|

ريشه‌هاي فلاكت

«هيچ ايده انقلابي نمي‌بايست به پشت ديوارهاي مركز فرهنگي راه مي‌يافت؛ هيچ‌چيز حاوي اندكي از ايدئولوژي سوسياليستي يا (خداي نكرده) كمونيستي هرگز در آنجا به نمايش درنيامده يا اجرا نشده بود. واقعيت دنيايي كه هانس به محلي‌ها عرضه مي‌كرد، در نهايتِ دقت ساده‌سازي شده و رخت همه افكار عميق و جزئيات عذاب‌آور از تن آن درآورده شده بود. چندين دهه بود كه انديشيدن امري مذموم بود. هيچ‌كس اهميتي به افكار عميق لعنتي نمي‌داد. هانس اين را مي‌دانست. اين به نفع او بود. برعكس، او براي تعليم استدلال‌ورزي به اينجا نيامده بود!». اين بخشي از رمان «اورورا»ي آندره ولچك است كه به‌تازگي با ترجمه يوسف نوري‌زاده در نشر پيدايش منتشر شده است. ولچك به واسطه شخصيت كانوني داستانش، هانس جي، روايتي افشاگرانه و خواندني از نظام كنونيِ نواستعماري به دست داده است. آندره ولچك در عرصه‌هاي مختلفي به فعاليت مي‌پردازد و در تمام فعاليت‌هايش ايده‌هاي اصلي‌اش را دنبال مي‌كند. او به‌عنوان فيلسوف، داستان‌نويس، فيلم‌ساز، روزنامه‌نگار و پژوهشگر، شاعر، نمايش‌نامه‌نويس و عكاس به فعاليت مي‌پردازد و از سوي ديگر فردي انقلابي است كه در آثارش به مبارزه با امپرياليسم غربي مي‌پردازد. «افشاگري دروغ‌هاي امپراتوري»، «جنگ بر عليه امپرياليسم غربي» و «درباره تروريسم غربي» از كتاب‌هاي اخير او هستند. «درباره تروريسم غربي» با مشاركت نوام چامسكي نوشته شده است. «راه بي‌بازگشت» كار اصلي ولچك در عرصه ادبيات داستاني است كه به زبان انگليسي نوشته شده و «نالژني» نيز داستان ديگري از اوست كه به زبان چك نوشته شده است. ولچك آثار غيرداستاني زيادي هم درباره مسائل مختلف جهان معاصر نوشته است. او همچنين چندين فيلم مستند براي شبكه تلويزيوني چپ‌گراي آمريكاي جنوبي ساخته و كارگرداني كرده است. فيلم‌هاي او به موضوعات مختلفي پرداخته‌اند و همه آنها تبعات ناخوشايند امپرياليسم غربي را برملا مي‌كنند. در ابتداي كتاب «اورورا» چند نقد و نظر درباره اين اثر آمده كه در يكي از آنها به قلم كريستوفر بلك مي‌خوانيم: «اگر بخواهم با نطق‌هاي سياسي اورورا آغاز كنم: در حد و اندازه سقوط آلبر كامو و تهوع سارتر است؛ داستان‌هاي فلسفي‌اي كه به يادم مي‌آيند -البته در اين اثر فلسفه متفاوتي مطرح شده- اما از همان ميزان از توانايي برخوردار است. اين اثر بررسي ريشه فلاكت و بدبختي عصر ماست كه به زيبايي به رشته تحرير درآمده؛ مطالبه عدالت و اقدام عملي‌ است، توصيف دقيق از سرمايه‌داري و خوف و هراسِ مرتبط با آن و سوسياليسم اميدبخش است. استفاده از برشت و موتزارت به‌عنوان يك راوي يوناني به‌خوبي عمل كرده؛ ترديد داشتم جواب بدهد؛ اما جواب داده و در جاهايي كه براي لحظه‌اي واقعيت غيرقابل تحمل مي‌شود، چاشني فكاهيِ ضروري را فراهم كرده و داستان را با عنصر شوخ‌طبعي، طنز گزنده و بذله‌گويي پيش مي‌برند و به ما فرصت مي‌دهند قدمي به عقب برداشته و نظاره‌گر مشاهدات آنها باشيم». همان‌طور كه اشاره شد، هانس جي در اين داستان نماد كاپيتاليسم و امپرياليسم است. شخصيت او طوري توصيف شده كه نه مي‌تواند واقعيت را ببيند و نه نمي‌خواهد ببيند كه كيست؛ اما اورورا و ديگر شخصيت‌هاي داستان او را مجبور مي‌كنند كه با واقعيت آن‌گونه كه هست، روبه‌رو شود.

«هيچ ايده انقلابي نمي‌بايست به پشت ديوارهاي مركز فرهنگي راه مي‌يافت؛ هيچ‌چيز حاوي اندكي از ايدئولوژي سوسياليستي يا (خداي نكرده) كمونيستي هرگز در آنجا به نمايش درنيامده يا اجرا نشده بود. واقعيت دنيايي كه هانس به محلي‌ها عرضه مي‌كرد، در نهايتِ دقت ساده‌سازي شده و رخت همه افكار عميق و جزئيات عذاب‌آور از تن آن درآورده شده بود. چندين دهه بود كه انديشيدن امري مذموم بود. هيچ‌كس اهميتي به افكار عميق لعنتي نمي‌داد. هانس اين را مي‌دانست. اين به نفع او بود. برعكس، او براي تعليم استدلال‌ورزي به اينجا نيامده بود!». اين بخشي از رمان «اورورا»ي آندره ولچك است كه به‌تازگي با ترجمه يوسف نوري‌زاده در نشر پيدايش منتشر شده است. ولچك به واسطه شخصيت كانوني داستانش، هانس جي، روايتي افشاگرانه و خواندني از نظام كنونيِ نواستعماري به دست داده است. آندره ولچك در عرصه‌هاي مختلفي به فعاليت مي‌پردازد و در تمام فعاليت‌هايش ايده‌هاي اصلي‌اش را دنبال مي‌كند. او به‌عنوان فيلسوف، داستان‌نويس، فيلم‌ساز، روزنامه‌نگار و پژوهشگر، شاعر، نمايش‌نامه‌نويس و عكاس به فعاليت مي‌پردازد و از سوي ديگر فردي انقلابي است كه در آثارش به مبارزه با امپرياليسم غربي مي‌پردازد. «افشاگري دروغ‌هاي امپراتوري»، «جنگ بر عليه امپرياليسم غربي» و «درباره تروريسم غربي» از كتاب‌هاي اخير او هستند. «درباره تروريسم غربي» با مشاركت نوام چامسكي نوشته شده است. «راه بي‌بازگشت» كار اصلي ولچك در عرصه ادبيات داستاني است كه به زبان انگليسي نوشته شده و «نالژني» نيز داستان ديگري از اوست كه به زبان چك نوشته شده است. ولچك آثار غيرداستاني زيادي هم درباره مسائل مختلف جهان معاصر نوشته است. او همچنين چندين فيلم مستند براي شبكه تلويزيوني چپ‌گراي آمريكاي جنوبي ساخته و كارگرداني كرده است. فيلم‌هاي او به موضوعات مختلفي پرداخته‌اند و همه آنها تبعات ناخوشايند امپرياليسم غربي را برملا مي‌كنند. در ابتداي كتاب «اورورا» چند نقد و نظر درباره اين اثر آمده كه در يكي از آنها به قلم كريستوفر بلك مي‌خوانيم: «اگر بخواهم با نطق‌هاي سياسي اورورا آغاز كنم: در حد و اندازه سقوط آلبر كامو و تهوع سارتر است؛ داستان‌هاي فلسفي‌اي كه به يادم مي‌آيند -البته در اين اثر فلسفه متفاوتي مطرح شده- اما از همان ميزان از توانايي برخوردار است. اين اثر بررسي ريشه فلاكت و بدبختي عصر ماست كه به زيبايي به رشته تحرير درآمده؛ مطالبه عدالت و اقدام عملي‌ است، توصيف دقيق از سرمايه‌داري و خوف و هراسِ مرتبط با آن و سوسياليسم اميدبخش است. استفاده از برشت و موتزارت به‌عنوان يك راوي يوناني به‌خوبي عمل كرده؛ ترديد داشتم جواب بدهد؛ اما جواب داده و در جاهايي كه براي لحظه‌اي واقعيت غيرقابل تحمل مي‌شود، چاشني فكاهيِ ضروري را فراهم كرده و داستان را با عنصر شوخ‌طبعي، طنز گزنده و بذله‌گويي پيش مي‌برند و به ما فرصت مي‌دهند قدمي به عقب برداشته و نظاره‌گر مشاهدات آنها باشيم». همان‌طور كه اشاره شد، هانس جي در اين داستان نماد كاپيتاليسم و امپرياليسم است. شخصيت او طوري توصيف شده كه نه مي‌تواند واقعيت را ببيند و نه نمي‌خواهد ببيند كه كيست؛ اما اورورا و ديگر شخصيت‌هاي داستان او را مجبور مي‌كنند كه با واقعيت آن‌گونه كه هست، روبه‌رو شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.