|

تغيير موضع 40 ساله واشنگتن در قبال شهرک‌سازي‌ها در کرانه باختري

شليك ترامپ به اميد فلسطيني‌ها

شايد طرح صلح ايالات متحده براي خاورميانه به کما رفته باشد، اما دولت ترامپ، رئيس‌جمهوري آمريكا، از هيچ تلاشي براي اعطاي امتيازات ديپلماتيک به اسرائيل کوتاهي نمي‌کند. روز گذشته مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، اعلام کرد ايالات متحده ديگر شهرک‌هاي اسرائيلي در سرزمين‌هاي فلسطيني را نقض قوانين بين‌المللي نمي‌داند.
اين اقدام دولت ترامپ در حالي انجام می‌شود که ايالات متحده دهه‌ها سياست ديگري را در پيش گرفته بود و شهرک‌سازي‌هاي اسرائيل در سرزمين‌هاي فلسطيني را نقض آشکار قوانين بين‌المللي مي‌دانست. به اين ترتيب، دولت ترامپ با اين تصميم، ضربه ديگري به اميدواري‌ها براي نتيجه‌بخش‌بودن راه‌حل دو‌کشوري وارد کرد.
اتحاديه اروپا، تشکيلات خودگردان فلسطين و اردن در اولين واکنش، به تبعات اين موضع‌گيري و بحراني‌ترشدن وضعيت منطقه هشدار دادند. پمپئو در تشريح موضع‌گيري اخير دولت ترامپ گفت: «با توجه به حقايق، تاريخ و شرايط منحصربه‌فرد منطقه، مخالفت يا جلوگيري از ساخت‌وساز شهرک‌هاي مسکوني در کرانه باختري، برخلاف قوانين بين‌المللي است و ما قصد نداريم ديگر اين اقدام غيرقانوني را ادامه دهيم. بااين‌حال ما هنوز درباره وضعيت کرانه باختري به نتيجه‌گيري مشخصی نرسيده‌ايم و اين تصميم ابدا نشانه‌اي از مواضع ايالات متحده در قبال اين منطقه نيست».
اظهارات پمپئو سياست ايالات متحده در 41 سال اخير را تغيير مي‌دهد. در سال 1978 وزارت خارجه ايالات متحده رسما اعلام کرد «ساخت‌وسازهاي اسرائيل در مناطق اشغالي از‌جمله در کرانه باختري، برخلاف قوانين بين‌المللي است».
اين اقدام ترامپ در شرايطي انجام مي‌شود که در پي انتخابات اخير و ناتواني بنيامين نتانياهو در تشکيل کابینه ائتلافي، آينده سياسي او در ابهام قرار گرفته و احتمال کناررفتن او از سمت نخست‌وزيري اسرائيل کم نيست. از آن سو نیز اين اقدام باعث شد فلسطيني‌ها هم درباره ناديده‌انگاشتن راه‌حل دو‌کشوري از سوي دولت ترامپ، مدرک ديگري هم داشته باشند.
دونالد ترامپ در حدود سه سالي که رياست‌جمهوري آمريکا را بر عهده دارد، اقدامات ديگري نیز در راستای منافع اسرائيل و برخلاف خواسته فلسطيني‌ها انجام داده است. رئيس‌جمهور آمريکا در اقدامي جنجالي، سفارت ايالات متحده را از تل‌آويو به قدس منتقل کرد، فلسطيني‌ها را مجبور کرد دفاتر ديپلماتيک خود در واشنگتن را تعطيل کنند و کمک‌هاي مالي ايالات متحده به آژانس‌هاي امدادرسان تحت مديريت سازمان ملل به فلسطين را نیز قطع کرد؛ اين اقدام باعث شد فعاليت اين آژانس‌ها به‌طور کامل تعطيل شود. ترامپ در اقدامي ديگر، حق حاکميت اسرائيل بر بلندي‌هاي جولان سوريه را به رسميت شناخت؛ اين اقدام هم برخلاف مواضع رسمي دولت‌هاي آمريکا در 50 سال گذشته بود.آرون ديويد ميلر، تحليلگر انديشکده کارنگي و مشاور ارشد سابق وزارت خارجه آمريکا در مذاکرات اعراب و اسرائيل، سياست جديد واشنگتن را اين‌گونه تفسير مي‌کند: «دولت ترامپ با اين اقدام تقريبا تمام مواضع بي‌طرفانه واشنگتن در قبال مناقشه اسرائيل و فلسطين را کنار گذاشت و تلاش‌ها براي يافتن راه‌حل در منطقه، بايد از سر گرفته شود؛ اما در‌حال‌حاضر نکته نگران‌کننده اين است که در شرايط فعلي و حداقل تا پايان دولت ترامپ، امکان حل مشکل اسرائيل و فلسطين تقريبا غيرممکن به نظر مي‌رسد». سياست جديد واشنگتن در قبال شهرک‌سازي‌ها در کرانه باختري، باز هم توجه‌ها را معطوف به طرح محرمانه دولت ترامپ براي صلح خاورميانه کرد که به معامله قرن معروف شده است. ترامپ در يکي از اولين اقدامات خود پس از ورود به کاخ سفيد، جرد کوشنر، داماد خود را مسئول يافتن راه‌حلي براي پايان‌دادن به مناقشه اسرائيل و فلسطين کرد. با وجود آنکه ترامپ بارها اعلام کرد طرح معامله قرن را آماده کرده و حتي کنفرانسي نيز درباره جنبه‌هاي اقتصادي اين طرح در بحرين برگزار شد، اما تاکنون جزئيات چنداني از اين طرح منتشر نشده است. به همين دليل در ماه‌هاي اخير کارشناسان و ديپلمات‌هاي سابق، از دولت ترامپ را بارها به دليل شفاف‌نبودن و انتشارندادن جزئيات طرح خود انتقاد کرده‌اند.
با وجود اين، به نظر مي‌رسد موضع‌گيري‌هايي که دولت ترامپ به مرور زمان در قبال بحران صلح خاورميانه اتخاذ مي‌کند، به رونمايي از جزئيات طرح صلح خاورميانه و نمايان‌ترشدن برنامه‌هاي ترامپ درباره مناقشه اسرائيل و فلسطين منجر مي‌شود.
در اين ميان ديپلمات‌هايي هم هستند که اعتقاد دارند ترامپ هنوز هيچ اقدام خاصي براي حل اين مناقشه انجام نداده است. ديويد شنکر، دستيار وزير خارجه آمريکا و از ديپلمات‌هاي ارشد وزارت خارجه این کشور، به خبرنگاران گفت: «ترديد دارم جرد کوشنر حتي کمترين نقشي در تهيه طرح معامله قرن ايفا کرده باشد».
ايلان گلدنبرگ، مدير برنامه امنيت خاورميانه در دانشگاه نيويورك‌‌سوسايتي نیز از موضع‌گيري جديد وزير خارجه آمريکا ابراز نگراني کرده و مي‌گويد: «آنچه وزير خارجه مطرح کرد، کمترين اميدها براي دستيابي به راه‌حل دو‌دولتي را از بين مي‌برد. پيش از اين نیز ترامپ متهم شده بود اعتقادي به راه‌حل دودولتي ندارد. اين‌گونه مواضع نه‌تنها کمکي به حل بحران ميان اسرائيل و فلسطين نمي‌کند، بلکه چشم‌اندازي مبهم و نگران‌کننده در برابر ساکنان آن سرزمين قرار مي‌دهد. موضوع هشدار‌آميزتر در اين ميان، آن است که دولت ترامپ با کنار‌گذاشتن راه‌حل دو‌کشوري، هيچ راه‌حل جايگزيني هم ارائه نداده و جزئياتي از طرح صلح خود نیز منتشر نمي‌کند. تبعات اين‌گونه رفتار واشنگتن مي‌تواند غير‌قابل‌کنترل باشد. دولت‌هاي ايالات متحده حدود 40 سال اميدها به راه‌حل دو‌کشوري را زنده نگه داشته بودند. اگر سياست‌هاي دولت ترامپ در قبال مناقشه اسرائيل و فلسطين اين‌گونه ادامه يابد، نقش رهبري و ميانجيگری ايالات متحده در اين بحران کم‌رنگ مي‌شود».

شايد طرح صلح ايالات متحده براي خاورميانه به کما رفته باشد، اما دولت ترامپ، رئيس‌جمهوري آمريكا، از هيچ تلاشي براي اعطاي امتيازات ديپلماتيک به اسرائيل کوتاهي نمي‌کند. روز گذشته مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، اعلام کرد ايالات متحده ديگر شهرک‌هاي اسرائيلي در سرزمين‌هاي فلسطيني را نقض قوانين بين‌المللي نمي‌داند.
اين اقدام دولت ترامپ در حالي انجام می‌شود که ايالات متحده دهه‌ها سياست ديگري را در پيش گرفته بود و شهرک‌سازي‌هاي اسرائيل در سرزمين‌هاي فلسطيني را نقض آشکار قوانين بين‌المللي مي‌دانست. به اين ترتيب، دولت ترامپ با اين تصميم، ضربه ديگري به اميدواري‌ها براي نتيجه‌بخش‌بودن راه‌حل دو‌کشوري وارد کرد.
اتحاديه اروپا، تشکيلات خودگردان فلسطين و اردن در اولين واکنش، به تبعات اين موضع‌گيري و بحراني‌ترشدن وضعيت منطقه هشدار دادند. پمپئو در تشريح موضع‌گيري اخير دولت ترامپ گفت: «با توجه به حقايق، تاريخ و شرايط منحصربه‌فرد منطقه، مخالفت يا جلوگيري از ساخت‌وساز شهرک‌هاي مسکوني در کرانه باختري، برخلاف قوانين بين‌المللي است و ما قصد نداريم ديگر اين اقدام غيرقانوني را ادامه دهيم. بااين‌حال ما هنوز درباره وضعيت کرانه باختري به نتيجه‌گيري مشخصی نرسيده‌ايم و اين تصميم ابدا نشانه‌اي از مواضع ايالات متحده در قبال اين منطقه نيست».
اظهارات پمپئو سياست ايالات متحده در 41 سال اخير را تغيير مي‌دهد. در سال 1978 وزارت خارجه ايالات متحده رسما اعلام کرد «ساخت‌وسازهاي اسرائيل در مناطق اشغالي از‌جمله در کرانه باختري، برخلاف قوانين بين‌المللي است».
اين اقدام ترامپ در شرايطي انجام مي‌شود که در پي انتخابات اخير و ناتواني بنيامين نتانياهو در تشکيل کابینه ائتلافي، آينده سياسي او در ابهام قرار گرفته و احتمال کناررفتن او از سمت نخست‌وزيري اسرائيل کم نيست. از آن سو نیز اين اقدام باعث شد فلسطيني‌ها هم درباره ناديده‌انگاشتن راه‌حل دو‌کشوري از سوي دولت ترامپ، مدرک ديگري هم داشته باشند.
دونالد ترامپ در حدود سه سالي که رياست‌جمهوري آمريکا را بر عهده دارد، اقدامات ديگري نیز در راستای منافع اسرائيل و برخلاف خواسته فلسطيني‌ها انجام داده است. رئيس‌جمهور آمريکا در اقدامي جنجالي، سفارت ايالات متحده را از تل‌آويو به قدس منتقل کرد، فلسطيني‌ها را مجبور کرد دفاتر ديپلماتيک خود در واشنگتن را تعطيل کنند و کمک‌هاي مالي ايالات متحده به آژانس‌هاي امدادرسان تحت مديريت سازمان ملل به فلسطين را نیز قطع کرد؛ اين اقدام باعث شد فعاليت اين آژانس‌ها به‌طور کامل تعطيل شود. ترامپ در اقدامي ديگر، حق حاکميت اسرائيل بر بلندي‌هاي جولان سوريه را به رسميت شناخت؛ اين اقدام هم برخلاف مواضع رسمي دولت‌هاي آمريکا در 50 سال گذشته بود.آرون ديويد ميلر، تحليلگر انديشکده کارنگي و مشاور ارشد سابق وزارت خارجه آمريکا در مذاکرات اعراب و اسرائيل، سياست جديد واشنگتن را اين‌گونه تفسير مي‌کند: «دولت ترامپ با اين اقدام تقريبا تمام مواضع بي‌طرفانه واشنگتن در قبال مناقشه اسرائيل و فلسطين را کنار گذاشت و تلاش‌ها براي يافتن راه‌حل در منطقه، بايد از سر گرفته شود؛ اما در‌حال‌حاضر نکته نگران‌کننده اين است که در شرايط فعلي و حداقل تا پايان دولت ترامپ، امکان حل مشکل اسرائيل و فلسطين تقريبا غيرممکن به نظر مي‌رسد». سياست جديد واشنگتن در قبال شهرک‌سازي‌ها در کرانه باختري، باز هم توجه‌ها را معطوف به طرح محرمانه دولت ترامپ براي صلح خاورميانه کرد که به معامله قرن معروف شده است. ترامپ در يکي از اولين اقدامات خود پس از ورود به کاخ سفيد، جرد کوشنر، داماد خود را مسئول يافتن راه‌حلي براي پايان‌دادن به مناقشه اسرائيل و فلسطين کرد. با وجود آنکه ترامپ بارها اعلام کرد طرح معامله قرن را آماده کرده و حتي کنفرانسي نيز درباره جنبه‌هاي اقتصادي اين طرح در بحرين برگزار شد، اما تاکنون جزئيات چنداني از اين طرح منتشر نشده است. به همين دليل در ماه‌هاي اخير کارشناسان و ديپلمات‌هاي سابق، از دولت ترامپ را بارها به دليل شفاف‌نبودن و انتشارندادن جزئيات طرح خود انتقاد کرده‌اند.
با وجود اين، به نظر مي‌رسد موضع‌گيري‌هايي که دولت ترامپ به مرور زمان در قبال بحران صلح خاورميانه اتخاذ مي‌کند، به رونمايي از جزئيات طرح صلح خاورميانه و نمايان‌ترشدن برنامه‌هاي ترامپ درباره مناقشه اسرائيل و فلسطين منجر مي‌شود.
در اين ميان ديپلمات‌هايي هم هستند که اعتقاد دارند ترامپ هنوز هيچ اقدام خاصي براي حل اين مناقشه انجام نداده است. ديويد شنکر، دستيار وزير خارجه آمريکا و از ديپلمات‌هاي ارشد وزارت خارجه این کشور، به خبرنگاران گفت: «ترديد دارم جرد کوشنر حتي کمترين نقشي در تهيه طرح معامله قرن ايفا کرده باشد».
ايلان گلدنبرگ، مدير برنامه امنيت خاورميانه در دانشگاه نيويورك‌‌سوسايتي نیز از موضع‌گيري جديد وزير خارجه آمريکا ابراز نگراني کرده و مي‌گويد: «آنچه وزير خارجه مطرح کرد، کمترين اميدها براي دستيابي به راه‌حل دو‌دولتي را از بين مي‌برد. پيش از اين نیز ترامپ متهم شده بود اعتقادي به راه‌حل دودولتي ندارد. اين‌گونه مواضع نه‌تنها کمکي به حل بحران ميان اسرائيل و فلسطين نمي‌کند، بلکه چشم‌اندازي مبهم و نگران‌کننده در برابر ساکنان آن سرزمين قرار مي‌دهد. موضوع هشدار‌آميزتر در اين ميان، آن است که دولت ترامپ با کنار‌گذاشتن راه‌حل دو‌کشوري، هيچ راه‌حل جايگزيني هم ارائه نداده و جزئياتي از طرح صلح خود نیز منتشر نمي‌کند. تبعات اين‌گونه رفتار واشنگتن مي‌تواند غير‌قابل‌کنترل باشد. دولت‌هاي ايالات متحده حدود 40 سال اميدها به راه‌حل دو‌کشوري را زنده نگه داشته بودند. اگر سياست‌هاي دولت ترامپ در قبال مناقشه اسرائيل و فلسطين اين‌گونه ادامه يابد، نقش رهبري و ميانجيگری ايالات متحده در اين بحران کم‌رنگ مي‌شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.