|

آفرینش برای فردای تاریخ

کریم ارغنده‌پور

هفته پیش فرصتی مغتنم دست داد و با نوع نگاه یکی از هنرمندان خلاق و مدرن ایرانی آشنا شدم؛ هنرمندی که متاسفانه نه به وقت زندگی و نه حالا که چند سالی از مرگش می‌گذرد، چندان نام و جایگاهی در میان مردم نداشته و هنوز هم ندارد. متقابلا خود او هم چندان اهمیتی برای دیده‌شدن و ستایش اجتماعی قایل نبوده است. این هنرمند تنها بی‌نیاز از تشویق دیگران در گوشه‌ای از دنیا و برای سالیان طولانی نگاهش را به هستی و جامعه در هنرش تجسد می‌داد. برای من نوع تعامل بین آفریننده و مخاطب از فکر‌برانگیزترین پدیده‌های اجتماعی است. به همین دلیل در زندگی او قبل از هر چیز بی‌تفاوتی نسبت به مخاطب و در همان حال، آفرینش‌های مستمر، ذهنم را به خود مشغول می‌دارد. شاید به این‌خاطر که من روزنامه‌نگارم و روزنامه‌نگاری بدون مخاطب غیر، کاری بی‌معنا و فاقد ارزش است. در عین حال او در تمام تنهایی زندگی حرفه‌ای، فقط آنچه را آفریده بود که خود در ذهنش می‌دید یا می‌خواست. فارغ از هیاهوی زمانه و دیگران. این جلوه‌ای از همان «هنر برای هنر» است که در طول تاریخ دنبال‌کنندگان بنامی داشته است. برای من کشف بیشتر دنیای رازآلود درونی نوع چنین هنرمندی که بی‌نیاز از مخاطب است همواره جذاب بوده است. این کشف به‌معنای دستیابی به راز و رمزی است که چگونگی امکان شناکردن برعکس جریان طبیعی رودی پرشور را یافته است! جریان طبیعی البته در تعامل با اجتماع است، برای آنها و فقط به‌خاطر آنهاست. ولی این رویکرد در سطوح آفرینش است، به‌خاطر کسی یا برای چیزی نیست، گویی در مقامی متمایز به پدیده‌ها و هستی نگاه می‌کند. گاهی از زمان پیش‌تر است یا اصلا واحد زمان را نمی‌شناسد، جلوتر یا دقیق‌تر اگر بخواهم بگویم متفاوت از حرکت همه مردم زمانه مسیری را طی می‌کند و در نظر خود حقیقتی را تصویر می‌کند. به همین دلیل است که بسیاری از این هنرمندان در وقت حیاتشان چندان مورد توجه قرار نگرفته و گاهی برخی از آنها سال‌ها پس از مرگ شناخته و آثارشان باارزش می‌شود. پاره‌ای تابلوهای نقاشی که امروزه جزو گران‌ترین آثار هنری دنیا هستند در دوران زندگی هنرمندشان اصلا خریداری نداشته است! در عالم روزنامه‌نگاری اما اوضاع زمین تا آسمان متفاوت است. درواقع روزنامه‌نگاری، حرفه‌ای برای اجتماع است و بدون مخاطب بی‌معناست. از این نظر روزنامه‌نگاری چه‌بسا پاسخ به نیاز امروز و حداکثر فردای نزدیک باشد در حالی که هنر لزوما اینگونه نیست. هنر ممکن است اصلا تاریخ انقضا نداشته باشد. به عبارتی هنر ناب «برای فردای تاریخ» است. در یک نگاه باز، همه حرفه‌ها می‌توانند شاخه‌ای از هنر تلقی شوند ولی هنر محض Fine Art قطعا با هر کاری متفاوت است. فقط کاری که آفرینش بدیع دارد هنر است نه کارهای تکرارشونده و عادی و نه مهارت در کارهای عمومی.
هفته پیش فرصتی مغتنم دست داد و با نوع نگاه یکی از هنرمندان خلاق و مدرن ایرانی آشنا شدم؛ هنرمندی که متاسفانه نه به وقت زندگی و نه حالا که چند سالی از مرگش می‌گذرد، چندان نام و جایگاهی در میان مردم نداشته و هنوز هم ندارد. متقابلا خود او هم چندان اهمیتی برای دیده‌شدن و ستایش اجتماعی قایل نبوده است. این هنرمند تنها بی‌نیاز از تشویق دیگران در گوشه‌ای از دنیا و برای سالیان طولانی نگاهش را به هستی و جامعه در هنرش تجسد می‌داد. برای من نوع تعامل بین آفریننده و مخاطب از فکر‌برانگیزترین پدیده‌های اجتماعی است. به همین دلیل در زندگی او قبل از هر چیز بی‌تفاوتی نسبت به مخاطب و در همان حال، آفرینش‌های مستمر، ذهنم را به خود مشغول می‌دارد. شاید به این‌خاطر که من روزنامه‌نگارم و روزنامه‌نگاری بدون مخاطب غیر، کاری بی‌معنا و فاقد ارزش است. در عین حال او در تمام تنهایی زندگی حرفه‌ای، فقط آنچه را آفریده بود که خود در ذهنش می‌دید یا می‌خواست. فارغ از هیاهوی زمانه و دیگران. این جلوه‌ای از همان «هنر برای هنر» است که در طول تاریخ دنبال‌کنندگان بنامی داشته است. برای من کشف بیشتر دنیای رازآلود درونی نوع چنین هنرمندی که بی‌نیاز از مخاطب است همواره جذاب بوده است. این کشف به‌معنای دستیابی به راز و رمزی است که چگونگی امکان شناکردن برعکس جریان طبیعی رودی پرشور را یافته است! جریان طبیعی البته در تعامل با اجتماع است، برای آنها و فقط به‌خاطر آنهاست. ولی این رویکرد در سطوح آفرینش است، به‌خاطر کسی یا برای چیزی نیست، گویی در مقامی متمایز به پدیده‌ها و هستی نگاه می‌کند. گاهی از زمان پیش‌تر است یا اصلا واحد زمان را نمی‌شناسد، جلوتر یا دقیق‌تر اگر بخواهم بگویم متفاوت از حرکت همه مردم زمانه مسیری را طی می‌کند و در نظر خود حقیقتی را تصویر می‌کند. به همین دلیل است که بسیاری از این هنرمندان در وقت حیاتشان چندان مورد توجه قرار نگرفته و گاهی برخی از آنها سال‌ها پس از مرگ شناخته و آثارشان باارزش می‌شود. پاره‌ای تابلوهای نقاشی که امروزه جزو گران‌ترین آثار هنری دنیا هستند در دوران زندگی هنرمندشان اصلا خریداری نداشته است! در عالم روزنامه‌نگاری اما اوضاع زمین تا آسمان متفاوت است. درواقع روزنامه‌نگاری، حرفه‌ای برای اجتماع است و بدون مخاطب بی‌معناست. از این نظر روزنامه‌نگاری چه‌بسا پاسخ به نیاز امروز و حداکثر فردای نزدیک باشد در حالی که هنر لزوما اینگونه نیست. هنر ممکن است اصلا تاریخ انقضا نداشته باشد. به عبارتی هنر ناب «برای فردای تاریخ» است. در یک نگاه باز، همه حرفه‌ها می‌توانند شاخه‌ای از هنر تلقی شوند ولی هنر محض Fine Art قطعا با هر کاری متفاوت است. فقط کاری که آفرینش بدیع دارد هنر است نه کارهای تکرارشونده و عادی و نه مهارت در کارهای عمومی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.