در نیمههای شب...
ناهید کبیری
کتاب را در دست گرفته اما نمیخواند. همه سطرهای سیاهِ موازی مثل جادههای تنگ و باریک زندگیاش انگار برای شکنجه او از پیش صف کشیدهاند و هرگز او را به نقطه پایان دلخواهش نمیبرند. چشمهایش را میبندد و خود را به خیالی میسپارد که شیرین است و به سفری دور و دراز میماند، به سرزمینی که بعد از 27سال، سه هفته از بهترین روزهای زندگیاش را در آن گذرانده و چهارروز پیش بازگشته است. هنوز دلش نمیآید چمدان خالیاش را از گوشه اتاق خواب بردارد. هنوز دلش نمیخواهد ساعتش را با ساعت محلی کوک کند و کار و زندگی را از سر گیرد. البته از همان فردا، با همه گیجی و خستگی کت و شلوارش را پوشیده و سر کار رفته است. عصر هم با فهرست بلندبالای «هلنا»، نان و کاهو و ماست و ماهی و 12-10 جنس دیگر خریده و به خانه آورده است. در خانه اما خستگی و زخم معده مزمن را بهانه کرده تا کمی بیشتر در رختخواب بماند و برای کمک به هلنا با تاخیر به آشپزخانه برود. البته رسیدگی به درس و مشق و خواباندن بچهها هم جای خودش را دارد. هلنا بعد از شام دوش میگیرد و با بیگودیهای صورتی درشت، جلوی تلویزیون مینشیند تا برنامههای محبوبش را تماشا کند و با صدای بلند بخندد.
در این حال یک سیب گاززده بزرگ و یک لیوان شیر سرد همیشه در دست دارد. او هم یکی از پیشبندهای گلمنگولی را به خود میبندد و به شستن ظرفها و گاز و کف آشپزخانه مشغول میشود. در این میان فکر میکند چه سه هفته رویایی و بینظیری را گذرانده بود در وطنش! چه احترام و پذیرایی و ناز و نوازشی... پدر و مادر خیانتکارش در صف اول گروه عظیمی از اعضای خانواده و فامیل با حلقههای گل ابراز احساسات میکردند. دیگران هم دستهگلهایی با زرورقها و روبانهای رنگی در دست داشتند و او را مثل قهرمانهای ورزشی یا برندگانِ جایزه صلح نوبلی، اسکاری، چیزی، با فریاد و شادی و قربانصدقه و ماچ و بوسه از این طرف به آن طرف میکشیدند و با یک بنز گلکاریشده به خانه میبردند. چه حال و هوایی داشت پنجرههایرو به آفتاب خانه پدری... هر صبح، عطر یاسها و نسترنها، با هیاهوی جیکجیک گنجشکها به اتاقش سرازیر میشد و بیدارش میکرد. چه آرامشی... چه صفایی... چرا او را از 13سالگی از این همه خوشبختی محروم کرده بودند؟ آن هم در روزگاری که نه جنگ بود و نه زلزله و قحطی و سونامی... که مثلا درس بخواند؟ مگر در آن همه مدرسه جایی برای درسخواندن او نبود؟ که پدر
گردنش را بالا بگیرد و بگوید «پسرم را به یکی از گرانترین و بهترین مدرسههای شبانهروزی دنیا فرستادهام.» و مادر پاهایش را روی هم بیندازد، چشمهایش را خمار کند و بگوید «پسرم بعد از ششماه زبان را از خودشان بهتر حرف میزند!» و دروغ بگوید! مزخرف بگوید! او آنجا شبها زیر لحاف از گریه بمیرد و صبحها با دلشوره یک روز سخت دیگر از خواب بپرد. از لهجه خارجیاش خجالت بکشد. تحقیر شود. تنهایی و غربت کمرش را بشکند. غرورش را له کند. آخر هفتهها روبهروی در ورودی آهنی، روی پلهها بنشیند و با حسرت به همکلاسیهایش که به خانه میروند زل بزند. بعد به خوابگاه برگردد. به اتاق کوچکش. مشتهایش را به دیوار بکوبد و بگوید «چرا چرا چرا چرا؟...» بعد از یکسال پدر به دیدنش بیاید. برایش پسته و گز بیاورد. بگوید به مادرش ویزا ندادهاند. 10روز بعد هم بگذارد و برود. سهسال بعد مادرش بیاید. برایش پسته و گز و لواشک آلو بیاورد. اشک در چشمهای سرمهکشیدهاش حلقه بزند بگوید: «حالا چرا اینقدر لاغر شدهای؟ یک پوست و استخوان...» و او شانهها را بالا بیندازد و هیچ نگوید. اما در پرسه یکی از یکشنبههای دلگیرش در پارک وقتی که با هلنا آشنا میشود، به او
بگوید. بگوید «پدر و مادر شیک روشنفکرِ مدرنِ متمدنِ امروزی فرنگیمآبِ چنین و چنانیاش، او را از کودکی از ریشه کندهاند و به این سر دنیا پرتاب کردهاند...» عکس هلنا را که میبینند میگویند «طفلک چرا اینقدر چاق است؟» و از اینکه نوههایشان نمیتوانند فارسی حرف بزنند فرهنگ دوهزارو500ساله و افتخارات تاریخی را به رخ او میکشند. انگار که او هموطن «وایکینگ»هاست در اسکاندیناویای یخزده شمالی! نیمههای شب، سنفونی خروپف هلنا که به اوج میرسد، کتاب نخوانده را میبندد، چراغ روی میز را خاموش میکند و به ایوان میرود. بادی سرد در هوا چرخ میزند. آسمان آرام است و ماه، آنچنان نزدیک، که صورتش را میتوان بوسید.
کتاب را در دست گرفته اما نمیخواند. همه سطرهای سیاهِ موازی مثل جادههای تنگ و باریک زندگیاش انگار برای شکنجه او از پیش صف کشیدهاند و هرگز او را به نقطه پایان دلخواهش نمیبرند. چشمهایش را میبندد و خود را به خیالی میسپارد که شیرین است و به سفری دور و دراز میماند، به سرزمینی که بعد از 27سال، سه هفته از بهترین روزهای زندگیاش را در آن گذرانده و چهارروز پیش بازگشته است. هنوز دلش نمیآید چمدان خالیاش را از گوشه اتاق خواب بردارد. هنوز دلش نمیخواهد ساعتش را با ساعت محلی کوک کند و کار و زندگی را از سر گیرد. البته از همان فردا، با همه گیجی و خستگی کت و شلوارش را پوشیده و سر کار رفته است. عصر هم با فهرست بلندبالای «هلنا»، نان و کاهو و ماست و ماهی و 12-10 جنس دیگر خریده و به خانه آورده است. در خانه اما خستگی و زخم معده مزمن را بهانه کرده تا کمی بیشتر در رختخواب بماند و برای کمک به هلنا با تاخیر به آشپزخانه برود. البته رسیدگی به درس و مشق و خواباندن بچهها هم جای خودش را دارد. هلنا بعد از شام دوش میگیرد و با بیگودیهای صورتی درشت، جلوی تلویزیون مینشیند تا برنامههای محبوبش را تماشا کند و با صدای بلند بخندد.
در این حال یک سیب گاززده بزرگ و یک لیوان شیر سرد همیشه در دست دارد. او هم یکی از پیشبندهای گلمنگولی را به خود میبندد و به شستن ظرفها و گاز و کف آشپزخانه مشغول میشود. در این میان فکر میکند چه سه هفته رویایی و بینظیری را گذرانده بود در وطنش! چه احترام و پذیرایی و ناز و نوازشی... پدر و مادر خیانتکارش در صف اول گروه عظیمی از اعضای خانواده و فامیل با حلقههای گل ابراز احساسات میکردند. دیگران هم دستهگلهایی با زرورقها و روبانهای رنگی در دست داشتند و او را مثل قهرمانهای ورزشی یا برندگانِ جایزه صلح نوبلی، اسکاری، چیزی، با فریاد و شادی و قربانصدقه و ماچ و بوسه از این طرف به آن طرف میکشیدند و با یک بنز گلکاریشده به خانه میبردند. چه حال و هوایی داشت پنجرههایرو به آفتاب خانه پدری... هر صبح، عطر یاسها و نسترنها، با هیاهوی جیکجیک گنجشکها به اتاقش سرازیر میشد و بیدارش میکرد. چه آرامشی... چه صفایی... چرا او را از 13سالگی از این همه خوشبختی محروم کرده بودند؟ آن هم در روزگاری که نه جنگ بود و نه زلزله و قحطی و سونامی... که مثلا درس بخواند؟ مگر در آن همه مدرسه جایی برای درسخواندن او نبود؟ که پدر
گردنش را بالا بگیرد و بگوید «پسرم را به یکی از گرانترین و بهترین مدرسههای شبانهروزی دنیا فرستادهام.» و مادر پاهایش را روی هم بیندازد، چشمهایش را خمار کند و بگوید «پسرم بعد از ششماه زبان را از خودشان بهتر حرف میزند!» و دروغ بگوید! مزخرف بگوید! او آنجا شبها زیر لحاف از گریه بمیرد و صبحها با دلشوره یک روز سخت دیگر از خواب بپرد. از لهجه خارجیاش خجالت بکشد. تحقیر شود. تنهایی و غربت کمرش را بشکند. غرورش را له کند. آخر هفتهها روبهروی در ورودی آهنی، روی پلهها بنشیند و با حسرت به همکلاسیهایش که به خانه میروند زل بزند. بعد به خوابگاه برگردد. به اتاق کوچکش. مشتهایش را به دیوار بکوبد و بگوید «چرا چرا چرا چرا؟...» بعد از یکسال پدر به دیدنش بیاید. برایش پسته و گز بیاورد. بگوید به مادرش ویزا ندادهاند. 10روز بعد هم بگذارد و برود. سهسال بعد مادرش بیاید. برایش پسته و گز و لواشک آلو بیاورد. اشک در چشمهای سرمهکشیدهاش حلقه بزند بگوید: «حالا چرا اینقدر لاغر شدهای؟ یک پوست و استخوان...» و او شانهها را بالا بیندازد و هیچ نگوید. اما در پرسه یکی از یکشنبههای دلگیرش در پارک وقتی که با هلنا آشنا میشود، به او
بگوید. بگوید «پدر و مادر شیک روشنفکرِ مدرنِ متمدنِ امروزی فرنگیمآبِ چنین و چنانیاش، او را از کودکی از ریشه کندهاند و به این سر دنیا پرتاب کردهاند...» عکس هلنا را که میبینند میگویند «طفلک چرا اینقدر چاق است؟» و از اینکه نوههایشان نمیتوانند فارسی حرف بزنند فرهنگ دوهزارو500ساله و افتخارات تاریخی را به رخ او میکشند. انگار که او هموطن «وایکینگ»هاست در اسکاندیناویای یخزده شمالی! نیمههای شب، سنفونی خروپف هلنا که به اوج میرسد، کتاب نخوانده را میبندد، چراغ روی میز را خاموش میکند و به ایوان میرود. بادی سرد در هوا چرخ میزند. آسمان آرام است و ماه، آنچنان نزدیک، که صورتش را میتوان بوسید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.