|

درخت هيچ

شرق: «برگ هيچ‌ درختي» عنوان داستان بلندي است از صمد طاهري كه مدتي پيش چاپ دومش در نشر نيماژ منتشر شد. طاهري در اين داستان با روايتي رئاليستي، داستاني در جغرافياي جنوب نوشته و به واسطه روايت سرگذشت راوي از سال‌هاي دبستان تا سال‌هاي ورود به پادگان، صداهاي مختلفي را در داستانش شنيدني كرده است. «برگ هيچ درختي» از 9 بخش تشكيل شده و در هر بخش راوي خاطراتي را از گذشته‌‌اش نقل مي‌كند و درواقع با روايت خاطرات خودش، تصويري از وضعيتي كه در آن پرورش يافته هم به دست مي‌دهد. به عبارتي مي‌توان گفت كه سرگذشت شخصي راوي با سرگذشت جغرافيايي كه او در آن كودكي و جواني‌اش را سپري كرده پيوند خورده است. داستان در همان سطرهاي آغازينش تصويري از آنچه قرار است رخ دهد پيش‌روي خواننده قرار مي‌دهد: «آن‌وقت‌ها من دبستان مي‌رفتم. بچه بودم و از حرف‌هاي قلنبه‌سلنبه‌اي كه بزرگ‌ترها مي‌زدند، سر درنمي‌آوردم. بابابزرگ‌ هميشه با عمو عباس جروبحث داشت و عمو عباس هميشه مي‌گفت؛ به‌خاطر سربلندي مردم. بابابزرگ همين كه اين را مي‌شنيد، عصاي استيلش را مثل نيزه‌اي به طرفش پرتاب مي‌كرد و فحش مي‌داد. عصا را عموعباس توي كارگاه تراشكاريِ پالايشگاه از لوله يك‌دومِ استيل ساخته بود. عمه كوكب كه فقط گريه مي‌كرد و هيچ‌وقت چيزي نمي‌گفت بابابزرگ هم مي‌گفت؛ سربلندي مردم، برگ هيچ درختي نيست و هيچ دردي را درمان نمي‌كند». داستان با سال‌هاي كودكي راوي آغاز مي‌شود و هرچه پيش مي‌آيد چهره‌هاي آدم‌هاي اطراف راوي شكل مي‌گيرد و با بزرگ‌شدن او جهان اطراف او با تناقض‌هايش هم گسترده‌تر مي‌شود. در بخش ديگري از داستان مي‌خوانيم: «سال دوم دانشكده بودم كه عموعباس از شركت نفت اخراج شد. دو ماهي بعد از اين ماجرا چندروزي مرخصي گرفتم و به خانه برگشتم. بابابزرگ بغلم كرد و سر و رويم را بوسيد. عمه كوكب هم همين كار را كرد، اما به سردي و زوركي. عموعباس مثل سگي كم‌محلي‌ام كرد. دستي زوركي داد و طوري گفت؛ خوش اومدي، كه انگار بگويد؛ كاشكي رفته بودي زيرِ گل. لبخند هميشگي‌ از چهره‌اش پريده بود و ديگر بوي گازوئيل نمي‌داد. عصر روز دوم بابابزرگ عصاي استيلش را برداشت و گفت: سيا، باباجون، دستم رو بگير تا بريم لبِ شط يه گشتي بزنيم. پوسيدم تو اين خونه. عمو عباس نشسته بود پشتِ درختِ كُنار و فس‌فس سيگار مي‌كشيد. هيچ حرفي نزد و شوخيِ هميشگي‌اش را درباره سان ديدن از ناوگان پنجم تكرار نكرد. همين كه از در زديم بيرون، بابابزرگ گفت: تخمِ خودت رو گذاشتي، كرمت خوابيد؟ راحت شدي حالا؟ زبونم مو درآورد از بس گفتم؛ عباس، بتمرگ سرِ جات، بچسب به زندگي‌ت. اي ديوار، تو شاهد باش. از آخر و عاقبتِ كاكاهات عبرت نگرفتي؟ حالا ديدي سربلنديِ مردم برگِ هيچ درختي نبود؟»
مدتي پيش چاپ پنجم مجموعه داستان «زخم شير» صمد طاهري نيز در نشر نيماژ به چاپ رسيد. اين مجموعه شامل 11 داستان كوتاه است كه در فاصله زماني سال‌هاي 90 تا 95 نوشته شده‌اند. اكثر اين داستان‌ها در فضاي جنوب و در سال‌هاي جنگ اتفاق مي‌افتد و آدم‌هاي قصه‌ها نيز آدم‌هايي معمولي‌اند كه گاه در موقعيتي عجيب گير افتاده‌اند. عناوين داستان‌هاي كتاب عبارتند از: «مردي كه كبوترهاي باغي را با سنگ مي‌كشت»، «موش‌خرما»، «خروس»، «مهماني»، «در دام مانده مرغي»، «سفر سوم»، «زخم شير»، «ني‌زن»، «نام آن پرنده چه بود؟»، «چيز و فلان و بهمان و اينا» و «سگ ولگرد». داستان‌هاي «زخم‌ شير» عمدتا به روايت اول‌شخص نوشته شده‌اند و اگرچه به سال‌هاي جنگ و جغرافياي جنوب مربوطند اما بيش از آنكه به وقايع خود جنگ ارتباط داشته باشند به وضعيت برآمده از جنگ پرداخته‌اند. در بخشي از داستان «موش‌خرما» مي‌خوانيم: «از قدم‌زدن روي گدار نخلستان كه خسته شد، آمد كنار شط. نشست روي ديواره گلي و داس كهنه را كنار دستش گذاشت. ديواره هفتاد سانتي بلندي و چهل سانتي پهنا داشت و زمين نخلستان را از شط جدا مي‌كرد. به شط نگاه كرد كه گل‌آلود و آرام به راه خود مي‌رفت و نخلستان آن سوي شط كه انگار زيادي سرسبز و شاداب بود. صداي خش‌خشي شنيد. از توي ديواره بود. لابد همان موش‌خرما بود كه پيش‌تر بارها ديده بودش. به رنگ ليف نخل بود؛ چيزي بين قرمز و حنايي. و دم بلند پشمالويي داشت. حتما در حال جويدن چيزي بود. شايد خرماي خشكيده‌اي. صداي سوت خمپاره در هوا پيچيد. جميله وويي كشيد، تابه و آتش و لگن خميري را رها كرد و دويد. پايش به ظرف آب مرغابي‌ها گرفت و واژگونش كرد. خودش را به كله‌مرغي رساند و پشت ديوارك آن پناه گرفت. خمپاره در كوچه پشتي فرود آمد و در و پنجره را لرزاند. جميله ووي ديگري كشيد و سر و صورتش را ميان دست‌هاي خميري‌اش پنهان كرد». اگرچه 11 داستان «زخم شير» هر يك به موضوعي متفاوت پرداخته‌اند اما مضاميني مثل فضاي جنگ‌زده و فقر و مسائل اجتماعي از موضوع‌هاي تكرارشونده در اين داستان‌ها هستند.

شرق: «برگ هيچ‌ درختي» عنوان داستان بلندي است از صمد طاهري كه مدتي پيش چاپ دومش در نشر نيماژ منتشر شد. طاهري در اين داستان با روايتي رئاليستي، داستاني در جغرافياي جنوب نوشته و به واسطه روايت سرگذشت راوي از سال‌هاي دبستان تا سال‌هاي ورود به پادگان، صداهاي مختلفي را در داستانش شنيدني كرده است. «برگ هيچ درختي» از 9 بخش تشكيل شده و در هر بخش راوي خاطراتي را از گذشته‌‌اش نقل مي‌كند و درواقع با روايت خاطرات خودش، تصويري از وضعيتي كه در آن پرورش يافته هم به دست مي‌دهد. به عبارتي مي‌توان گفت كه سرگذشت شخصي راوي با سرگذشت جغرافيايي كه او در آن كودكي و جواني‌اش را سپري كرده پيوند خورده است. داستان در همان سطرهاي آغازينش تصويري از آنچه قرار است رخ دهد پيش‌روي خواننده قرار مي‌دهد: «آن‌وقت‌ها من دبستان مي‌رفتم. بچه بودم و از حرف‌هاي قلنبه‌سلنبه‌اي كه بزرگ‌ترها مي‌زدند، سر درنمي‌آوردم. بابابزرگ‌ هميشه با عمو عباس جروبحث داشت و عمو عباس هميشه مي‌گفت؛ به‌خاطر سربلندي مردم. بابابزرگ همين كه اين را مي‌شنيد، عصاي استيلش را مثل نيزه‌اي به طرفش پرتاب مي‌كرد و فحش مي‌داد. عصا را عموعباس توي كارگاه تراشكاريِ پالايشگاه از لوله يك‌دومِ استيل ساخته بود. عمه كوكب كه فقط گريه مي‌كرد و هيچ‌وقت چيزي نمي‌گفت بابابزرگ هم مي‌گفت؛ سربلندي مردم، برگ هيچ درختي نيست و هيچ دردي را درمان نمي‌كند». داستان با سال‌هاي كودكي راوي آغاز مي‌شود و هرچه پيش مي‌آيد چهره‌هاي آدم‌هاي اطراف راوي شكل مي‌گيرد و با بزرگ‌شدن او جهان اطراف او با تناقض‌هايش هم گسترده‌تر مي‌شود. در بخش ديگري از داستان مي‌خوانيم: «سال دوم دانشكده بودم كه عموعباس از شركت نفت اخراج شد. دو ماهي بعد از اين ماجرا چندروزي مرخصي گرفتم و به خانه برگشتم. بابابزرگ بغلم كرد و سر و رويم را بوسيد. عمه كوكب هم همين كار را كرد، اما به سردي و زوركي. عموعباس مثل سگي كم‌محلي‌ام كرد. دستي زوركي داد و طوري گفت؛ خوش اومدي، كه انگار بگويد؛ كاشكي رفته بودي زيرِ گل. لبخند هميشگي‌ از چهره‌اش پريده بود و ديگر بوي گازوئيل نمي‌داد. عصر روز دوم بابابزرگ عصاي استيلش را برداشت و گفت: سيا، باباجون، دستم رو بگير تا بريم لبِ شط يه گشتي بزنيم. پوسيدم تو اين خونه. عمو عباس نشسته بود پشتِ درختِ كُنار و فس‌فس سيگار مي‌كشيد. هيچ حرفي نزد و شوخيِ هميشگي‌اش را درباره سان ديدن از ناوگان پنجم تكرار نكرد. همين كه از در زديم بيرون، بابابزرگ گفت: تخمِ خودت رو گذاشتي، كرمت خوابيد؟ راحت شدي حالا؟ زبونم مو درآورد از بس گفتم؛ عباس، بتمرگ سرِ جات، بچسب به زندگي‌ت. اي ديوار، تو شاهد باش. از آخر و عاقبتِ كاكاهات عبرت نگرفتي؟ حالا ديدي سربلنديِ مردم برگِ هيچ درختي نبود؟»
مدتي پيش چاپ پنجم مجموعه داستان «زخم شير» صمد طاهري نيز در نشر نيماژ به چاپ رسيد. اين مجموعه شامل 11 داستان كوتاه است كه در فاصله زماني سال‌هاي 90 تا 95 نوشته شده‌اند. اكثر اين داستان‌ها در فضاي جنوب و در سال‌هاي جنگ اتفاق مي‌افتد و آدم‌هاي قصه‌ها نيز آدم‌هايي معمولي‌اند كه گاه در موقعيتي عجيب گير افتاده‌اند. عناوين داستان‌هاي كتاب عبارتند از: «مردي كه كبوترهاي باغي را با سنگ مي‌كشت»، «موش‌خرما»، «خروس»، «مهماني»، «در دام مانده مرغي»، «سفر سوم»، «زخم شير»، «ني‌زن»، «نام آن پرنده چه بود؟»، «چيز و فلان و بهمان و اينا» و «سگ ولگرد». داستان‌هاي «زخم‌ شير» عمدتا به روايت اول‌شخص نوشته شده‌اند و اگرچه به سال‌هاي جنگ و جغرافياي جنوب مربوطند اما بيش از آنكه به وقايع خود جنگ ارتباط داشته باشند به وضعيت برآمده از جنگ پرداخته‌اند. در بخشي از داستان «موش‌خرما» مي‌خوانيم: «از قدم‌زدن روي گدار نخلستان كه خسته شد، آمد كنار شط. نشست روي ديواره گلي و داس كهنه را كنار دستش گذاشت. ديواره هفتاد سانتي بلندي و چهل سانتي پهنا داشت و زمين نخلستان را از شط جدا مي‌كرد. به شط نگاه كرد كه گل‌آلود و آرام به راه خود مي‌رفت و نخلستان آن سوي شط كه انگار زيادي سرسبز و شاداب بود. صداي خش‌خشي شنيد. از توي ديواره بود. لابد همان موش‌خرما بود كه پيش‌تر بارها ديده بودش. به رنگ ليف نخل بود؛ چيزي بين قرمز و حنايي. و دم بلند پشمالويي داشت. حتما در حال جويدن چيزي بود. شايد خرماي خشكيده‌اي. صداي سوت خمپاره در هوا پيچيد. جميله وويي كشيد، تابه و آتش و لگن خميري را رها كرد و دويد. پايش به ظرف آب مرغابي‌ها گرفت و واژگونش كرد. خودش را به كله‌مرغي رساند و پشت ديوارك آن پناه گرفت. خمپاره در كوچه پشتي فرود آمد و در و پنجره را لرزاند. جميله ووي ديگري كشيد و سر و صورتش را ميان دست‌هاي خميري‌اش پنهان كرد». اگرچه 11 داستان «زخم شير» هر يك به موضوعي متفاوت پرداخته‌اند اما مضاميني مثل فضاي جنگ‌زده و فقر و مسائل اجتماعي از موضوع‌هاي تكرارشونده در اين داستان‌ها هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.