|

«مارتین اسکورسیزی» کارگردان «گاو خشمگین» 71ساله شد

رفقای خوب در تاکسی یک گاو وحشی! *

محمدعلی سجادی

مارتین عزیز
این‌همه دسیسه رفقای خوب‌ات برای چیست؟
کیست این «راننده تاکسی»
چرا منتظر توست؟
می‌خواهد تو را تا کجای گلوله‌ها ببرد؟
«گاو وحشی»ات چرا هی رام نمی‌شود رام نمی‌شود
حتی در «عصر معصومیت»؟
این چه آینه‌ای است که تاریکی را
از «جزیره آیلند»ت می‌تاباند سمت ما؟
مارتین عزیز!تو شاعر سینما نیستی، یعنی در گمان دیگران چنین نیستی. نه در گل‌ها می‌گردی و نه در دشت‌ها. هرچند فرزند مهاجری ایتالیایی هستی. این شور و این شرباوری آیا از رگ سیسیلی‌وارت می‌زند؟ ریتم و نفس فیلم‌هایت، جز تعدادی در گمانم پرانرژی است. میان ذِن و شر، میان ویتنام و تبت در نوسانی.
مسیح‌‌ات هم حتی متفاوت است (شاید به‌خاطر ویلیام دافو که بازیگر خوبی است ولی مرا بیشتر وقت‌ها پس می‌زند) عاصی و هیجانی و برون‌افکنانه و گاه خشن و البته عمیق. حرکات بی‌قرار دوربینت را دوست دارم و اعوجاج در قاب‌ها و موقعیت‌های تصویری‌ات را. گرایشت را به دو بزرگ سینما در ولز و هیچکاک، در استفاده از لحن اکسپرسیونیستی/ رئالیستی‌اش دوست می‌دارم.
درس سینما می‌دهی. دست از سر سینما و ریشه‌هایش برنمی‌داری. به فکر ترمیم فیلم‌هایی. ژانرها را درهم ادغام می‌کنی (وسترن و دلهره را مثلا در راننده تاکسی). «تنگه وحشت» را بازسازی می‌کنی. هم سنت سینما را پی ‌می‌گیری و هم ‌دست از بداعت برنمی‌داری. خود سینمایی. دست از تجربه‌کردن برنمی‌داری. گاو وحشی‌ات در بیابان‌های اسطوره و آیین و خیابان پایین و بالای شهرها می‌دود و حتی از رنگ سرخ هم نمی‌ترسد.
هم اسکار گرفتی و هم جایزه از کن و ونیز و... هم عوام تو را و فیلم‌هایت را دوست دارند. چه موهبتی! پنج‌بار زن گرفتی ولی رفاقتت با دونیروی عزیز به قوت خود باقی است. مثل رفاقتت با سینما. بالاتر از آن که عاشق عشقت به خود سینما هستم. تولدت مبارک، هرچند ما را نمی‌شناسی!
*از مجموعه اشعار سینمایی‌ام
مارتین عزیز
این‌همه دسیسه رفقای خوب‌ات برای چیست؟
کیست این «راننده تاکسی»
چرا منتظر توست؟
می‌خواهد تو را تا کجای گلوله‌ها ببرد؟
«گاو وحشی»ات چرا هی رام نمی‌شود رام نمی‌شود
حتی در «عصر معصومیت»؟
این چه آینه‌ای است که تاریکی را
از «جزیره آیلند»ت می‌تاباند سمت ما؟
مارتین عزیز!تو شاعر سینما نیستی، یعنی در گمان دیگران چنین نیستی. نه در گل‌ها می‌گردی و نه در دشت‌ها. هرچند فرزند مهاجری ایتالیایی هستی. این شور و این شرباوری آیا از رگ سیسیلی‌وارت می‌زند؟ ریتم و نفس فیلم‌هایت، جز تعدادی در گمانم پرانرژی است. میان ذِن و شر، میان ویتنام و تبت در نوسانی.
مسیح‌‌ات هم حتی متفاوت است (شاید به‌خاطر ویلیام دافو که بازیگر خوبی است ولی مرا بیشتر وقت‌ها پس می‌زند) عاصی و هیجانی و برون‌افکنانه و گاه خشن و البته عمیق. حرکات بی‌قرار دوربینت را دوست دارم و اعوجاج در قاب‌ها و موقعیت‌های تصویری‌ات را. گرایشت را به دو بزرگ سینما در ولز و هیچکاک، در استفاده از لحن اکسپرسیونیستی/ رئالیستی‌اش دوست می‌دارم.
درس سینما می‌دهی. دست از سر سینما و ریشه‌هایش برنمی‌داری. به فکر ترمیم فیلم‌هایی. ژانرها را درهم ادغام می‌کنی (وسترن و دلهره را مثلا در راننده تاکسی). «تنگه وحشت» را بازسازی می‌کنی. هم سنت سینما را پی ‌می‌گیری و هم ‌دست از بداعت برنمی‌داری. خود سینمایی. دست از تجربه‌کردن برنمی‌داری. گاو وحشی‌ات در بیابان‌های اسطوره و آیین و خیابان پایین و بالای شهرها می‌دود و حتی از رنگ سرخ هم نمی‌ترسد.
هم اسکار گرفتی و هم جایزه از کن و ونیز و... هم عوام تو را و فیلم‌هایت را دوست دارند. چه موهبتی! پنج‌بار زن گرفتی ولی رفاقتت با دونیروی عزیز به قوت خود باقی است. مثل رفاقتت با سینما. بالاتر از آن که عاشق عشقت به خود سینما هستم. تولدت مبارک، هرچند ما را نمی‌شناسی!
*از مجموعه اشعار سینمایی‌ام

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.