظر مي‌رسيد. در انتهاي جاده خاكي تنها ورودي شهرك قرار داشت كه با زنجير فولادي كلفتي كه باز و بسته مي‌شد، اجازه ورود و خروج را به آدم‌ها و ماشين‌ها مي‌داد. مرد شصت و دو سه ساله‌ شلخته‌اي در يك طرف دروازه روي چارپايه چوبي نشسته بود و قوطي آبميوه‌اش را سر مي‌كشيد. وقتي از او نشاني بنگاه كاغذ رسول را پرسيدم؛ چشم‌هاي نخودي‌اش را در چهره آفتاب‌سوخته‌اش گم كرد و با اشاره دست ته خيابان روبه‌رو را نشانم داد. تشكر كردم و به راه افتادم. از آينه جلو مي‌ديدم كه با شيلنگ دوروبرش را آب مي‌پاشيد تا گرد و خاك را بخواباند». راوي داستان و رسول دوست دوران كودكي و هم‌شاگردي بوده‌اند. پدر رسول به‌دليل صدمات ناشي از جنگ و آثار شيميايي سال‌ها پيش از دنيا مي‌رود و رسول مجبور مي‌شود تا خيلي زود وارد بازار كار شود. او كارهاي مختلفي، از سيگارفروشي تا بازيگري تئاتر را امتحان مي‌كند و مدتي هم به جمع‌كردن كاغذ و زباله مي‌پردازد. رسول به‌تازگي با راوي تماس گرفته و حالا قرار است اين دو بعد از 12 سال دوباره يكديگر را ببينند.
در بخشي از داستان «چه خيال‌ها» مي‌خوانيم: «برعكس سي سال خدمت دولتي‌اش كه مثل خيلي از آدم‌هاي ديگر روزها را كار مي‌كرد و شب‌ها در كنار خانواده‌اش به استراحت مي‌پرداخت، سه سالي مي‌شد كه جاي شب و روزش عوض شده بود. زمان كارمندي‌اش، اميدوار بود كه اگر عمري باشد، بعد از بازنشستگي بتواند كتاب‌هايي را كه هميشه دوستشان داشته، بخواند. اما هرگز فكر نمي‌كرد كه كتاب‌هاي دوست‌داشتني‌اش را شبانه و در زير نور تير برق خيابان‌ها و در سكوت و تنهايي بخواند. شمار كتاب‌هايي كه در اين سه سال مطالعه كرده بود، ده برابر بيشتر از كتاب‌هايي بود كه در آن سي ساله خوانده بود. او حالا مثل شهرزاد به اندازه هزار و يك‌ شب، قصه بلد بود تا قبل از خواب براي بچه‌هايش نقل كند؛ برعكس سال‌هاي كودكي دختر و پسرش كه قبل از خواب از او قصه مي‌خواستند و او يا مي‌گفت خيلي خسته‌ام بابايي، بذارين واسه يه شب ديگه يا هرچي قصه بلد بودم براتون گفتم. بذارين چن تا جديدشو بخونم. باشه براي بعد... آن شب به تير برق سيماني تكيه داده بود و دست‌هايش را تا مچ توي جيب پالتويش فرو كرده، كلاه كاموايي‌اش را تا زير گوش‌ها پايين كشيده بود و بلورهاي ستاره‌اي‌شكل برف را تماشا مي‌كرد كه در نور مخروطي‌شكل تير برق، رقص‌كنان و چرخ‌زنان از آسمان به طرفش مي‌آمدند و روي صورت تب‌دارش مي‌نشستند و خيلي زود آب مي‌شدند».

«سر بر تن و دنبال سرم مي‌گردم» عنوان مجموعه‌اي از رباعي‌هاي ايرج زبردست است كه به‌تازگي در نشر مرواريد منتشر شده است. پيش از اين از ايرج زبردست به‌عنوان رباعي‌سرا چندين مجموعه به چاپ رسيده بود و «سر بر تن و دنبال سرم مي‌گردم» نيز شامل تازه‌ترين رباعي‌هاي اوست. شاعر در ابتداي كتاب نوشته است: «گاهي يك اتفاق، آن‌قدر زير پايت دره حفر مي‌كند كه تا آخر عمر هم به انتهاي سقوط نمي‌رسي. كافي‌ست تاريكي دستش به چراغ رؤياي كسي برسد. يك‌باره تمام شب‌هاي زخمي از راه مي‌رسند و آن‌قدر گلوي روز را مي‌فشارند كه برآمدن ذره‌اي صبح، آرزويي بر شانه محال مي‌شود. گاهي آن‌قدر تنهايي كه در آينه خودت را با سايه‌اي كه نمي‌داني كيست، اشتباه مي‌گيري. اين روزها احساس مي‌كنم هزار سالِ بي‌انتها زيسته‌ام و تمام دردهاي دنيا در من بستري شده‌اند. حس مي‌كنم كسي گلوي مرا بريده است، كسي كه به صداي تاريك سرفه‌هايش عادت كرده‌ام. ديشب سر سايه‌ام را بريدم، ديشب سرم را كنار سر بريده سايه‌ام گذاشتم. ديشب كنار سر بريده سايه‌ام خوابم برد، ديشب يك قطره خون از گلويم چكيده بود. ديشب سر بر تن و دنبال سرم مي‌گشتم. ديشب...». در رباعي‌هاي اين مجموعه با تنوع مضامين روبه‌رو هستيم و گاهي مضاميني متفاوت در رباعي‌ها ديده مي‌شود. همچنين برخي از ويژگي‌هايي كه زبردست در مجموعه‌هاي قبلي‌اش نيز به كار برده بود، مثل شكستن مصراع‌ها در رباعي‌هاي مجموعه تازه او ديده مي‌شود. در يكي از رباعي‌هاي اين دفتر مي‌خوانيم: «شب خيره به خويش... ماه را گم مي‌كرد/ هم منظره... هم نگاه... را گم مي‌كرد/ آن‌قدر گرفته راه را تاريكي/ آن‌قدر كه راه، راه را گم مي‌كرد».
«پري‌شهر» عنوان مجموعه‌داستاني است از حسن سلماني كه اين كتاب نيز توسط نشر مرواريد به چاپ رسيده است. 14 داستان با اين عناوين در اين مجموعه منتشر شده است: «نقطه، سر خط»، «خيابان شكوفه»، «پري‌شهر»، «چه خيال‌ها»، «گنجشكك اشي‌مشي»، «شيطان‌بازار»، «هاواريو»، «دوم‌ شخص، غايب»، «ستاره قطبي»، «يلدا»، «دنياي كريم و مريم»، «هبوط»، «انگشت‌نماي» و «نشاني». داستان اول اين مجموعه با نام «نقطه، سرخط» اين‌طور شروع مي‌شود: «از كمربندي اسلامشهر وارد جاده فرعي و خاكي منتهي به شهرك كارتن شدم. از قاب آينه جلو پيدا بود كه پشت سرم چه گرد و خاكي به هوا بلند كرده‌ام. شهرك كارتن از دور و در ميان مزارع ذرت و آفتابگردان مثل قلعه‌هاي باستاني به نظر مي‌رسيد. در انتهاي جاده خاكي تنها ورودي شهرك قرار داشت كه با زنجير فولادي كلفتي كه باز و بسته مي‌شد، اجازه ورود و خروج را به آدم‌ها و ماشين‌ها مي‌داد. مرد شصت و دو سه ساله‌ شلخته‌اي در يك طرف دروازه روي چارپايه چوبي نشسته بود و قوطي آبميوه‌اش را سر مي‌كشيد. وقتي از او نشاني بنگاه كاغذ رسول را پرسيدم؛ چشم‌هاي نخودي‌اش را در چهره آفتاب‌سوخته‌اش گم كرد و با اشاره دست ته خيابان روبه‌رو را نشانم داد. تشكر كردم و به راه افتادم. از آينه جلو مي‌ديدم كه با شيلنگ دوروبرش را آب مي‌پاشيد تا گرد و خاك را بخواباند». راوي داستان و رسول دوست دوران كودكي و هم‌شاگردي بوده‌اند. پدر رسول به‌دليل صدمات ناشي از جنگ و آثار شيميايي سال‌ها پيش از دنيا مي‌رود و رسول مجبور مي‌شود تا خيلي زود وارد بازار كار شود. او كارهاي مختلفي، از سيگارفروشي تا بازيگري تئاتر را امتحان مي‌كند و مدتي هم به جمع‌كردن كاغذ و زباله مي‌پردازد. رسول به‌تازگي با راوي تماس گرفته و حالا قرار است اين دو بعد از 12 سال دوباره يكديگر را ببينند.
در بخشي از داستان «چه خيال‌ها» مي‌خوانيم: «برعكس سي سال خدمت دولتي‌اش كه مثل خيلي از آدم‌هاي ديگر روزها را كار مي‌كرد و شب‌ها در كنار خانواده‌اش به استراحت مي‌پرداخت، سه سالي مي‌شد كه جاي شب و روزش عوض شده بود. زمان كارمندي‌اش، اميدوار بود كه اگر عمري باشد، بعد از بازنشستگي بتواند كتاب‌هايي را كه هميشه دوستشان داشته، بخواند. اما هرگز فكر نمي‌كرد كه كتاب‌هاي دوست‌داشتني‌اش را شبانه و در زير نور تير برق خيابان‌ها و در سكوت و تنهايي بخواند. شمار كتاب‌هايي كه در اين سه سال مطالعه كرده بود، ده برابر بيشتر از كتاب‌هايي بود كه در آن سي ساله خوانده بود. او حالا مثل شهرزاد به اندازه هزار و يك‌ شب، قصه بلد بود تا قبل از خواب براي بچه‌هايش نقل كند؛ برعكس سال‌هاي كودكي دختر و پسرش كه قبل از خواب از او قصه مي‌خواستند و او يا مي‌گفت خيلي خسته‌ام بابايي، بذارين واسه يه شب ديگه يا هرچي قصه بلد بودم براتون گفتم. بذارين چن تا جديدشو بخونم. باشه براي بعد... آن شب به تير برق سيماني تكيه داده بود و دست‌هايش را تا مچ توي جيب پالتويش فرو كرده، كلاه كاموايي‌اش را تا زير گوش‌ها پايين كشيده بود و بلورهاي ستاره‌اي‌شكل برف را تماشا مي‌كرد كه در نور مخروطي‌شكل تير برق، رقص‌كنان و چرخ‌زنان از آسمان به طرفش مي‌آمدند و روي صورت تب‌دارش مي‌نشستند و خيلي زود آب مي‌شدند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.