|

مظنون جديد بوي مرموز تهران

شرق: حدود يک سال از ماجرايي که سلامت و آسايش ۱۳ ميليون شهروند تهراني را نشانه رفته، مي‌گذرد و همچنان دليل اصلي و راه مقابله با آن مشخص نشده است؛ بوي بد تهران. اگرچه در يک سال گذشته مواردي مانند ترکيدگي شبکه فاضلاب، برخي ايستگاه‌هاي مترو، مجتمع بازيافت زباله آرادکوه و حتي فعاليت‌هاي آتشفشان دماوند و فوران فاضلاب ۵۰ ساله ساختمان پلاسکو به‌عنوان منشأ بوي نامناسب پايتخت معرفي شدند، اما بلافاصله مسئولان مرتبط با هر بخش، ارتباط بوي بد با زيرمجموعه کاري خود را رد کردند و حالا نوبت به گوگرد رسيده است. در تازه‌ترين واکنش، رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، منشأ بوي بد تهران را صنايع گوگردي دانست که در زمان پايداري هوا ميزان آلايندگي آنها تشديد مي‌شود. «عباس شاهسوني» ديروز همچنين اظهارنظر «طيبه سياوشي»، نماينده تهران در مجلس شوراي اسلامي مبني‌بر معرفي مرکز زباله آرادکوه به‌عنوان منشأ بوي بد را رد کرد و چنين موضوعي را نادرست دانست: «دفن زباله در منطقه آرادکوه و کهريزک در جنوب تهران بيش از ۲۰ سال است که وجود دارد و پديده جديدي نيست و در طول سال‌هاي گذشته نيز مسئله بوي بد را مشابه آنچه در روزهاي گذشته در مناطق مختلف تهران احساس شد نداشتيم، ضمن اينکه هيچ منبع علمي‌ای وجود ندارد که انتشار ترکيبات گوگرد را از دفن زباله نشان دهد».
متهم رديف اول: گازي با ترکيبات گوگردي
بر اساس توضيحات رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، حالا بايد گازي با ترکيبات گوگردي را متهم رديف اول هواي بدبوي اين‌روزهاي پایتخت دانست. شاهسوني ديروز دراين‌باره به «ايرنا» گفت: «بوي بدي که در روزهاي گذشته در تهران احساس شد، گازي با منشأ ترکيبات گوگردي است که مي‌تواند دي‌اکسيدگوگرد يا ترکيبات ديگري از گوگرد باشد و نمي‌تواند به دفن زباله ارتباط داشته باشد». اين توضيحات البته همچنان منشأ توليد اين گاز گوگردي را مشخص نمي‌کند و بر اساس گفته‌هاي رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، قرار است سه دانشگاه به دنبال منشأ بگردند: «هنوز به طور دقيق منشأ اين بو مشخص نشده و مسئولان سه دانشگاه علوم پزشکي تهران، شهيد بهشتي و ايران در کنار دستگاه‌هاي ديگر مشغول بررسي موضوع هستند و تا پايان اين هفته نتيجه اين بررسي‌ها اعلام مي‌شود».
سرنخي درباره منشأ گوگرد؛ جهت بو از جنوب به شمال
«با توجه به نوع بوي بدي که در هواي تهران احساس شده، مشخص شده که جهت آن از جنوب به شمال است»؛ اين جمله رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، اولين سرنخ از منشأ گوگرد است، البته در صورتي که توضيحات تازه وزارت بهداشت دقيق باشد و در روزهاي آينده شاهد تکذيب اين مورد نباشيم. علاوه‌براين شاهسوني مي‌گويد که «ممکن است اين بو به صنايعي که گازهاي گوگردي منتشر مي‌کنند مرتبط باشد و احتمال نشت گاز از برخي صنايع جنوب تهران، مثلا پالايشگاه وجود دارد، به‌خصوص اينکه بويي شبيه آن در يکي، دو سال گذشته در يکي از شهرهاي خوزستان که پالايشگاه دارد نيز منتشر شده بود». علاوه‌براين ديروز «پيروز حناچي»، شهردار تهران، هم از ارتباط اين بوي بد با پديده وارونگي گفت: «اين بو ارتباط مستقيمي با وارونگي هوا دارد، چراکه در اين زمان در هواي تهران SO2 بالا مي‌رود و اين بوي بد با توجه به پديده وارونگي هوا تشديد مي‌شود. البته مطالعات درباره اين اتفاق آغاز شده و تا زمان تکميل‌نشدن آن نمي‌توان در‌اين‌باره اظهارنظر دقيقي داشت».
مهلت ۱۰ روزه براي ارائه گزارش يک کارگروه علمي
بحران بوي تهران به حدي رسيده که ديروز تقريبا تمام مقامات مرتبط با هواي پايتخت واکنشي دراين‌باره داشتند. استاندار تهران يکي از اين مسئولان بود که اگرچه احتمال گوگرد را رد نکرد، اما دو گاز ديگر را هم به اين فهرست اضافه کرد. «انوشيروان محسني‌بندپي» ديروز و در پايان جلسه بررسي منبع يا منابع بوي نامطبوع تهران، گفت: «در اين جلسه سه نوع گاز تشخيص داده شده که به‌ترتيب SO2 و SH2 و با احتمال کمتري آمونياک بوده، البته متهم اصلي هنوز مشخص نشده است».
راهکارهاي اين جلسه البته به‌گونه‌اي است که مانع از افزايش گوگرد در هواي تهران شود: «مقرر شد سيمان شهرستان ري از سوخت گاز استفاده کند و استفاده از مازوت (نفت کوره) را متوقف کند. همچنين حفاظت محيط زيست استان تهران نيز بايد تمامي صنايع در حول‌و‌حوش جنوب تهران را سنجیده و خروجي آلاينده‌هاي آنها را پس از سنجش در مدت يک‌ماه در گزارشي به اين جلسه ارائه کند». علاوه‌براين و براساس توضيحات استاندار تهران قرار است کارگروهي علمي عوامل بیست‌گانه منشأ بو را در گزارشي در ۱۰ روز ارائه دهد و شهرداري تهران هم به دستگاه‌هاي سنجش آلاينده‌هاي گاز مجهز شود.
بوي بد تهران براي سلامتي مضر است؟
به همان اندازه که نظرها درباره منشأ و عامل بوي بد تهران متفاوت و در حال تغيير است، اظهارنظرهاي متناقضي درباره تأثير اين بو بر سلامت هم مطرح مي‌شود. ديروز رئيس گروه سلامت هوای وزارت بهداشت، از به‌دست نيامدن نتيجه‌اي درباره مضربودن اين بو گفت. شاهسوني دراين‌باره به «ايسنا» گفت: «ازآنجایی‌که احتمال دارد تنفس اين بوي نامطبوع به سلامت انسان ضرر وارد کند، ما تحقيقات خود را آغاز کرده‌ايم اما هنوز هيچ نتيجه‌اي مبني‌بر مضربودن بوي نامطبوع به دست نيامده و منتظر کامل‌شدن تحقيقات هستيم». البته در شرايطي که هنوز علت و عامل اين بوي بد به‌طور دقيق مشخص نيست، احتمال پذيرش مضرنبودن اين بو از سوي افکار عمومي هم بسيار پايين است.
آلودگي هوا بر بروز بوي نامطبوع تأثيرگذار است؟
در يک سال گذشته، معمولا بوي بد و آلودگي هوا با هم میهمان هواي پايتخت مي‌شدند و همين همراهي، فرضيه احتمال ارتباط بوي بد با آلودگي هوا را مطرح کرد. البته آلودگي هواي پايتخت موضوع تازه‌اي نيست و در سال‌هاي گذشته هم هميشه در فصل‌هاي پاييز و زمستان طغيان مي‌کرد؛ بي‌آنکه خبري از چنين بويي باشد. موضوع ديگر افزايش گازهاي گوگردي در روزهاي آلودگي است که اگر منشأ اين بوي بد هم از چنين گازهايي باشد، پس نتيجه‌گيري تأثير آلودگي بر تشديد بوي بد منطقي به نظر مي‌آيد. همراهي بوي بد و آلودگي هوا از جهت ديگري هم مهم است و آن تأثير مضاعف اين دو بر سلامتي است. سالانه حدود چهار هزار تهراني براثر آلودگي هوا جان خود را از دست مي‌دهند.
بر اساس نتايج مطالعه «کمي‌‌سازي اثرات آلودگي هواي شهر تهران بر سلامت در سال‌ ۱۳۹۷» که مرکز تحقيقات آلودگي هوای پژوهشکده محيط‌زيست دانشگاه علوم پزشکي انجام داد، سال گذشته حدود سه هزار و 447 مورد مرگ نتيجه آلودگي هوا در تهران بوده است.
اعتراض رئيس شورا از روزمرگي مديريت شهري
دو روز پس از آنکه رئيس قوه قضائيه ايران هواي سالم را حق شهروندان دانست و خواستار پاسخ‌گويي سازمان محيط‌زيست و شهرداري‌ درباره آلودگي هوا شد، رئيس شوراي شهر همچنین خواسته‌اي را مطرح کرد. محسن هاشمي، ديروز و در جلسه شوراي شهر دراين‌باره گفت: «اتفاقاتي مانند آلودگي هوا، انتشار بوي نامطبوع يا ازدحام در ايستگاه‌هاي مترو و اتوبوس تبديل به اتفاق تکراري و مناسبتي در تهران شده و بيانگر آن است که مديريت شهري دچار روزمرگي است». رئيس شوراي شهر تهران در ارتباط با موضوع انتشار بو در شهر تهران هم گفت: «بايد کميسيون محيط زيست با مديريت بحران جلساتي را برگزار و نتيجه را در ارتباط با اين موضوع اعلام کند، هرچند اين مسئله همچنان پاس‌کاري شده و تکليف قطعي آن مشخص نمي‌شود». هاشمي البته در ادامه به مشخص‌نبودن عامل اين بو هم اشاره کرد: «انتشار بوي فاضلاب در تصفيه‌خانه جنوب تهران، آرادکوه، پالايشگاه تهران و... همه اينها مواردي بوده که در ارتباط با دليل انتشار اين بوي نامطبوع مطرح شده ولي همچنان علت دقيق آن مشخص نيست که لازم است شهرداري و مديريت بحران به اين موضوع بپردازند».
پيش‌بيني روزهاي آينده تهران
دو شب پيش باران به داد تهران رسيد و در شرايطي که کيفيت هوا به مرز بسيار ناسالم رسيده بود، کمي شرايط را تلطيف کرد و شاخص آلودگي را به زير ۱۵۰ رساند تا از حالت ناسالم براي همه، به شرايط ناسالم براي گروه‌هاي حساس برسد. اين عدد البته دوباره روبه‌افزايش است و پيش‌بيني‌هاي هواشناسي هم مي‌گويد تهران در روزها و هفته‌ پيش‌رو بارندگي ندارد که از روزهاي آلوده با احتمال بوي بد حکايت دارد.

شرق: حدود يک سال از ماجرايي که سلامت و آسايش ۱۳ ميليون شهروند تهراني را نشانه رفته، مي‌گذرد و همچنان دليل اصلي و راه مقابله با آن مشخص نشده است؛ بوي بد تهران. اگرچه در يک سال گذشته مواردي مانند ترکيدگي شبکه فاضلاب، برخي ايستگاه‌هاي مترو، مجتمع بازيافت زباله آرادکوه و حتي فعاليت‌هاي آتشفشان دماوند و فوران فاضلاب ۵۰ ساله ساختمان پلاسکو به‌عنوان منشأ بوي نامناسب پايتخت معرفي شدند، اما بلافاصله مسئولان مرتبط با هر بخش، ارتباط بوي بد با زيرمجموعه کاري خود را رد کردند و حالا نوبت به گوگرد رسيده است. در تازه‌ترين واکنش، رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، منشأ بوي بد تهران را صنايع گوگردي دانست که در زمان پايداري هوا ميزان آلايندگي آنها تشديد مي‌شود. «عباس شاهسوني» ديروز همچنين اظهارنظر «طيبه سياوشي»، نماينده تهران در مجلس شوراي اسلامي مبني‌بر معرفي مرکز زباله آرادکوه به‌عنوان منشأ بوي بد را رد کرد و چنين موضوعي را نادرست دانست: «دفن زباله در منطقه آرادکوه و کهريزک در جنوب تهران بيش از ۲۰ سال است که وجود دارد و پديده جديدي نيست و در طول سال‌هاي گذشته نيز مسئله بوي بد را مشابه آنچه در روزهاي گذشته در مناطق مختلف تهران احساس شد نداشتيم، ضمن اينکه هيچ منبع علمي‌ای وجود ندارد که انتشار ترکيبات گوگرد را از دفن زباله نشان دهد».
متهم رديف اول: گازي با ترکيبات گوگردي
بر اساس توضيحات رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، حالا بايد گازي با ترکيبات گوگردي را متهم رديف اول هواي بدبوي اين‌روزهاي پایتخت دانست. شاهسوني ديروز دراين‌باره به «ايرنا» گفت: «بوي بدي که در روزهاي گذشته در تهران احساس شد، گازي با منشأ ترکيبات گوگردي است که مي‌تواند دي‌اکسيدگوگرد يا ترکيبات ديگري از گوگرد باشد و نمي‌تواند به دفن زباله ارتباط داشته باشد». اين توضيحات البته همچنان منشأ توليد اين گاز گوگردي را مشخص نمي‌کند و بر اساس گفته‌هاي رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، قرار است سه دانشگاه به دنبال منشأ بگردند: «هنوز به طور دقيق منشأ اين بو مشخص نشده و مسئولان سه دانشگاه علوم پزشکي تهران، شهيد بهشتي و ايران در کنار دستگاه‌هاي ديگر مشغول بررسي موضوع هستند و تا پايان اين هفته نتيجه اين بررسي‌ها اعلام مي‌شود».
سرنخي درباره منشأ گوگرد؛ جهت بو از جنوب به شمال
«با توجه به نوع بوي بدي که در هواي تهران احساس شده، مشخص شده که جهت آن از جنوب به شمال است»؛ اين جمله رئيس اداره سلامت هواي وزارت بهداشت، اولين سرنخ از منشأ گوگرد است، البته در صورتي که توضيحات تازه وزارت بهداشت دقيق باشد و در روزهاي آينده شاهد تکذيب اين مورد نباشيم. علاوه‌براين شاهسوني مي‌گويد که «ممکن است اين بو به صنايعي که گازهاي گوگردي منتشر مي‌کنند مرتبط باشد و احتمال نشت گاز از برخي صنايع جنوب تهران، مثلا پالايشگاه وجود دارد، به‌خصوص اينکه بويي شبيه آن در يکي، دو سال گذشته در يکي از شهرهاي خوزستان که پالايشگاه دارد نيز منتشر شده بود». علاوه‌براين ديروز «پيروز حناچي»، شهردار تهران، هم از ارتباط اين بوي بد با پديده وارونگي گفت: «اين بو ارتباط مستقيمي با وارونگي هوا دارد، چراکه در اين زمان در هواي تهران SO2 بالا مي‌رود و اين بوي بد با توجه به پديده وارونگي هوا تشديد مي‌شود. البته مطالعات درباره اين اتفاق آغاز شده و تا زمان تکميل‌نشدن آن نمي‌توان در‌اين‌باره اظهارنظر دقيقي داشت».
مهلت ۱۰ روزه براي ارائه گزارش يک کارگروه علمي
بحران بوي تهران به حدي رسيده که ديروز تقريبا تمام مقامات مرتبط با هواي پايتخت واکنشي دراين‌باره داشتند. استاندار تهران يکي از اين مسئولان بود که اگرچه احتمال گوگرد را رد نکرد، اما دو گاز ديگر را هم به اين فهرست اضافه کرد. «انوشيروان محسني‌بندپي» ديروز و در پايان جلسه بررسي منبع يا منابع بوي نامطبوع تهران، گفت: «در اين جلسه سه نوع گاز تشخيص داده شده که به‌ترتيب SO2 و SH2 و با احتمال کمتري آمونياک بوده، البته متهم اصلي هنوز مشخص نشده است».
راهکارهاي اين جلسه البته به‌گونه‌اي است که مانع از افزايش گوگرد در هواي تهران شود: «مقرر شد سيمان شهرستان ري از سوخت گاز استفاده کند و استفاده از مازوت (نفت کوره) را متوقف کند. همچنين حفاظت محيط زيست استان تهران نيز بايد تمامي صنايع در حول‌و‌حوش جنوب تهران را سنجیده و خروجي آلاينده‌هاي آنها را پس از سنجش در مدت يک‌ماه در گزارشي به اين جلسه ارائه کند». علاوه‌براين و براساس توضيحات استاندار تهران قرار است کارگروهي علمي عوامل بیست‌گانه منشأ بو را در گزارشي در ۱۰ روز ارائه دهد و شهرداري تهران هم به دستگاه‌هاي سنجش آلاينده‌هاي گاز مجهز شود.
بوي بد تهران براي سلامتي مضر است؟
به همان اندازه که نظرها درباره منشأ و عامل بوي بد تهران متفاوت و در حال تغيير است، اظهارنظرهاي متناقضي درباره تأثير اين بو بر سلامت هم مطرح مي‌شود. ديروز رئيس گروه سلامت هوای وزارت بهداشت، از به‌دست نيامدن نتيجه‌اي درباره مضربودن اين بو گفت. شاهسوني دراين‌باره به «ايسنا» گفت: «ازآنجایی‌که احتمال دارد تنفس اين بوي نامطبوع به سلامت انسان ضرر وارد کند، ما تحقيقات خود را آغاز کرده‌ايم اما هنوز هيچ نتيجه‌اي مبني‌بر مضربودن بوي نامطبوع به دست نيامده و منتظر کامل‌شدن تحقيقات هستيم». البته در شرايطي که هنوز علت و عامل اين بوي بد به‌طور دقيق مشخص نيست، احتمال پذيرش مضرنبودن اين بو از سوي افکار عمومي هم بسيار پايين است.
آلودگي هوا بر بروز بوي نامطبوع تأثيرگذار است؟
در يک سال گذشته، معمولا بوي بد و آلودگي هوا با هم میهمان هواي پايتخت مي‌شدند و همين همراهي، فرضيه احتمال ارتباط بوي بد با آلودگي هوا را مطرح کرد. البته آلودگي هواي پايتخت موضوع تازه‌اي نيست و در سال‌هاي گذشته هم هميشه در فصل‌هاي پاييز و زمستان طغيان مي‌کرد؛ بي‌آنکه خبري از چنين بويي باشد. موضوع ديگر افزايش گازهاي گوگردي در روزهاي آلودگي است که اگر منشأ اين بوي بد هم از چنين گازهايي باشد، پس نتيجه‌گيري تأثير آلودگي بر تشديد بوي بد منطقي به نظر مي‌آيد. همراهي بوي بد و آلودگي هوا از جهت ديگري هم مهم است و آن تأثير مضاعف اين دو بر سلامتي است. سالانه حدود چهار هزار تهراني براثر آلودگي هوا جان خود را از دست مي‌دهند.
بر اساس نتايج مطالعه «کمي‌‌سازي اثرات آلودگي هواي شهر تهران بر سلامت در سال‌ ۱۳۹۷» که مرکز تحقيقات آلودگي هوای پژوهشکده محيط‌زيست دانشگاه علوم پزشکي انجام داد، سال گذشته حدود سه هزار و 447 مورد مرگ نتيجه آلودگي هوا در تهران بوده است.
اعتراض رئيس شورا از روزمرگي مديريت شهري
دو روز پس از آنکه رئيس قوه قضائيه ايران هواي سالم را حق شهروندان دانست و خواستار پاسخ‌گويي سازمان محيط‌زيست و شهرداري‌ درباره آلودگي هوا شد، رئيس شوراي شهر همچنین خواسته‌اي را مطرح کرد. محسن هاشمي، ديروز و در جلسه شوراي شهر دراين‌باره گفت: «اتفاقاتي مانند آلودگي هوا، انتشار بوي نامطبوع يا ازدحام در ايستگاه‌هاي مترو و اتوبوس تبديل به اتفاق تکراري و مناسبتي در تهران شده و بيانگر آن است که مديريت شهري دچار روزمرگي است». رئيس شوراي شهر تهران در ارتباط با موضوع انتشار بو در شهر تهران هم گفت: «بايد کميسيون محيط زيست با مديريت بحران جلساتي را برگزار و نتيجه را در ارتباط با اين موضوع اعلام کند، هرچند اين مسئله همچنان پاس‌کاري شده و تکليف قطعي آن مشخص نمي‌شود». هاشمي البته در ادامه به مشخص‌نبودن عامل اين بو هم اشاره کرد: «انتشار بوي فاضلاب در تصفيه‌خانه جنوب تهران، آرادکوه، پالايشگاه تهران و... همه اينها مواردي بوده که در ارتباط با دليل انتشار اين بوي نامطبوع مطرح شده ولي همچنان علت دقيق آن مشخص نيست که لازم است شهرداري و مديريت بحران به اين موضوع بپردازند».
پيش‌بيني روزهاي آينده تهران
دو شب پيش باران به داد تهران رسيد و در شرايطي که کيفيت هوا به مرز بسيار ناسالم رسيده بود، کمي شرايط را تلطيف کرد و شاخص آلودگي را به زير ۱۵۰ رساند تا از حالت ناسالم براي همه، به شرايط ناسالم براي گروه‌هاي حساس برسد. اين عدد البته دوباره روبه‌افزايش است و پيش‌بيني‌هاي هواشناسي هم مي‌گويد تهران در روزها و هفته‌ پيش‌رو بارندگي ندارد که از روزهاي آلوده با احتمال بوي بد حکايت دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.