|

«اولاند» میهمان «نتانیاهو» است

اخلال‌گر مذاکره‌ «ژنو» در اسراییل

شرق، زینب اسماعیلی: «تل‌آویو» این روزها پررفت‌وآمد شده است. هرچه تعداد دورهای مذاکرات ژنو بر سر فعالیت هسته‌ای تهران افزایش می‌یابد، «تل‌آویو» هم میهمان‌پذیرتر می‌شود. بعد از پایان دومین دور گفت‌وگوی‌های 1+5 با ایران در ژنو، «وندی شرمن» نماینده آمریکا در مذاکرات به تل‌آویو رفت و روز گذشته نیز «فرانسوا اولاند» رییس‌جمهوری فرانسه.
سفر اولاند اما با توجه به نقشی که نماینده کشورش در آخرین دور مذاکرات ژنو ایفا کرد، اهمیت ویژه‌ای دارد چه بسا که ایران و فرانسه از زمان صفویه که رابطه خود را آغاز کرده‌اند، کشاکش کم نداشته‌اند. هفته گذشته در مذاکرات ژنو (7 و 8 نوامبر) در حالی‌که گفته می‌شد دستیابی به توافق بین ایران و 1+5 نزدیک است، یک عضو موضع‌گیری متفاوتی کرد. لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه محورهای مورد توافق را نپذیرفت و اصلی‌ترین مشکل او نیز در مورد رآکتور آب سنگین اراک بود. اگرچه در هفته‌ای که گذشت در توافقی بین ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مقرر شد تا بازرسان آژانس از این رآکتور بازدید کنند، اما گویا پاریس قصد ندارد هیچ‌کدام از گام‌های اعتمادساز ایران را ببیند. فرانسوا اولاند که روز گذشته به تل‌آویو سفر کرد، گفته است: «حمایت پاریس از اسراییل نامحدود خواهد بود و پاریس هر کمکی که بتواند برای امنیت و ثبات اسراییل انجام می‌دهد.» او که معتقد است برنامه هسته‌ای ایران خطری برای اسراییل، منطقه و جهان است در عین حال تاکید کرد: «فرانسه بر موضع خود درباره پرونده ایران پافشاری خواهد کرد.» به گزارش شبکه خبری «اسکای‌نیوز عربی»، اولاند در جمعی که نتانیاهو و شیمون پرز هم در آن حضور داشتند، گفته «در سفر فرانسوا میتران، رییس‌جمهوری اسبق فرانسه به اسراییل او بر حمایت پاریس از تل‌آویو تاکید کرد و من امروز به اینجا آمده‌ام تا اعلام کنم، کمک و حمایت فرانسه از اسراییل ریشه در تاریخ و مسایل انسانی دارد و به یک یا چند محور محدود نمی‌شود.» رییس‌جمهوری فرانسه گفت: «تا مطمئن نشویم که برنامه هسته‌ای ایران جنبه نظامی ندارد بر مواضع خود در قبال این مساله تاکید خواهیم کرد.» موضع‌گیری اخیر وزیر امورخارجه فرانسه در ژنو از سوی نتانیاهو به‌طور جدی مورد حمایت قرار گرفت، آنچنان که بسیاری فرانسه را به آلت‌دست
اسراییل شدن متهم کردند. در خبرهایی نیز آمده بود که یک نماینده پارلمان اسراییل در روزهای مذاکره در ژنو با اولاند به‌طور تلفنی صحبت و او را از نظرات نتانیاهو مطلع کرده است. اکنون فرصت میوه چینی اولاند است تا «دست‌خوشِ» خود را از نتانیاهو بگیرد. نتانیاهو ابراز امیدواری کرده که فرانسه، درباره‌ ایران دودل نشود. او ضمن حمایت از موضع اخیر فرانسه درباره ایران، از فرانسوی‌ها خواست که از موضع خود کوتاه نیایند. نتانیاهو، که با روزنامه «فیگارو» گفت‌وگو می‌کرد، گفت: «اسراییل و فرانسه، از سال‌های گذشته تاکنون موضع مشترکی را در قبال ایران دارند و فرانسوا اولاند نیز همین موضع را ادامه می‌دهد. ما از موضع ثابت و تغییرناپذیر فرانسه درباره ایران استقبال می‌کنیم.» خبرگزاری «رویترز» به نقل از بنیامین نتانیاهو خبر داده که او پس از پایان دیدار با فرانسوا اولاند، روز چهارشنبه، یعنی اولین روز مذاکرات دور سوم ژنو، در مسکو با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه دیدار می‌کند و درباره مساله هسته‌ای ایران گفت‌وگو می‌کند. پس از آن روز جمعه که احتمالا روز پایانی مذاکره سوم ژنو است، گزارش «جان کری»، وزیر امور خارجه آمریکا را در مورد مذاکرات می‌شنود. لابی اسراییل در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی جزو گروه‌های تاثیر‌گذار به شمار می‌رود.
از نماد روشنفکری تا نماد پیچ
لوران فابیوس در کمترین زمان ممکن از هفته گذشته به چهره‌ای مطرح اما منفور در ایران تبدیل شد. ایرانی‌ها بابت نقش‌آفرینی آمریکا و حتی برگ آخری که گاه روسیه در پایان مذاکرات‌رو می‌کرد، نگران بودند اما این نگرانی به سمت فرانسه جابه‌جا شد، وقتی فابیوس به بهانه قدم زدن در حیاط هتل اینترکنتینانتال در جمع خبرنگاران قرار گرفت و گفت: توافقی بین ایران و 1+5 حاصل نشد. حرف‌های او که موضوع مورد اختلاف را رآکتور آب سنگین اراک و غنی‌سازی اورانیوم اعلام کرد، برای مردمی که پای شبکه‌های اجتماعی و ماهواره‌ها نشسته بودند گویی آتشی بود در خرمن گندم. پیدا کردن آن همه کلمه و اسم در فرهنگ ایرانی که پسوند فرانسه داشت، برای ذهن خلاق و پر نبوغ ایرانی‌ها در ساختن جوک و طنز، خیلی سخت نبود، به یکباره شیرینی و آچار و عطر و قهوه و هرچه که پسوند فرانسه داشت به «محمدی» ملقب شد تا هم خاطره توهین دانمارک به پیامبر(ص) زنده شود و هم جواب تفنگ فرانسه را با توپ داده باشیم. کسی هم نوشته بود «اینها که برای همه آچار فرانسه هستند چرا برای ما پیچ شد؟» رابطه با چاشنی تجارت آغاز رابطه ایران و فرانسه به دوره تشکیل حکومت صفویان بازمی‌گردد. روابط ایران و اروپا از همان زمان گسترش یافت و هیات‌های سیاسی، اقتصادی و مذهبی بسیاری از سوی پادشاهان اروپایی به دربار صفوی فرستاده‌شدند و در این بین کشور فرانسه نیز نماینده‌ای به دربار شاه‌صفی فرستاد و خواستار برقراری روابط با ایران شد. اما رابطه این دو کشور اوج و فرود کم نداشته است. در برهه‌هایی مانند هجوم افغان‌ها، فرانسویان برای حدود 60سال ایران را ترک کردند یا با امضای قرارداد «تیلسیت» میان ناپلئون و تزار، ایران را در مقابل روسیه تنها گذاشتند و موجب لغو قرارداد «فین‌کنشتاین» که میان دو کشور به امضا رسیده بود، شدند. پس از آن هیاتی فرانسوی که به ریاست ژنرال گاردان برای آموزش سپاه ایران و تهیه مقدمات حمله به هندوستان به ایران اعزام شده بودند، باروبنه خود را جمع کردند و از ایران رفتند. اما راه دور چرا؛ از دوره قاجار به این سو روابط تهران-پاریس دست‌کم از منظر فرهنگی بسیار خوب بوده، اغلب تحصیل‌کردگان آن‌زمان در دانشگاه‌های فرانسه درس خوانده‌اند و دانش‌آموزان تا پیش از همه‌گیر شدن زبان انگلیسی در جهان، ملزم به یادگیری زبان فرانسه در مدارس بودند. برخی پیرمردهای آن‌دوره هنوز H را به تلفظ فرانسه «هاش» می‌خوانند. امتیاز انحصاری حفاری‌های باستان‌شناختی در سراسر ایران معروف به قرارداد مورگان نیز سال 1900میلادی بسته شد که به اکتشاف‌های مهم و بزرگی مانند لوح حمورابی دست یافتند.
در دوره دوم پهلوی نیز آنقدر روابط حسنه بود که علاوه بر سفر سران به کشورهای یکدیگر، سفارت ایران در پاریس، ارتقا یافت و به‌صورت سفارت کبرا درآمد.
زخم بر پیکر ایران با موشک‌های فرانسوی
اندکی که پیشتر بیاییم، تصویر واضحی از «فرانسه» و «لوران فابیوس» می‌بینیم. موشک‌هایی که نفیر می‌کشید و از بالای خانه‌های مردم ساکن در شهرهای بزرگ ایران رد می‌شد و با پرتاب موشکی که به چنگک‌هایش آویزان بود، تمام محله را ویران می‌کرد، هواپیماهای میراژ و موشک‌های رولاند به لطف فرانسه به دست عراقی‌ها می‌رسید تا آتش هشت‌سال جنگ ایران و عراق شعله‌ور بماند. اسنادی نشان می‌دهد فرانسه قبل از جنگ ایران و عراق شروع به اعطای تجهیزات به عراق کرد که با شروع جنگ شدت گرفت. آمارها نشان می‌دهد در سال‌های جنگ، فرانسه بعد از اتحاد جماهیر شوروی در رده دوم فروشندگان تسلیحات به عراق قرار داشت. دقت زیادی نمی‌خواهد تا چهره فابیوس را بشناسیم. او در سال‌های 1986-1984 در دولت فرانسوا میتران، نخست‌وزیر جمهوری فرانسه بود؛ سال‌هایی که ایران با عراق درگیر جنگی نابرابر بود (1980 تا 1988).
فابیوس بازیکن وسط یا روی نیمکت ذخیره
فابیوس در مذاکره ژنو 2، نماد اختلاف کشورهای غربی با یکدیگر بود، در حالی‌که روزهای بعد از مذاکره با اظهارات متناقضی سعی کردند توپ را به زمین ایران قل بدهند اما وزیرخارجه ایران تاکید کرد که ایران در ژنو 2 مشکلی برای دستیابی به توافق نهایی نداشت. دومین دور مذاکره فرصتی بود که 1+5 به‌ویژه فرانسه فرصت جلب اعتماد ایران را از دست داد اما ژنو 3 در راه است، باید دید واقعا فرانسوی‌ها همیشه مردان از دست دادن فرصت‌ هستند یا این‌بار از فرصت‌ها استفاده می‌کنند.
شرق، زینب اسماعیلی: «تل‌آویو» این روزها پررفت‌وآمد شده است. هرچه تعداد دورهای مذاکرات ژنو بر سر فعالیت هسته‌ای تهران افزایش می‌یابد، «تل‌آویو» هم میهمان‌پذیرتر می‌شود. بعد از پایان دومین دور گفت‌وگوی‌های 1+5 با ایران در ژنو، «وندی شرمن» نماینده آمریکا در مذاکرات به تل‌آویو رفت و روز گذشته نیز «فرانسوا اولاند» رییس‌جمهوری فرانسه.
سفر اولاند اما با توجه به نقشی که نماینده کشورش در آخرین دور مذاکرات ژنو ایفا کرد، اهمیت ویژه‌ای دارد چه بسا که ایران و فرانسه از زمان صفویه که رابطه خود را آغاز کرده‌اند، کشاکش کم نداشته‌اند. هفته گذشته در مذاکرات ژنو (7 و 8 نوامبر) در حالی‌که گفته می‌شد دستیابی به توافق بین ایران و 1+5 نزدیک است، یک عضو موضع‌گیری متفاوتی کرد. لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه محورهای مورد توافق را نپذیرفت و اصلی‌ترین مشکل او نیز در مورد رآکتور آب سنگین اراک بود. اگرچه در هفته‌ای که گذشت در توافقی بین ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مقرر شد تا بازرسان آژانس از این رآکتور بازدید کنند، اما گویا پاریس قصد ندارد هیچ‌کدام از گام‌های اعتمادساز ایران را ببیند. فرانسوا اولاند که روز گذشته به تل‌آویو سفر کرد، گفته است: «حمایت پاریس از اسراییل نامحدود خواهد بود و پاریس هر کمکی که بتواند برای امنیت و ثبات اسراییل انجام می‌دهد.» او که معتقد است برنامه هسته‌ای ایران خطری برای اسراییل، منطقه و جهان است در عین حال تاکید کرد: «فرانسه بر موضع خود درباره پرونده ایران پافشاری خواهد کرد.» به گزارش شبکه خبری «اسکای‌نیوز عربی»، اولاند در جمعی که نتانیاهو و شیمون پرز هم در آن حضور داشتند، گفته «در سفر فرانسوا میتران، رییس‌جمهوری اسبق فرانسه به اسراییل او بر حمایت پاریس از تل‌آویو تاکید کرد و من امروز به اینجا آمده‌ام تا اعلام کنم، کمک و حمایت فرانسه از اسراییل ریشه در تاریخ و مسایل انسانی دارد و به یک یا چند محور محدود نمی‌شود.» رییس‌جمهوری فرانسه گفت: «تا مطمئن نشویم که برنامه هسته‌ای ایران جنبه نظامی ندارد بر مواضع خود در قبال این مساله تاکید خواهیم کرد.» موضع‌گیری اخیر وزیر امورخارجه فرانسه در ژنو از سوی نتانیاهو به‌طور جدی مورد حمایت قرار گرفت، آنچنان که بسیاری فرانسه را به آلت‌دست
اسراییل شدن متهم کردند. در خبرهایی نیز آمده بود که یک نماینده پارلمان اسراییل در روزهای مذاکره در ژنو با اولاند به‌طور تلفنی صحبت و او را از نظرات نتانیاهو مطلع کرده است. اکنون فرصت میوه چینی اولاند است تا «دست‌خوشِ» خود را از نتانیاهو بگیرد. نتانیاهو ابراز امیدواری کرده که فرانسه، درباره‌ ایران دودل نشود. او ضمن حمایت از موضع اخیر فرانسه درباره ایران، از فرانسوی‌ها خواست که از موضع خود کوتاه نیایند. نتانیاهو، که با روزنامه «فیگارو» گفت‌وگو می‌کرد، گفت: «اسراییل و فرانسه، از سال‌های گذشته تاکنون موضع مشترکی را در قبال ایران دارند و فرانسوا اولاند نیز همین موضع را ادامه می‌دهد. ما از موضع ثابت و تغییرناپذیر فرانسه درباره ایران استقبال می‌کنیم.» خبرگزاری «رویترز» به نقل از بنیامین نتانیاهو خبر داده که او پس از پایان دیدار با فرانسوا اولاند، روز چهارشنبه، یعنی اولین روز مذاکرات دور سوم ژنو، در مسکو با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه دیدار می‌کند و درباره مساله هسته‌ای ایران گفت‌وگو می‌کند. پس از آن روز جمعه که احتمالا روز پایانی مذاکره سوم ژنو است، گزارش «جان کری»، وزیر امور خارجه آمریکا را در مورد مذاکرات می‌شنود. لابی اسراییل در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی جزو گروه‌های تاثیر‌گذار به شمار می‌رود.
از نماد روشنفکری تا نماد پیچ
لوران فابیوس در کمترین زمان ممکن از هفته گذشته به چهره‌ای مطرح اما منفور در ایران تبدیل شد. ایرانی‌ها بابت نقش‌آفرینی آمریکا و حتی برگ آخری که گاه روسیه در پایان مذاکرات‌رو می‌کرد، نگران بودند اما این نگرانی به سمت فرانسه جابه‌جا شد، وقتی فابیوس به بهانه قدم زدن در حیاط هتل اینترکنتینانتال در جمع خبرنگاران قرار گرفت و گفت: توافقی بین ایران و 1+5 حاصل نشد. حرف‌های او که موضوع مورد اختلاف را رآکتور آب سنگین اراک و غنی‌سازی اورانیوم اعلام کرد، برای مردمی که پای شبکه‌های اجتماعی و ماهواره‌ها نشسته بودند گویی آتشی بود در خرمن گندم. پیدا کردن آن همه کلمه و اسم در فرهنگ ایرانی که پسوند فرانسه داشت، برای ذهن خلاق و پر نبوغ ایرانی‌ها در ساختن جوک و طنز، خیلی سخت نبود، به یکباره شیرینی و آچار و عطر و قهوه و هرچه که پسوند فرانسه داشت به «محمدی» ملقب شد تا هم خاطره توهین دانمارک به پیامبر(ص) زنده شود و هم جواب تفنگ فرانسه را با توپ داده باشیم. کسی هم نوشته بود «اینها که برای همه آچار فرانسه هستند چرا برای ما پیچ شد؟» رابطه با چاشنی تجارت آغاز رابطه ایران و فرانسه به دوره تشکیل حکومت صفویان بازمی‌گردد. روابط ایران و اروپا از همان زمان گسترش یافت و هیات‌های سیاسی، اقتصادی و مذهبی بسیاری از سوی پادشاهان اروپایی به دربار صفوی فرستاده‌شدند و در این بین کشور فرانسه نیز نماینده‌ای به دربار شاه‌صفی فرستاد و خواستار برقراری روابط با ایران شد. اما رابطه این دو کشور اوج و فرود کم نداشته است. در برهه‌هایی مانند هجوم افغان‌ها، فرانسویان برای حدود 60سال ایران را ترک کردند یا با امضای قرارداد «تیلسیت» میان ناپلئون و تزار، ایران را در مقابل روسیه تنها گذاشتند و موجب لغو قرارداد «فین‌کنشتاین» که میان دو کشور به امضا رسیده بود، شدند. پس از آن هیاتی فرانسوی که به ریاست ژنرال گاردان برای آموزش سپاه ایران و تهیه مقدمات حمله به هندوستان به ایران اعزام شده بودند، باروبنه خود را جمع کردند و از ایران رفتند. اما راه دور چرا؛ از دوره قاجار به این سو روابط تهران-پاریس دست‌کم از منظر فرهنگی بسیار خوب بوده، اغلب تحصیل‌کردگان آن‌زمان در دانشگاه‌های فرانسه درس خوانده‌اند و دانش‌آموزان تا پیش از همه‌گیر شدن زبان انگلیسی در جهان، ملزم به یادگیری زبان فرانسه در مدارس بودند. برخی پیرمردهای آن‌دوره هنوز H را به تلفظ فرانسه «هاش» می‌خوانند. امتیاز انحصاری حفاری‌های باستان‌شناختی در سراسر ایران معروف به قرارداد مورگان نیز سال 1900میلادی بسته شد که به اکتشاف‌های مهم و بزرگی مانند لوح حمورابی دست یافتند.
در دوره دوم پهلوی نیز آنقدر روابط حسنه بود که علاوه بر سفر سران به کشورهای یکدیگر، سفارت ایران در پاریس، ارتقا یافت و به‌صورت سفارت کبرا درآمد.
زخم بر پیکر ایران با موشک‌های فرانسوی
اندکی که پیشتر بیاییم، تصویر واضحی از «فرانسه» و «لوران فابیوس» می‌بینیم. موشک‌هایی که نفیر می‌کشید و از بالای خانه‌های مردم ساکن در شهرهای بزرگ ایران رد می‌شد و با پرتاب موشکی که به چنگک‌هایش آویزان بود، تمام محله را ویران می‌کرد، هواپیماهای میراژ و موشک‌های رولاند به لطف فرانسه به دست عراقی‌ها می‌رسید تا آتش هشت‌سال جنگ ایران و عراق شعله‌ور بماند. اسنادی نشان می‌دهد فرانسه قبل از جنگ ایران و عراق شروع به اعطای تجهیزات به عراق کرد که با شروع جنگ شدت گرفت. آمارها نشان می‌دهد در سال‌های جنگ، فرانسه بعد از اتحاد جماهیر شوروی در رده دوم فروشندگان تسلیحات به عراق قرار داشت. دقت زیادی نمی‌خواهد تا چهره فابیوس را بشناسیم. او در سال‌های 1986-1984 در دولت فرانسوا میتران، نخست‌وزیر جمهوری فرانسه بود؛ سال‌هایی که ایران با عراق درگیر جنگی نابرابر بود (1980 تا 1988).
فابیوس بازیکن وسط یا روی نیمکت ذخیره
فابیوس در مذاکره ژنو 2، نماد اختلاف کشورهای غربی با یکدیگر بود، در حالی‌که روزهای بعد از مذاکره با اظهارات متناقضی سعی کردند توپ را به زمین ایران قل بدهند اما وزیرخارجه ایران تاکید کرد که ایران در ژنو 2 مشکلی برای دستیابی به توافق نهایی نداشت. دومین دور مذاکره فرصتی بود که 1+5 به‌ویژه فرانسه فرصت جلب اعتماد ایران را از دست داد اما ژنو 3 در راه است، باید دید واقعا فرانسوی‌ها همیشه مردان از دست دادن فرصت‌ هستند یا این‌بار از فرصت‌ها استفاده می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.