|

محمدمهدی جعفری در چهلمین روز درگذشت اعظم طالقانی:

کنیه او «مادرطالقانی» به یادگار بماند

شرق: مراسم چهلم اعظم طالقانی با حضور جمعی از علاقه‌مندان آن اندیشمند و جمعی از فعالان سیاسی و مدنی از جمله مرتضی الویری، لطف‌الله میثمی، هاشم صباغیان، احمد منتظری، احسان شریعتی، سعید مدنی، علی شکوری‌راد و آذر منصوری برگزار شد.
سیدمحمدمهدی جعفری، نویسنده، مترجم و قرآن‌پژوه، در ابتدای این مراسم با ذکر پیشینه‌ای از جامعه مدنی در صدر اسلام گفت: «پیامبر با ورود به مدینه دست به اقدامات مهمی زد؛ از جمله ساختن مسجد به‌عنوان پایگاهی برای تمدن‌سازی، مرکز عبادت، مجلس شورا و همه کارهایی که در جامعه مدنی در یک‌جایی انجام می‌دهند و می‌دانید که ساختمان و کارهای فیزیکی نمودار تمدن است. پرستش خداوند رحمان و رحیم به‌جای پرستش طاغوت و شیطان فریبنده یکی دیگر از کوشش‌های پیامبر بود. او یک جامعه توحیدی ایجاد کرد که جز خدا هیچ چیزی در کارها مؤثر نبود. ایجاد عقد اخوت میان مهاجران و انصار برای برداشتن تعصبات نژادی یکی دیگر از اقدامات پیامبر بود. حاکم‌کردن قانون بر جامعه مدنی به‌جای امیال و اهداف شخصی هم بسیار حائز اهمیت است. در سیستم قبیله‌ای، خواست شیخ قبیله قانون بود. همچنین دادن خودآگاهی و هویت‌سازی انسانی به عموم مردم و ایجاد مساوات شخصیتی به همه انسان‌ها؛ از کشاورز و صحراگرد گرفته تا شترسوار و کارگر و کاسب یکی دیگر از اقدامات پیامبر در ایجاد جامعه مدنی محسوب می‌شود؛ به‌نحوی‌که همه یکسان بودند تا حدی که اگر فردی غیرمدینه‌ای وارد مسجد می‌شد، نمی‌دانست چه کسی رسول خداست، زیرا طوری می‌نشستند که صدر و ذیل نداشت».
این قرآن‌پژوه در ادامه از انحرافاتی که بعد از پیامبر در دینداری ایجاد شد سخن گفت و یادآور شد که تلاشگران اصلاح دین در طول تاریخ بعد از اسلام وجود داشته‌اند. او این موضوع را به عصر کنونی پیوند زد و با برشمردن تعدادی از اصلاح‌گران حوزه اندیشه دینی به ابعاد شخصیتی و کاری اعظم طالقانی پرداخت. او درباره این موضوع اظهار کرد: «در دوران معاصر از نواندیشان و مصلحان می‌توان از آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، آیت‌الله ‌مطهری و دکتر شریعتی نام برد که در این راه بسیار کوشیدند و در سراسر زندگی بر پیمانی که برای اصلاح با خدا و خلق بسته بودند، وفادار ماندند. کسانی هم همان راه را ادامه دادند که دو نمونه برجسته آن مهندس عزت‌الله سحابی و اعظم طالقانی است. در اینجا به مناسبت اربعین درگذشت خواهرمان از برخی اقدامات آشکار و برجسته او یاد می‌کنم. مبارزه با دیکتاتوری و فساد و تحمل سال‌ها زندان و نترسیدن از تهدید به اعدام و حبس ابد یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اعظم طالقانی است. خانم طالقانی در حکومت پیشین به زندان رفت و به اعدام و حبس ابد تهدید شد، اما مثل کوه ایستاد و از این تهدیدها نترسید و در دادگاه هم کوچک‌ترین ضعفی از خود نشان نداد. بعد از انقلاب هم او درک کرد که این انقلاب چه پشتوانه‌ای دارد و چه زمینه‌هایی نیاز دارد تا در مسیر درست خودش حرکت کند. در این مسیر نشریه‌ای به‌ نام «پیام هاجر» را منتشر کرد که در حد خودش تریبون آزادی برای اطلاع‌رسانی در زمینه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بود که توقیف شد. بعدها که زمینه‌ای فراهم شد، از او خواستند نام دیگری برای نشریه انتخاب کند و او پیام ابراهیم را منتشر کرد. پیام هاجر ظاهرا خطابش به خانم‌ها بود، اما درواقع پیامی خطاب به همه انسان‌ها می‌داد، زیرا پیام هاجر یک پیام تاریخی دربر داشت. پیام ابراهیم هم بسیار پرمعناست؛ پیام ابراهیم هم برای همه انسان‌هاست. پروردگار ابراهیم را با کلماتی مورد امتحان و آزمایش قرار داد و ابراهیم هم به خوبی از عهده آنها برآمد و آنگاه خداوند فرمود که اکنون تو را امامی برای مردم قرار داده‌ام. به قول آیت‌الله طالقانی، قراردادن امامت از سوی خداوند برای مردم و به نفع مردم بوده است و پیام ابراهیم این مسئولیت و وظیفه را ادامه داد. تشکیل تعاونی تولید برای زنان سرپرست خانوار و همه کسانی که نیاز داشتند، یکی دیگر از اقدامات خانم طالقانی بود. خدا رحمت کند مهندس بازرگان را که می‌گفت ما هنوز به آنچنان رشدی نرسیده‌ایم که به‌ طور طبیعی حزب تشکیل دهیم و باید تمرین‌هایی داشته باشیم. خانم طالقانی حزبی تأسیس کردند تا تمرین دموکراسی کند. یکی دیگر از کارهای ویژه او ایجاد مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی بود، اما مهم‌ترین کار او که از سال 1383 انجام شد، تجدیدچاپ مجموعه‌آثار آیت‌الله طالقانی بود که با ویراستاری و به شکل بسیار خوب و جدیدی در هشت جلد منتشر شد. او در حوزه سیاست‌ورزی هم شاخص بود. خانم طالقانی کسی نبود که خود را یک خانم صرفا خانه‌دار بداند و به وظایف خانه‌داری بسنده کند؛ او یک انسان اجتماعی و مدنی بود که نمایندگی مجلس را در کارنامه خود داشت و ما شاهد بودیم که در دوران چهار سال نمایندگی مجلس اول یکی از فعال‌ترین نمایندگان؛ چه در کمیسیون‌ها و چه در جلسات علنی بود. او بارها در انتخابات ریاست‌جمهوری هم ثبت‌نام کرد تا ثابت کند که رجل سیاسی مفهوم جنسیت سیاسی ندارد، بلکه به معنای شخصیت سیاسی است، اما همیشه او را ردصلاحیت می‌کردند، اما او عقب‌نشینی نمی‌کرد. او همواره وقتی از مدیری خطایی سر می‌زد، به آن مدیر تذکر می‌داد و تلاش می‌کرد برخورد با مدیران خاطی را قانونمند کند. همچنین هیچ‌گاه از وضعیت خانواده‌های زندانیان غافل نبود. اینها تنها بخشی از اقدامات جانکاهی بود که اعظم طالقانی در عمر خود انجام داد. او تحمل بالا و دل دریایی را از پدر خود؛ یعنی آیت‌الله طالقانی به ارث برده بود. در نهایت می‌گویم که پدرطالقانی کنیه پدر شد و امیدوارم مادرطالقانی کنیه او
به یادگار بماند».
در پایان این جلسه حسین رفیعی، فعال ملی‌- مذهبی هم به سخنرانی پرداخت و سیاست‌های جاری را تحلیل کرد و به آسیب‌شناسی بحران‌های سیاسی و اجتماعی اخیر پرداخت و از روند موجود انتقاد کرد.

پیام تشکر خانواده آیت‌الله طالقانی از مردم
رسانه‌ها، احزاب و شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی کشور

به‌نام خدا
وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدتُّ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا (مریم).
سلام بر او، روزی که پا بر این دنیا نهاد و سلام بر او، روزی که از میانمان رفت. اعظم طالقانی چنان زیست که در مماتش هم حیات و زندگی از خود بر جای گذاشت و عزیزانی که در این رفتن بدرقه‌اش کردند گواهی بر این معنا بودند. از همه دوستان، شخصیت‌ها، احزاب، گروه‌ها و مسئولینی که با پیام‌هایشان تسلای خاطرمان شدند و یا با شرکت در مراسم وداع با عزیزمان از تشییع و تدفین تا مجلس بزرگداشت یادش، همراهی‌مان کردند، تشکر کرده و مراتب قدردانی خود را از برگزاری مراسم یادبود در شهرهای مختلف داخل و خارج کشور اعلام می‌داریم. باشد تا امیدش برای فردایی آباد و آزاد محقق گردد و روحش با صلحا محشور باد.

شرق: مراسم چهلم اعظم طالقانی با حضور جمعی از علاقه‌مندان آن اندیشمند و جمعی از فعالان سیاسی و مدنی از جمله مرتضی الویری، لطف‌الله میثمی، هاشم صباغیان، احمد منتظری، احسان شریعتی، سعید مدنی، علی شکوری‌راد و آذر منصوری برگزار شد.
سیدمحمدمهدی جعفری، نویسنده، مترجم و قرآن‌پژوه، در ابتدای این مراسم با ذکر پیشینه‌ای از جامعه مدنی در صدر اسلام گفت: «پیامبر با ورود به مدینه دست به اقدامات مهمی زد؛ از جمله ساختن مسجد به‌عنوان پایگاهی برای تمدن‌سازی، مرکز عبادت، مجلس شورا و همه کارهایی که در جامعه مدنی در یک‌جایی انجام می‌دهند و می‌دانید که ساختمان و کارهای فیزیکی نمودار تمدن است. پرستش خداوند رحمان و رحیم به‌جای پرستش طاغوت و شیطان فریبنده یکی دیگر از کوشش‌های پیامبر بود. او یک جامعه توحیدی ایجاد کرد که جز خدا هیچ چیزی در کارها مؤثر نبود. ایجاد عقد اخوت میان مهاجران و انصار برای برداشتن تعصبات نژادی یکی دیگر از اقدامات پیامبر بود. حاکم‌کردن قانون بر جامعه مدنی به‌جای امیال و اهداف شخصی هم بسیار حائز اهمیت است. در سیستم قبیله‌ای، خواست شیخ قبیله قانون بود. همچنین دادن خودآگاهی و هویت‌سازی انسانی به عموم مردم و ایجاد مساوات شخصیتی به همه انسان‌ها؛ از کشاورز و صحراگرد گرفته تا شترسوار و کارگر و کاسب یکی دیگر از اقدامات پیامبر در ایجاد جامعه مدنی محسوب می‌شود؛ به‌نحوی‌که همه یکسان بودند تا حدی که اگر فردی غیرمدینه‌ای وارد مسجد می‌شد، نمی‌دانست چه کسی رسول خداست، زیرا طوری می‌نشستند که صدر و ذیل نداشت».
این قرآن‌پژوه در ادامه از انحرافاتی که بعد از پیامبر در دینداری ایجاد شد سخن گفت و یادآور شد که تلاشگران اصلاح دین در طول تاریخ بعد از اسلام وجود داشته‌اند. او این موضوع را به عصر کنونی پیوند زد و با برشمردن تعدادی از اصلاح‌گران حوزه اندیشه دینی به ابعاد شخصیتی و کاری اعظم طالقانی پرداخت. او درباره این موضوع اظهار کرد: «در دوران معاصر از نواندیشان و مصلحان می‌توان از آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، آیت‌الله ‌مطهری و دکتر شریعتی نام برد که در این راه بسیار کوشیدند و در سراسر زندگی بر پیمانی که برای اصلاح با خدا و خلق بسته بودند، وفادار ماندند. کسانی هم همان راه را ادامه دادند که دو نمونه برجسته آن مهندس عزت‌الله سحابی و اعظم طالقانی است. در اینجا به مناسبت اربعین درگذشت خواهرمان از برخی اقدامات آشکار و برجسته او یاد می‌کنم. مبارزه با دیکتاتوری و فساد و تحمل سال‌ها زندان و نترسیدن از تهدید به اعدام و حبس ابد یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اعظم طالقانی است. خانم طالقانی در حکومت پیشین به زندان رفت و به اعدام و حبس ابد تهدید شد، اما مثل کوه ایستاد و از این تهدیدها نترسید و در دادگاه هم کوچک‌ترین ضعفی از خود نشان نداد. بعد از انقلاب هم او درک کرد که این انقلاب چه پشتوانه‌ای دارد و چه زمینه‌هایی نیاز دارد تا در مسیر درست خودش حرکت کند. در این مسیر نشریه‌ای به‌ نام «پیام هاجر» را منتشر کرد که در حد خودش تریبون آزادی برای اطلاع‌رسانی در زمینه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بود که توقیف شد. بعدها که زمینه‌ای فراهم شد، از او خواستند نام دیگری برای نشریه انتخاب کند و او پیام ابراهیم را منتشر کرد. پیام هاجر ظاهرا خطابش به خانم‌ها بود، اما درواقع پیامی خطاب به همه انسان‌ها می‌داد، زیرا پیام هاجر یک پیام تاریخی دربر داشت. پیام ابراهیم هم بسیار پرمعناست؛ پیام ابراهیم هم برای همه انسان‌هاست. پروردگار ابراهیم را با کلماتی مورد امتحان و آزمایش قرار داد و ابراهیم هم به خوبی از عهده آنها برآمد و آنگاه خداوند فرمود که اکنون تو را امامی برای مردم قرار داده‌ام. به قول آیت‌الله طالقانی، قراردادن امامت از سوی خداوند برای مردم و به نفع مردم بوده است و پیام ابراهیم این مسئولیت و وظیفه را ادامه داد. تشکیل تعاونی تولید برای زنان سرپرست خانوار و همه کسانی که نیاز داشتند، یکی دیگر از اقدامات خانم طالقانی بود. خدا رحمت کند مهندس بازرگان را که می‌گفت ما هنوز به آنچنان رشدی نرسیده‌ایم که به‌ طور طبیعی حزب تشکیل دهیم و باید تمرین‌هایی داشته باشیم. خانم طالقانی حزبی تأسیس کردند تا تمرین دموکراسی کند. یکی دیگر از کارهای ویژه او ایجاد مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی بود، اما مهم‌ترین کار او که از سال 1383 انجام شد، تجدیدچاپ مجموعه‌آثار آیت‌الله طالقانی بود که با ویراستاری و به شکل بسیار خوب و جدیدی در هشت جلد منتشر شد. او در حوزه سیاست‌ورزی هم شاخص بود. خانم طالقانی کسی نبود که خود را یک خانم صرفا خانه‌دار بداند و به وظایف خانه‌داری بسنده کند؛ او یک انسان اجتماعی و مدنی بود که نمایندگی مجلس را در کارنامه خود داشت و ما شاهد بودیم که در دوران چهار سال نمایندگی مجلس اول یکی از فعال‌ترین نمایندگان؛ چه در کمیسیون‌ها و چه در جلسات علنی بود. او بارها در انتخابات ریاست‌جمهوری هم ثبت‌نام کرد تا ثابت کند که رجل سیاسی مفهوم جنسیت سیاسی ندارد، بلکه به معنای شخصیت سیاسی است، اما همیشه او را ردصلاحیت می‌کردند، اما او عقب‌نشینی نمی‌کرد. او همواره وقتی از مدیری خطایی سر می‌زد، به آن مدیر تذکر می‌داد و تلاش می‌کرد برخورد با مدیران خاطی را قانونمند کند. همچنین هیچ‌گاه از وضعیت خانواده‌های زندانیان غافل نبود. اینها تنها بخشی از اقدامات جانکاهی بود که اعظم طالقانی در عمر خود انجام داد. او تحمل بالا و دل دریایی را از پدر خود؛ یعنی آیت‌الله طالقانی به ارث برده بود. در نهایت می‌گویم که پدرطالقانی کنیه پدر شد و امیدوارم مادرطالقانی کنیه او
به یادگار بماند».
در پایان این جلسه حسین رفیعی، فعال ملی‌- مذهبی هم به سخنرانی پرداخت و سیاست‌های جاری را تحلیل کرد و به آسیب‌شناسی بحران‌های سیاسی و اجتماعی اخیر پرداخت و از روند موجود انتقاد کرد.

پیام تشکر خانواده آیت‌الله طالقانی از مردم
رسانه‌ها، احزاب و شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی کشور

به‌نام خدا
وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدتُّ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا (مریم).
سلام بر او، روزی که پا بر این دنیا نهاد و سلام بر او، روزی که از میانمان رفت. اعظم طالقانی چنان زیست که در مماتش هم حیات و زندگی از خود بر جای گذاشت و عزیزانی که در این رفتن بدرقه‌اش کردند گواهی بر این معنا بودند. از همه دوستان، شخصیت‌ها، احزاب، گروه‌ها و مسئولینی که با پیام‌هایشان تسلای خاطرمان شدند و یا با شرکت در مراسم وداع با عزیزمان از تشییع و تدفین تا مجلس بزرگداشت یادش، همراهی‌مان کردند، تشکر کرده و مراتب قدردانی خود را از برگزاری مراسم یادبود در شهرهای مختلف داخل و خارج کشور اعلام می‌داریم. باشد تا امیدش برای فردایی آباد و آزاد محقق گردد و روحش با صلحا محشور باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.