کلاندادهها و دروغگویی همگانی
شرق: «همه دروغ میگویند» یک عبارت سهکلمهای است که میتواند افکار انسان را به صورت احساسی، پرسشی یا خبری بیان کند. اما آنچه در کتاب «همه دروغ میگویند» روایت میشود، فراتر از رسالهای در اثبات یک مفهوم است. این کتاب مخاطب را در روزگاری که به نظر میرسد کمتر چیزی قابل پیشبینی است، با مجموعهای عظیم از دادهها به کشف واقعیتها میبرد. این کتاب نوشته «ست استیونز - دیویدویتس»، اقتصاددان آمریکایی و متخصص علم داده است که با شعار «کلاندادهها، دادههای نو» در سال 2017 منتشر شد و از پرفروشهای نیویورکتایمز و فهرست کتاب اکونومیست بود. بهتازگی کتاب حاضر با ترجمه ریحانه عبدی و به همت نشر گمان، از مجموعه «خرد و حکمت زندگی»، منتشر شده است. آثار این مجموعه پیشنهادهایی هستند برای تفکر و دعوت به اندیشیدن و تأمل درباره مسائل روزمره. در این مجموعه مسائلی چون هویت برساخته، شبکههای اجتماعی و تصمیم عقلایی در جهان تبلیغات با نثری به دور از تکلف عرضه میشود.
نویسنده کتاب حاضر متخصص داده است و هر روز ردپای دیجیتالی مردم را در شبکهها دنبال میکند. او بلافاصله بعد از انتخاب دونالد ترامپ به مقام ریاستجمهوری، سعی کرد دریابد مردم واقعا چه میخواهند و چطور فکر میکنند. تکیه او بر گوگل است؛ ابزاری که در سالهای اخیر اطلاعات گستردهای را در اختیار مردم قرار میدهد، اما به نظر میرسد «جستوجوی مردم به دنبال اطلاعات، خودش اطلاعات است». جستوجوهای مردم در گوگل نشان میدهد آنها واقعا چطور فکر میکنند و تمایلات واقعیشان چیست. در این روزگار که مردم دروغ میگویند، چه به خودشان چه به دیگران و دروغگویی بسیار فراگیر است، گوگل اطلاعاتی را در اختیار مردم میگذارد که عموما از چشم نظرسنجیها پنهان است. همچنین این کتاب یادآوری میکند که دادهها تفاوتهای فرهنگی، سیاسی، جنسیتی و... را هم آشکار میکنند. کتاب حاضر در هشت فصل، همراه با مثالهای متعددی از شیوههای مختلف تحلیل دادهها تنظیم شده است. در اکثر این مثالها سعی میشود نحوه عملکرد اوباما و نحوه انتخاب ترامپ بررسی شود؛ زمینههایی که وجود داشته، اما نادیده گرفته شده است.
نویسنده در مقدمه کتاب، «طرح یک انقلاب»، به بازخوانی تجربه پیروزی اوباما و تفاوت بین احساساتی که دیده میشد و جستوجوهای گوگل پرداخته است. به نظر میرسد با مقایسه پرسشها و تعداد آرای دادهشده به ترامپ در ایالتهای مختلف، بروز او را میشد پیشبینی کرد: «حمایت از ترامپ در مناطقی که بالاترین جستوجوی واژه کاکاسیاه را داشتند از مناطق دیگر بیشتر بود». در این بخش به مبحث نژادپرستی پنهان و تبعیض جنسیتی خانوادهها هم اشاره شده است. البته کتاب حاضر فقط به جستوجوهای عجیب بسنده نمیکند و نحوه کاربرد این روششناسی جدید و عملکرد آن و تاثیر کلانداده بر مباحث گذاشته را نیز بررسی میکند. «شم خراب» عنوان فصل اول کتاب است که در آن با ذکر مثالهایی در زمینه خاستگاه بسکتبالیستها روشن میشود «اگر فقط به چیزهایی که میشنویم یا تجربه میکنیم اتکا کنیم غالبا در فهم سازوکار جهان به اشتباه میافتیم. در عین حال که روششناسی یک علم داده خوب غالبا شهودی است، نتایج به کرات غیرشهودی است». در فصل دوم، با عنوان «آیا فروید حق داشت»، با استفاده از دادههای پورنهاب و گوگل سعی میشود برخی نظریات فروید بررسی و تشریح شود که چطور
کلاندادهها در تحلیل نظریات فروید به کار میآیند؛ امکانی که خود فروید 80 سال پیش از آن محروم بود. از فصل سوم به بعد نشان داده میشود که چرا کلاندادهها از اهمیت و قدرت زیادی برخوردارند. در فصل سوم، با عنوان «تعبیری نوین از دادهها» که از فصول طولانی کتاب است تقسیمبندیهایی نظیر «بدن بهمثابه داده»، «کلمه بهمثابه داده»، «تصاویر بهمثابه داده» و... همراه با تعدادی نمودار و عکس به چشم میخورد. در این فصل بر این واقعیت تأکید میشود که در عصر جدید تعبیر ما از دادهها بازتعریف شده و اکنون فرصتی فراهم شده که میتوان واقعیتهای پنهان پشت دروغهای مردم را دید. مثلا با ترکیبی ازجستوجوهای مربوط به سرگرمی میتوان شاخص نسبی برای نرخ بیکاری و بخشی از بهترین مدل را پیشبینی کرد.
در فصل چهارم، با عنوان «اکسیر حقیقت دیجیتال»، بار دیگر تأکید میشود که مردم در زندگی واقعی حدودا در یکسوم اوقات دروغ میگویند و بار دیگر به نقش دروغگویی مردم آمریکا درباره نگرش آنها به اوباما و ترامپ اشاره میکند. در این بخش مجموعهای متنوع از پژوهشهایی که بر اساس سؤالات درست و تحلیل کلاندادهها انجام شده، کنار هم قرار گرفته تا خواننده دریابد دادههای استخراجشده از شبکههای اجتماعی تا چه حد میتوانند سوگیرانه باشند. بااینحال، در این فصل چند فایده نیز برای «اکسیر حقیقت دیجیتال» بیان میشود. در فصل پنجم، با عنوان «نمای نزدیک»، مباحثی نظیر قدرت کلاندادهها، نحوه استفاده از آنهاا و نگاه دقیق به رفتارهای انسانی و... بررسی میشود. در فصل ششم، «کل جهان یک آزمایشگاه است»، نکتهای مهم به چشم میخورد: جهان با نمایش دادههای خراب و گمراهکننده به ما دروغ میگوید، اما میتوان با رمزگشایی هوشمندانه اطلاعات مفید را از غیر مفید جدا کرد. در فصل هفتم سعی شده به این سؤال پاسخ داده شود که «چه کارهایی از کلاندادهها ساخته نیست» و در فصل هشتم با تأکید بر اینکه گاهی اوقات کلاندادهها آنقدر قدرتمند هستند که آدم را
میترسانند، نویسنده درصدد است برخی «کارهایی که با داده جایز نیست» را تشریح کند؛ خطراتی نظیر قدرتمندشدن بیش از اندازه بنگاههای اقتصادی و قدرتمندشدن دولتها.
به قول استیون پینکر، روانشناس کانادایی و نویسنده پیشگفتار کتاب، هرکسی میتواند از این کتاب لذت ببرد و در واقع نویسندگان کتاب «مسیری جدید را برای علوم اجتماعی در این قرن بازکردهاند، دریچهای رو به وسواسهای فکری انسان»؛ بهگونهای که دیگر به گوی ذهنخوانها نیازی نیست. به گفته او، این کتاب روشی کاملا نوین برای مطالعه ذهن بشر پیشنهاد میدهد. کتاب حاضر دربرگیرنده تعداد زیادی پژوهش، تحلیل و تحقیق است و چهبسا فقط نوک کوه یخ عظیمی باشد که از زیر اقیانوس این دانش بیرون زده است و شاید بتوان روشهای این کتاب را در پژوهشهای بسیاری استفاده کرد.
شرق: «همه دروغ میگویند» یک عبارت سهکلمهای است که میتواند افکار انسان را به صورت احساسی، پرسشی یا خبری بیان کند. اما آنچه در کتاب «همه دروغ میگویند» روایت میشود، فراتر از رسالهای در اثبات یک مفهوم است. این کتاب مخاطب را در روزگاری که به نظر میرسد کمتر چیزی قابل پیشبینی است، با مجموعهای عظیم از دادهها به کشف واقعیتها میبرد. این کتاب نوشته «ست استیونز - دیویدویتس»، اقتصاددان آمریکایی و متخصص علم داده است که با شعار «کلاندادهها، دادههای نو» در سال 2017 منتشر شد و از پرفروشهای نیویورکتایمز و فهرست کتاب اکونومیست بود. بهتازگی کتاب حاضر با ترجمه ریحانه عبدی و به همت نشر گمان، از مجموعه «خرد و حکمت زندگی»، منتشر شده است. آثار این مجموعه پیشنهادهایی هستند برای تفکر و دعوت به اندیشیدن و تأمل درباره مسائل روزمره. در این مجموعه مسائلی چون هویت برساخته، شبکههای اجتماعی و تصمیم عقلایی در جهان تبلیغات با نثری به دور از تکلف عرضه میشود.
نویسنده کتاب حاضر متخصص داده است و هر روز ردپای دیجیتالی مردم را در شبکهها دنبال میکند. او بلافاصله بعد از انتخاب دونالد ترامپ به مقام ریاستجمهوری، سعی کرد دریابد مردم واقعا چه میخواهند و چطور فکر میکنند. تکیه او بر گوگل است؛ ابزاری که در سالهای اخیر اطلاعات گستردهای را در اختیار مردم قرار میدهد، اما به نظر میرسد «جستوجوی مردم به دنبال اطلاعات، خودش اطلاعات است». جستوجوهای مردم در گوگل نشان میدهد آنها واقعا چطور فکر میکنند و تمایلات واقعیشان چیست. در این روزگار که مردم دروغ میگویند، چه به خودشان چه به دیگران و دروغگویی بسیار فراگیر است، گوگل اطلاعاتی را در اختیار مردم میگذارد که عموما از چشم نظرسنجیها پنهان است. همچنین این کتاب یادآوری میکند که دادهها تفاوتهای فرهنگی، سیاسی، جنسیتی و... را هم آشکار میکنند. کتاب حاضر در هشت فصل، همراه با مثالهای متعددی از شیوههای مختلف تحلیل دادهها تنظیم شده است. در اکثر این مثالها سعی میشود نحوه عملکرد اوباما و نحوه انتخاب ترامپ بررسی شود؛ زمینههایی که وجود داشته، اما نادیده گرفته شده است.
نویسنده در مقدمه کتاب، «طرح یک انقلاب»، به بازخوانی تجربه پیروزی اوباما و تفاوت بین احساساتی که دیده میشد و جستوجوهای گوگل پرداخته است. به نظر میرسد با مقایسه پرسشها و تعداد آرای دادهشده به ترامپ در ایالتهای مختلف، بروز او را میشد پیشبینی کرد: «حمایت از ترامپ در مناطقی که بالاترین جستوجوی واژه کاکاسیاه را داشتند از مناطق دیگر بیشتر بود». در این بخش به مبحث نژادپرستی پنهان و تبعیض جنسیتی خانوادهها هم اشاره شده است. البته کتاب حاضر فقط به جستوجوهای عجیب بسنده نمیکند و نحوه کاربرد این روششناسی جدید و عملکرد آن و تاثیر کلانداده بر مباحث گذاشته را نیز بررسی میکند. «شم خراب» عنوان فصل اول کتاب است که در آن با ذکر مثالهایی در زمینه خاستگاه بسکتبالیستها روشن میشود «اگر فقط به چیزهایی که میشنویم یا تجربه میکنیم اتکا کنیم غالبا در فهم سازوکار جهان به اشتباه میافتیم. در عین حال که روششناسی یک علم داده خوب غالبا شهودی است، نتایج به کرات غیرشهودی است». در فصل دوم، با عنوان «آیا فروید حق داشت»، با استفاده از دادههای پورنهاب و گوگل سعی میشود برخی نظریات فروید بررسی و تشریح شود که چطور
کلاندادهها در تحلیل نظریات فروید به کار میآیند؛ امکانی که خود فروید 80 سال پیش از آن محروم بود. از فصل سوم به بعد نشان داده میشود که چرا کلاندادهها از اهمیت و قدرت زیادی برخوردارند. در فصل سوم، با عنوان «تعبیری نوین از دادهها» که از فصول طولانی کتاب است تقسیمبندیهایی نظیر «بدن بهمثابه داده»، «کلمه بهمثابه داده»، «تصاویر بهمثابه داده» و... همراه با تعدادی نمودار و عکس به چشم میخورد. در این فصل بر این واقعیت تأکید میشود که در عصر جدید تعبیر ما از دادهها بازتعریف شده و اکنون فرصتی فراهم شده که میتوان واقعیتهای پنهان پشت دروغهای مردم را دید. مثلا با ترکیبی ازجستوجوهای مربوط به سرگرمی میتوان شاخص نسبی برای نرخ بیکاری و بخشی از بهترین مدل را پیشبینی کرد.
در فصل چهارم، با عنوان «اکسیر حقیقت دیجیتال»، بار دیگر تأکید میشود که مردم در زندگی واقعی حدودا در یکسوم اوقات دروغ میگویند و بار دیگر به نقش دروغگویی مردم آمریکا درباره نگرش آنها به اوباما و ترامپ اشاره میکند. در این بخش مجموعهای متنوع از پژوهشهایی که بر اساس سؤالات درست و تحلیل کلاندادهها انجام شده، کنار هم قرار گرفته تا خواننده دریابد دادههای استخراجشده از شبکههای اجتماعی تا چه حد میتوانند سوگیرانه باشند. بااینحال، در این فصل چند فایده نیز برای «اکسیر حقیقت دیجیتال» بیان میشود. در فصل پنجم، با عنوان «نمای نزدیک»، مباحثی نظیر قدرت کلاندادهها، نحوه استفاده از آنهاا و نگاه دقیق به رفتارهای انسانی و... بررسی میشود. در فصل ششم، «کل جهان یک آزمایشگاه است»، نکتهای مهم به چشم میخورد: جهان با نمایش دادههای خراب و گمراهکننده به ما دروغ میگوید، اما میتوان با رمزگشایی هوشمندانه اطلاعات مفید را از غیر مفید جدا کرد. در فصل هفتم سعی شده به این سؤال پاسخ داده شود که «چه کارهایی از کلاندادهها ساخته نیست» و در فصل هشتم با تأکید بر اینکه گاهی اوقات کلاندادهها آنقدر قدرتمند هستند که آدم را
میترسانند، نویسنده درصدد است برخی «کارهایی که با داده جایز نیست» را تشریح کند؛ خطراتی نظیر قدرتمندشدن بیش از اندازه بنگاههای اقتصادی و قدرتمندشدن دولتها.
به قول استیون پینکر، روانشناس کانادایی و نویسنده پیشگفتار کتاب، هرکسی میتواند از این کتاب لذت ببرد و در واقع نویسندگان کتاب «مسیری جدید را برای علوم اجتماعی در این قرن بازکردهاند، دریچهای رو به وسواسهای فکری انسان»؛ بهگونهای که دیگر به گوی ذهنخوانها نیازی نیست. به گفته او، این کتاب روشی کاملا نوین برای مطالعه ذهن بشر پیشنهاد میدهد. کتاب حاضر دربرگیرنده تعداد زیادی پژوهش، تحلیل و تحقیق است و چهبسا فقط نوک کوه یخ عظیمی باشد که از زیر اقیانوس این دانش بیرون زده است و شاید بتوان روشهای این کتاب را در پژوهشهای بسیاری استفاده کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.