|

چه کسی از نفت سوریه سود می‌برد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، گفته بود مادامی که نیروهای نظامی آمریکایی در سوریه حضور دارند، ما باید بتوانیم از نفت این کشور ماهانه میلیون‌ها دلار درآمد کسب کنیم. بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، در پاسخ، ایالات متحده را به «سرقت نفت» متهم کرد و روسیه، از جمله حامیان بشار اسد، این اقدام آمریکا را «راهزنی بین‌المللی» نامید. اما اکنون چه کسی از کنترل نفت سوریه سود خواهد برد؟
به گزارش دويچه‌وله، ارتش ایالات متحده آمریکا در ماه اکتبر از خروج نیروهایش از شمال سوریه خبر داد، اما اعلام کرد که ۵۰۰ نیروی نظامی‌اش را برای محافظت و کنترل تأسیسات نفتی - که درحال‌حاضر مهم‌ترین منابع طبیعی در این منطقه هستند - در کنار «نیروهای سوریه دموکراتیک» به رهبری کُردها حفظ خواهد کرد.
بخش نفت و گاز نقش مهمی در درآمدهای دولت سوریه ایفا کرده، حتی اگر ذخایر آن در مقایسه با سایر کشورهای خاورمیانه بسیار اندک باشد. در سال ۲۰۱۸ ذخایر نفت سوریه در حدود 2.5 میلیارد بشکه تخمین زده شد که در مقایسه با ۲۹۷ میلیارد بشکه ذخایر نفتی عربستان‌سعودی، ۱۵۵ میلیارد بشکه نفت ایران و ۱۴۷ میلیارد بشکه نفت عراق چندان چشمگیر نیست.
بیشتر میادین نفتی سوریه، در استان دیرالزور، در شرق سوریه و نزدیک مرز با عراق و نیز در حسکه در شمال‌شرقی این کشور متمرکز شده‌اند. اما از زمان آغاز درگیری‌های داخلی سوریه از سال ۲۰۱۱، تولید نفت این کشور سقوط کرد. بر اساس گزارش مرکز آمار بریتیش پترولیوم برای انرژی جهانی که در سال ۲۰۱۹ تهیه شده، سوریه در سال ۲۰۰۸ حدود ۴۰۶ هزار بشکه در روز نفت تولید می‌کرد، اما در سال ۲۰۱۱ تولید نفت سوریه به ۳۵۳ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کرد و این روند تا سال ۲۰۱۸ به ۲۴ هزار بشکه در روز رسید.
با گسترش جنگ، دولت سوریه کنترل بیشتر مناطق نفت‌خیز کشور را از دست داد و این مناطق به دست گروه‌های مخالف دولت بشار اسد افتاد و در نهايت داعش کنترل بسیاری از این مناطق را در دست گرفت. اين گروه تروريستي موفق شد در سال ۲۰۱۴ بخش اعظم میادین نفتی در شرق سوریه، از جمله بزرگ‌ترین آن «العمر» در استان دیرالزور را به کنترل درآورد.
طبق گفته وزارت دفاع آمریکا، فروش نفت به یکی از بزرگ‌ترین منابع درآمد برای گروه داعش تبدیل شده بود و این گروه در سال ۲۰۱۵ حدود ۴۰ میلیون دلار در ماه از این طریق درآمد داشت. داعش پس از شکست در مقابل نیروهای سوریه دموکراتیک (SDF) کنترل میادین نفتی سوریه را از دست داد و نیروهای این ائتلاف کُردها و عرب‌ها و ترکمن‌ها و آشوری‌ها، تحت حمایت ایالات متحده کنترل این مناطق را به دست گرفتند.
تأسیسات نفتی سوریه به دلیل حملات هوایی ایالات متحده که تلاش می‌کرد یکی از منابع اصلی درآمد داعش را از بین ببرد، آسیب‌های زیادی دید. شبه‌نظامیان داعش هنگامی که دریافتند میادین نفتی به کنترل نیروهای کُرد درخواهد آمد، بسیاری از زیرساخت‌های نفتی را تخریب کردند.نیروهای سوریه دموکراتیک به رهبری کردها، در ۲۰۱۷ کنترل تأسیسات مهم نفتی در شمال‌شرقی سوریه و در امتداد رودخانه فرات را به تدریج از دست نیروهای داعش خارج کردند. آنها از آن زمان توانسته‌اند برخی از آسیب‌ها را بازسازی و تولید نفت در این مناطق را تا حدی احیا کنند.جاناتان هافمن، مشاور وزیر دفاع ایالات متحده، اخیرا دراین‌باره گفت: «این درآمد [میادین نفتی] به ایالات متحده نمی‌رود، بلکه به نیروهای سوریه دموکراتیک تعلق خواهد گرفت». چارلز لیستر، همکار ارشد مؤسسه خاورمیانه گفت: «نیروهای سوریه دموکراتیک و قبایل متحد در شرق سوریه در حال کنترل تقریبا ۷۰ درصد از منابع ملی نفت سوریه و تعدادی از تأسیسات باارزش گاز هستند». به گفته جاناتان هافمن، اگرچه بیشتر این امکانات بسیار پایین‌تر از سطح تولید آنها قبل از آغاز جنگ است، اما همچنان منبع درآمد مهمی برای نیروهای سوریه دموکراتیک محسوب می‌شوند. هرچند حمله ترکیه در ماه اکتبر به شمال سوریه باعث شد که نیروهای کرد مناطق قابل‌توجهی از قلمرو خود را از دست بدهند، اما همچنان اکثر میادین نفتی در شرق فرات تحت کنترل نیروهای سوریه دموکراتیک باقی مانده است.دولت بشار اسد همچنان از دسترسی به میادین نفتی ناامید است و برای تأمین نیازهایش همچنان وابسته به واردات قابل‌توجه نفت از خارج از کشور است. در اين ميان تحریم‌های شدید ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه سوریه باعث شده تا دسترسی دمشق به نفت وارداتی نيز دشوارتر شود. اين در حالي است كه نیروهای روسی در تلاش برای کمک به نیروهای دولتی سوریه هستند تا دمشق مجددا کنترل تأسیسات نفتی را به دست بگیرد. روسیه و سوریه در سال ۲۰۱۸ توافق‌نامه همکاری انرژی را امضا کردند که بر اساس آن مسکو این اجازه را خواهد داشت که تأسیسات نفتی و گازی سوریه را بازسازی کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، گفته بود مادامی که نیروهای نظامی آمریکایی در سوریه حضور دارند، ما باید بتوانیم از نفت این کشور ماهانه میلیون‌ها دلار درآمد کسب کنیم. بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، در پاسخ، ایالات متحده را به «سرقت نفت» متهم کرد و روسیه، از جمله حامیان بشار اسد، این اقدام آمریکا را «راهزنی بین‌المللی» نامید. اما اکنون چه کسی از کنترل نفت سوریه سود خواهد برد؟
به گزارش دويچه‌وله، ارتش ایالات متحده آمریکا در ماه اکتبر از خروج نیروهایش از شمال سوریه خبر داد، اما اعلام کرد که ۵۰۰ نیروی نظامی‌اش را برای محافظت و کنترل تأسیسات نفتی - که درحال‌حاضر مهم‌ترین منابع طبیعی در این منطقه هستند - در کنار «نیروهای سوریه دموکراتیک» به رهبری کُردها حفظ خواهد کرد.
بخش نفت و گاز نقش مهمی در درآمدهای دولت سوریه ایفا کرده، حتی اگر ذخایر آن در مقایسه با سایر کشورهای خاورمیانه بسیار اندک باشد. در سال ۲۰۱۸ ذخایر نفت سوریه در حدود 2.5 میلیارد بشکه تخمین زده شد که در مقایسه با ۲۹۷ میلیارد بشکه ذخایر نفتی عربستان‌سعودی، ۱۵۵ میلیارد بشکه نفت ایران و ۱۴۷ میلیارد بشکه نفت عراق چندان چشمگیر نیست.
بیشتر میادین نفتی سوریه، در استان دیرالزور، در شرق سوریه و نزدیک مرز با عراق و نیز در حسکه در شمال‌شرقی این کشور متمرکز شده‌اند. اما از زمان آغاز درگیری‌های داخلی سوریه از سال ۲۰۱۱، تولید نفت این کشور سقوط کرد. بر اساس گزارش مرکز آمار بریتیش پترولیوم برای انرژی جهانی که در سال ۲۰۱۹ تهیه شده، سوریه در سال ۲۰۰۸ حدود ۴۰۶ هزار بشکه در روز نفت تولید می‌کرد، اما در سال ۲۰۱۱ تولید نفت سوریه به ۳۵۳ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کرد و این روند تا سال ۲۰۱۸ به ۲۴ هزار بشکه در روز رسید.
با گسترش جنگ، دولت سوریه کنترل بیشتر مناطق نفت‌خیز کشور را از دست داد و این مناطق به دست گروه‌های مخالف دولت بشار اسد افتاد و در نهايت داعش کنترل بسیاری از این مناطق را در دست گرفت. اين گروه تروريستي موفق شد در سال ۲۰۱۴ بخش اعظم میادین نفتی در شرق سوریه، از جمله بزرگ‌ترین آن «العمر» در استان دیرالزور را به کنترل درآورد.
طبق گفته وزارت دفاع آمریکا، فروش نفت به یکی از بزرگ‌ترین منابع درآمد برای گروه داعش تبدیل شده بود و این گروه در سال ۲۰۱۵ حدود ۴۰ میلیون دلار در ماه از این طریق درآمد داشت. داعش پس از شکست در مقابل نیروهای سوریه دموکراتیک (SDF) کنترل میادین نفتی سوریه را از دست داد و نیروهای این ائتلاف کُردها و عرب‌ها و ترکمن‌ها و آشوری‌ها، تحت حمایت ایالات متحده کنترل این مناطق را به دست گرفتند.
تأسیسات نفتی سوریه به دلیل حملات هوایی ایالات متحده که تلاش می‌کرد یکی از منابع اصلی درآمد داعش را از بین ببرد، آسیب‌های زیادی دید. شبه‌نظامیان داعش هنگامی که دریافتند میادین نفتی به کنترل نیروهای کُرد درخواهد آمد، بسیاری از زیرساخت‌های نفتی را تخریب کردند.نیروهای سوریه دموکراتیک به رهبری کردها، در ۲۰۱۷ کنترل تأسیسات مهم نفتی در شمال‌شرقی سوریه و در امتداد رودخانه فرات را به تدریج از دست نیروهای داعش خارج کردند. آنها از آن زمان توانسته‌اند برخی از آسیب‌ها را بازسازی و تولید نفت در این مناطق را تا حدی احیا کنند.جاناتان هافمن، مشاور وزیر دفاع ایالات متحده، اخیرا دراین‌باره گفت: «این درآمد [میادین نفتی] به ایالات متحده نمی‌رود، بلکه به نیروهای سوریه دموکراتیک تعلق خواهد گرفت». چارلز لیستر، همکار ارشد مؤسسه خاورمیانه گفت: «نیروهای سوریه دموکراتیک و قبایل متحد در شرق سوریه در حال کنترل تقریبا ۷۰ درصد از منابع ملی نفت سوریه و تعدادی از تأسیسات باارزش گاز هستند». به گفته جاناتان هافمن، اگرچه بیشتر این امکانات بسیار پایین‌تر از سطح تولید آنها قبل از آغاز جنگ است، اما همچنان منبع درآمد مهمی برای نیروهای سوریه دموکراتیک محسوب می‌شوند. هرچند حمله ترکیه در ماه اکتبر به شمال سوریه باعث شد که نیروهای کرد مناطق قابل‌توجهی از قلمرو خود را از دست بدهند، اما همچنان اکثر میادین نفتی در شرق فرات تحت کنترل نیروهای سوریه دموکراتیک باقی مانده است.دولت بشار اسد همچنان از دسترسی به میادین نفتی ناامید است و برای تأمین نیازهایش همچنان وابسته به واردات قابل‌توجه نفت از خارج از کشور است. در اين ميان تحریم‌های شدید ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه سوریه باعث شده تا دسترسی دمشق به نفت وارداتی نيز دشوارتر شود. اين در حالي است كه نیروهای روسی در تلاش برای کمک به نیروهای دولتی سوریه هستند تا دمشق مجددا کنترل تأسیسات نفتی را به دست بگیرد. روسیه و سوریه در سال ۲۰۱۸ توافق‌نامه همکاری انرژی را امضا کردند که بر اساس آن مسکو این اجازه را خواهد داشت که تأسیسات نفتی و گازی سوریه را بازسازی کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.