هیجان محوری در فیلم «من مادر هستم»
پویا پاکرو
«همه خانوادههای خوشبخت به هم شبیه هستند ولی هر خانواده بدبخت، بدبختی خاص خود را دارد.»، این جمله «تولستوی» در ابتدای فیلم نشان از روایتی تلخ و غمگین دارد. و الحق هم نمیتوان منکر این قضیه شد که فیلم «من مادر هستم» ساخته «فریدون جیرانی» جدا از حاشیه و جاروجنجالهایی که برای اکرانش به راه انداخته شد، فیلمی تلخ است. به هرحال سوژه حاکم بر فیلم در جامعه ما به صورت عینی مشهود است اما ما همیشه درصدد کتمان آن هستیم. در صورتی که هر روزه بسیاری از شخصیتهای این فیلم مشابه مراجعان روزانه ما مشاوران هستند. در واقع این فیلم، داستان سه مادر را بازگو میکند. سیمین؛ زنی که میخواسته مادر باشه و بنا به شرایطی که برایش پیش آمده برای همیشه لذت مادر بودن را از دست میدهد. ناهید؛ زنی که بهشدت در نقش مادری خود فرورفته است و آوا؛ دختر جوانی که بنا به شرایط تحمیلی باردار میشود و بچهاش را از دست میدهد که این موضوع مسیر زندگیاش را عوض میکند. اگر بخواهیم از منظر روانی تحلیلی از فیلم داشته باشیم سراسر شخصیتهای «من مادر هستم»هیجان مدارند چرا که موضوع این فیلم هم بر اساس هیجانات آنی ساخته شده که جامعه و نهادهای اجتماعی و قضایی نمیخواهد آنها را قبول کند و عواقبش را بپذیرد. موجهای هیجانمحوری متاسفانه در بسیاری از مردم ما دیده میشود افرادی که احساساتشان را هدف قرار میدهند و به نتیجه دلخواهشان که نمیرسند هیچ بلکه منتهی به اموری آزاردهنده برایشان میشود و زندگی اطرافیانشان را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهند. تصمیمگیری در اوج احساسات و هیجانات تم مایه اصلی فیلم است همانطور که در جامعه این تصمیمگیریها به وفور دیده میشود پس جیرانی به ناحق قدم برنداشته است. با مرور کوتاهی از فیلم بازخورد این تصمیمگیریها که مبنای منطقی نداشتند را میبینیم. نادر؛ پدری هیجانمحور که دایم در حال فرار از مسایل پیش رویش است و حتی الکلی بودنش نیز ناشی از آن است که نمیخواهد مشکلات و مسایلش را ببیند و به دلیل این حال و هوای هیجانیاش از دوران جوانی تا میانسالی تمام زندگی خود، همسر و دخترش را نابود میکند. سیمین؛ زنی که در ابتدای فیلم با خاص بودنش روبهرو میشویم که در گذشته تلخش (رابطه با نادر)گیر کرده است و بدون آنکه مسایل را حل کند سالهای متمادی رابطه نافرجام خود و نادر را به یدک میکشاند و برای آنکه به گفته خودش حقش را-حق مادر بودنش را که به دلیل سقط جنین از دست داده-از نادر بگیرد در یک تصمیمگیری هیجانی و عجولانه زندگی فرزند نادر را از هستی ساقط میکند. سعید؛ دوست صمیمی نادر و همسر سیمین، شخصی که وارد حریم خصوصی زندگی نادر میشود و با ازدواج اشتباهش که خالی از عشق بوده به دنبال برطرف کردن نیازهای عاطفیاش است و با آنچه که دم دستش بود (آوا دختر نادر) این خلأ را پر میکند و با هیجانمحوری دست به تصمیم اشتباهی میزند و به آوا تجاوز میکند. اما ناهید که باید وی را محوریترین شخصیت داستان بدانیم چرا که هیجانمحورترین بازیگر فیلم است و به نوعی عامل اصلی رفتارهای دخترش مبنی بر ترک خانه، شخصی کمالگرا و سختگیر بدون آنکه احساساتش را نشان دهد که فقط دست به رفتارهای تنشزا و هیجانی میزند و سرانجام آوا دختر ناهید و نادر که نقطه بارز هیجانات در خانواده سه نفری است و در تمام سکانسهای فیلم اوج هیجانات و احساسات ناپختهاش دیده میشود. زمانی که فرد از منظر روانی سالم باشد و در شرایطی مانند آوا قرار گیرد برای تخلیه هیجانش دست به این کار نمیزند ولی آوا ناسالمترین رفتار را در پیش گرفت، او سعید را کشت و فدای چهار شخصیت اصلی فیلم شد و جانش را از دست داد.
«همه خانوادههای خوشبخت به هم شبیه هستند ولی هر خانواده بدبخت، بدبختی خاص خود را دارد.»، این جمله «تولستوی» در ابتدای فیلم نشان از روایتی تلخ و غمگین دارد. و الحق هم نمیتوان منکر این قضیه شد که فیلم «من مادر هستم» ساخته «فریدون جیرانی» جدا از حاشیه و جاروجنجالهایی که برای اکرانش به راه انداخته شد، فیلمی تلخ است. به هرحال سوژه حاکم بر فیلم در جامعه ما به صورت عینی مشهود است اما ما همیشه درصدد کتمان آن هستیم. در صورتی که هر روزه بسیاری از شخصیتهای این فیلم مشابه مراجعان روزانه ما مشاوران هستند. در واقع این فیلم، داستان سه مادر را بازگو میکند. سیمین؛ زنی که میخواسته مادر باشه و بنا به شرایطی که برایش پیش آمده برای همیشه لذت مادر بودن را از دست میدهد. ناهید؛ زنی که بهشدت در نقش مادری خود فرورفته است و آوا؛ دختر جوانی که بنا به شرایط تحمیلی باردار میشود و بچهاش را از دست میدهد که این موضوع مسیر زندگیاش را عوض میکند. اگر بخواهیم از منظر روانی تحلیلی از فیلم داشته باشیم سراسر شخصیتهای «من مادر هستم»هیجان مدارند چرا که موضوع این فیلم هم بر اساس هیجانات آنی ساخته شده که جامعه و نهادهای اجتماعی و قضایی نمیخواهد آنها را قبول کند و عواقبش را بپذیرد. موجهای هیجانمحوری متاسفانه در بسیاری از مردم ما دیده میشود افرادی که احساساتشان را هدف قرار میدهند و به نتیجه دلخواهشان که نمیرسند هیچ بلکه منتهی به اموری آزاردهنده برایشان میشود و زندگی اطرافیانشان را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهند. تصمیمگیری در اوج احساسات و هیجانات تم مایه اصلی فیلم است همانطور که در جامعه این تصمیمگیریها به وفور دیده میشود پس جیرانی به ناحق قدم برنداشته است. با مرور کوتاهی از فیلم بازخورد این تصمیمگیریها که مبنای منطقی نداشتند را میبینیم. نادر؛ پدری هیجانمحور که دایم در حال فرار از مسایل پیش رویش است و حتی الکلی بودنش نیز ناشی از آن است که نمیخواهد مشکلات و مسایلش را ببیند و به دلیل این حال و هوای هیجانیاش از دوران جوانی تا میانسالی تمام زندگی خود، همسر و دخترش را نابود میکند. سیمین؛ زنی که در ابتدای فیلم با خاص بودنش روبهرو میشویم که در گذشته تلخش (رابطه با نادر)گیر کرده است و بدون آنکه مسایل را حل کند سالهای متمادی رابطه نافرجام خود و نادر را به یدک میکشاند و برای آنکه به گفته خودش حقش را-حق مادر بودنش را که به دلیل سقط جنین از دست داده-از نادر بگیرد در یک تصمیمگیری هیجانی و عجولانه زندگی فرزند نادر را از هستی ساقط میکند. سعید؛ دوست صمیمی نادر و همسر سیمین، شخصی که وارد حریم خصوصی زندگی نادر میشود و با ازدواج اشتباهش که خالی از عشق بوده به دنبال برطرف کردن نیازهای عاطفیاش است و با آنچه که دم دستش بود (آوا دختر نادر) این خلأ را پر میکند و با هیجانمحوری دست به تصمیم اشتباهی میزند و به آوا تجاوز میکند. اما ناهید که باید وی را محوریترین شخصیت داستان بدانیم چرا که هیجانمحورترین بازیگر فیلم است و به نوعی عامل اصلی رفتارهای دخترش مبنی بر ترک خانه، شخصی کمالگرا و سختگیر بدون آنکه احساساتش را نشان دهد که فقط دست به رفتارهای تنشزا و هیجانی میزند و سرانجام آوا دختر ناهید و نادر که نقطه بارز هیجانات در خانواده سه نفری است و در تمام سکانسهای فیلم اوج هیجانات و احساسات ناپختهاش دیده میشود. زمانی که فرد از منظر روانی سالم باشد و در شرایطی مانند آوا قرار گیرد برای تخلیه هیجانش دست به این کار نمیزند ولی آوا ناسالمترین رفتار را در پیش گرفت، او سعید را کشت و فدای چهار شخصیت اصلی فیلم شد و جانش را از دست داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.