|

براي نمایشگاه ظرفدیس‌های فرهاد قصیری

نرم تابیده تو‌‌در‌توی مس

کبوتر ارشدی

فهم ما از امر نو در شکل‌هایی که ارائه می‌دهیم و تجسم ما از فضا و دگرگونی آن، خودش را نشان می‌دهد، در دیدن آنچه رخ خواهد داد و نه فقط آنچه در حال وقوع است. فرم‌هایی که می‌سازیم، مؤلفه‌ای بسیار جدی در تحلیل این فهم است. آنچه از تاریخ به یاد می‌آوریم و آنچه را که احضار می‌کنیم، همواره در خود نوعی از فهم و فراخوان را همراه دارد که وجهی از مواجهه‌مان را با آنچه رخ خواهد داد، پیش می‌کشد. فرهاد قصیری با مس و اشکال قدیم، از جمله ظرفی به نام تشت، امکان چند نوع مواجهه را فراهم کرده است. این امکان، هم در جنسی که انتخاب کرده مهیا می‌شود و هم در نوع ظرفی که برای برقراری این مواجهه یافته است. ما نمی‌دانیم که او می‌خواسته چه کند و این به‌هیچ‌وجه در نوشتار پیش‌رو مهم نیست. فرهاد قصیری خود می‌گوید: «نمی‌دانم چه شد که آفرینش ظرفدیس به سراغم آمد، اما می‌دانم آنگاه آمد که اولین مجسمه‌ام 10 سال پس از طراحی آن و با تأکید بر کار با مس ساخته شد وآشنایی من با این فلز شگفت‌انگیز و جادویی رنگ مؤانست گرفت». به نظر من اما این مؤانست امری قدیم بوده است و چرایی این انتخاب به تجربه زیسته هنرمند ما برمی‌گردد. ظروف مسی که در خاطره جمعی همه ما نقش بسته، مؤانستی پیشینی را برای هنرمند فراهم آورده که در انتخاب امروزش دخالت کرده است. همواره در دیدن آثار تجسمی، به‌سبب رخداد هنری، بیننده چیزی بر آنچه خلق شده می‌افزاید و این‌گونه است که فرایند خلق ادامه می‌یابد. ظرفدیس‌ها و به‌ویژه تشت‌های معلق فرهاد قصیری در گالری «صا» در تاریخ 14 تیر 98 قصد ندارند آنچه را از دست رفته است، نجات دهند، بلکه می‌خواهند نشان دهند که آنچه از دست رفته، امروز در نبودِ خودش چه امکانی را دوباره فرا‌می‌خواند. تنش میان فرم قدیم و صیرورت و ظهور شکل نو، در حجم‌های فرهاد ما را به فکر می‌برد. چگونه است که در دل ظرفدیس‌ها با فراخوان تاریخ گذشته‌شان، نوعی نگاه جنسی با ایجاد فرم‌های نرینه و مادینه ظهور می‌کند؟ هنرمند در استیتمنت ارائه‌شده در نمایشگاه، اشاره دارد به رهایی از سکون و میسر‌شدن جنبیدن اثر و نیز گذار از ساده به پیچیده؛ همه اینهاست که باعث می‌شود فرم‌ها در پستی و بلندی، قوس و گودی و صافی، رفتار ضد‌تقارنی تمایل به دگرگونی، به‌واقع عبور از شکل ساده به شکل چند معنایی را میسر کنند. در این روند، ظرف‌ها از دل فرم متصلب و ثابت قدیم، با نوعی در‌هم‌پیچیدگی نرم که از رفتار فلز به دور است و به مدد تصور خلاق ممکن شده است، می‌تابند و می‌تابند و به شکلی دیگر در سویه‌های تجسمی به دنیا می‌آیند. این جذابیت و چند‌وجهی‌بودن فرم‌های نرم‌تاب مس، به فضاهای منفی و مثبت و تبدیل استایل ثابت به ریخت‌های بالارونده یا پیچیده و توپولوژی خزنده‌ای که فرهاد قصیری در نظر داشته است، همگی در برقراری رابطه‌ای بین گذشته و امروز در تقلایند. به علاوه چنانکه گفته شد، این فرم‌ها به نوعی معلق‌اند و تمام‌شده نیستند و راه به آینده دارند؛ راه به تغییر شکل‌هایی مدام و مستمر که در ذهن بیننده امکان پیدا می‌کند؛ آینده‌ای که به دقت می‌شود گفت امروز در حال ساختنش هستیم، هرچند ندانیم چگونه! تشت‌های حمام و کاسه‌های مسی و ظرف‌هایی که در خاطره دور ما وجود داشته، امروز با این ایده هنرمند تکرار می‌شوند؛ اما تکراری که از روی عادت نیست بلکه اتفاقا و بجد در خودِ تکرار، در چالش با عادت، به خرق آن و به امر نو می‌رسند. به قول ویتگنشتاین «یک توضیح زیباشناختی، توضیحی علی نیست». همه رازهای هنر را نمی‌شود روی میز چید و آنالیز کرد. ما به مدد آنچه می‌بینیم، با اتکا به دانش پیشین و تجربه و سواد بصری‌مان با فرم‌ها و شکل‌ها مواجه می‌شویم. اما آنچه بر سرش می‌شود به نسبت به توافق رسید، این است که فرم‌های در تعلیق، پایان نپذیرفته‌اند و در ذهن ما ادامه می‌یابند. فرم‌های در تعلیق را هم با دقت علمی نمی‌توان دسته‌بندی کرد؛ فقط به‌مدد تحلیل است که تا حدی می‌شود پیدایشان کرد و با آنها وارد گفت‌وگویی بصری-شناختی شد. نرم تابیده‌های مسی فرهاد قصیری، از قدیم احضار شده‌اند و تا امروز آمده‌اند که ما را با امکان گشوده گذشته‌مان آشنا کنند و از این بابت است که زیبایی را پاس داشته‌اند.

فهم ما از امر نو در شکل‌هایی که ارائه می‌دهیم و تجسم ما از فضا و دگرگونی آن، خودش را نشان می‌دهد، در دیدن آنچه رخ خواهد داد و نه فقط آنچه در حال وقوع است. فرم‌هایی که می‌سازیم، مؤلفه‌ای بسیار جدی در تحلیل این فهم است. آنچه از تاریخ به یاد می‌آوریم و آنچه را که احضار می‌کنیم، همواره در خود نوعی از فهم و فراخوان را همراه دارد که وجهی از مواجهه‌مان را با آنچه رخ خواهد داد، پیش می‌کشد. فرهاد قصیری با مس و اشکال قدیم، از جمله ظرفی به نام تشت، امکان چند نوع مواجهه را فراهم کرده است. این امکان، هم در جنسی که انتخاب کرده مهیا می‌شود و هم در نوع ظرفی که برای برقراری این مواجهه یافته است. ما نمی‌دانیم که او می‌خواسته چه کند و این به‌هیچ‌وجه در نوشتار پیش‌رو مهم نیست. فرهاد قصیری خود می‌گوید: «نمی‌دانم چه شد که آفرینش ظرفدیس به سراغم آمد، اما می‌دانم آنگاه آمد که اولین مجسمه‌ام 10 سال پس از طراحی آن و با تأکید بر کار با مس ساخته شد وآشنایی من با این فلز شگفت‌انگیز و جادویی رنگ مؤانست گرفت». به نظر من اما این مؤانست امری قدیم بوده است و چرایی این انتخاب به تجربه زیسته هنرمند ما برمی‌گردد. ظروف مسی که در خاطره جمعی همه ما نقش بسته، مؤانستی پیشینی را برای هنرمند فراهم آورده که در انتخاب امروزش دخالت کرده است. همواره در دیدن آثار تجسمی، به‌سبب رخداد هنری، بیننده چیزی بر آنچه خلق شده می‌افزاید و این‌گونه است که فرایند خلق ادامه می‌یابد. ظرفدیس‌ها و به‌ویژه تشت‌های معلق فرهاد قصیری در گالری «صا» در تاریخ 14 تیر 98 قصد ندارند آنچه را از دست رفته است، نجات دهند، بلکه می‌خواهند نشان دهند که آنچه از دست رفته، امروز در نبودِ خودش چه امکانی را دوباره فرا‌می‌خواند. تنش میان فرم قدیم و صیرورت و ظهور شکل نو، در حجم‌های فرهاد ما را به فکر می‌برد. چگونه است که در دل ظرفدیس‌ها با فراخوان تاریخ گذشته‌شان، نوعی نگاه جنسی با ایجاد فرم‌های نرینه و مادینه ظهور می‌کند؟ هنرمند در استیتمنت ارائه‌شده در نمایشگاه، اشاره دارد به رهایی از سکون و میسر‌شدن جنبیدن اثر و نیز گذار از ساده به پیچیده؛ همه اینهاست که باعث می‌شود فرم‌ها در پستی و بلندی، قوس و گودی و صافی، رفتار ضد‌تقارنی تمایل به دگرگونی، به‌واقع عبور از شکل ساده به شکل چند معنایی را میسر کنند. در این روند، ظرف‌ها از دل فرم متصلب و ثابت قدیم، با نوعی در‌هم‌پیچیدگی نرم که از رفتار فلز به دور است و به مدد تصور خلاق ممکن شده است، می‌تابند و می‌تابند و به شکلی دیگر در سویه‌های تجسمی به دنیا می‌آیند. این جذابیت و چند‌وجهی‌بودن فرم‌های نرم‌تاب مس، به فضاهای منفی و مثبت و تبدیل استایل ثابت به ریخت‌های بالارونده یا پیچیده و توپولوژی خزنده‌ای که فرهاد قصیری در نظر داشته است، همگی در برقراری رابطه‌ای بین گذشته و امروز در تقلایند. به علاوه چنانکه گفته شد، این فرم‌ها به نوعی معلق‌اند و تمام‌شده نیستند و راه به آینده دارند؛ راه به تغییر شکل‌هایی مدام و مستمر که در ذهن بیننده امکان پیدا می‌کند؛ آینده‌ای که به دقت می‌شود گفت امروز در حال ساختنش هستیم، هرچند ندانیم چگونه! تشت‌های حمام و کاسه‌های مسی و ظرف‌هایی که در خاطره دور ما وجود داشته، امروز با این ایده هنرمند تکرار می‌شوند؛ اما تکراری که از روی عادت نیست بلکه اتفاقا و بجد در خودِ تکرار، در چالش با عادت، به خرق آن و به امر نو می‌رسند. به قول ویتگنشتاین «یک توضیح زیباشناختی، توضیحی علی نیست». همه رازهای هنر را نمی‌شود روی میز چید و آنالیز کرد. ما به مدد آنچه می‌بینیم، با اتکا به دانش پیشین و تجربه و سواد بصری‌مان با فرم‌ها و شکل‌ها مواجه می‌شویم. اما آنچه بر سرش می‌شود به نسبت به توافق رسید، این است که فرم‌های در تعلیق، پایان نپذیرفته‌اند و در ذهن ما ادامه می‌یابند. فرم‌های در تعلیق را هم با دقت علمی نمی‌توان دسته‌بندی کرد؛ فقط به‌مدد تحلیل است که تا حدی می‌شود پیدایشان کرد و با آنها وارد گفت‌وگویی بصری-شناختی شد. نرم تابیده‌های مسی فرهاد قصیری، از قدیم احضار شده‌اند و تا امروز آمده‌اند که ما را با امکان گشوده گذشته‌مان آشنا کنند و از این بابت است که زیبایی را پاس داشته‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.