محمدعلی رحمانی از تقویت جایگاه مرجعیت امام میگوید
روایتی از دوران تبعید امام درنجف
حجتالاسلام محمدعلی رحمانی، روحانی، سیاستمدار و مبارزی است که دوران پهلوی تحت تعقیب ساواک قرار داشت. او در زمان تبعید امام به عراق از شاگردان و همراهان ایشان بود. رحمانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران نیز از اعضای دفتر امام بود و در دوران جنگ هشتساله ایران و عراق فرماندهی بسیج مستضعفین و مسئولیت ستاد جذب و هدایت کمکهای مردمی به جبههها و سپس سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی را بر عهده داشت. رحمانی از اعضای مؤسس مجمع روحانیون مبارز و عضو ارشد شورای مرکزی آن است.او بهتازگی در گفتوگویی با نشریه «حریم امام» درباره تذکر امام به افرادی که برای اعلام مرجعیت ایشان نامه امضا کرده بودند، گفته است: «در سال 1349 و با توجه به فوت آیتالله حکیم، در رابطه با مرجعیت امام خمینی در نجف و ایران فعالیتها و تلاشهای چشمگیری صورت میگرفت. به نظر میرسید بهترین فرصت بود که هم در جهت تقویت جایگاه مرجعیت امام و هم در تعمیق مبارزات و جلب توجه عامه مردم، این کار صورت گیرد اما امام دست از کار کشید و کنار نشست. بهخاطر دارم تعدادی از بزرگان آن زمان مانند آقایان آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله منتظری، آیتالله ربانیشیرازی، آیتالله فاضل لنکرانی و تعدادی دیگر از مجتهدین مبارز و از شاگردان برجسته امام که در حوزه نفوذ داشتند و جزء مدرسین بزرگ هم بودند(ده یا دوازده نفر دقیقا یادم نیست) به همت حاجاحمدآقا جمع شدند و نامهای مبنی بر اعلمیت امام امضا کردند که بعد از آقای حکیم، اعلم مراجع از حیث تقلید و تبعیت، حضرت امام است؛ که البته جرئت هم نکردند آن را پخش کنند و قرار میشود در تهران در مراسمی که برای چهلم حضرت آیتاللهالعظمی حکیم گرفته میشود، یک نفر بیانیه علما و بزرگان را قرائت کند که خطیب توانا مرحوم شیخ علیاصغر مروارید قبول میکنند و میروند بالای منبر و این نامه را اعلام میکنند که در سراسر کشور پخش میشود. طبیعی است بلافاصله رژیم به دنبال دستگیری و شناسایی عده زیادی برمیآید و حضرت امام(ره) همان وقت نامهای برای حاجاحمدآقا مینویسند و این نامه خیلی مؤثر بود. مثلا میفرمایند: احمد عزیز انشاءالله تعالی سلامت باشید؛ حال من الحمدلله خوب است. کسالت مزاجی ندارم. البته کسالت روحی زیاد است. لازم است تذکر دهم که ممکن است در این اوقات که در آنجا مسائلی مربوط به مرجعیت طرح شود و یا خدایی نخواسته کشمکش میان جوانان شروع شود، شما و تمام دوستان اینجانب باید از تمام این مسائل برکنار باشید و یک کلمه دخالت نکنید. بهخاطر دارم که در همان ایام حضرت امام همه ما را در نجف جمع کرد و به ما گفتند: شما هم حق ندارید در اینجا برای مرجعیت من کاری بکنید؛ در ایران هم همینطور. شاگردان، مبارزین و بزرگان و فقهای بزرگ پای قضیه بودند. پانصد شاگرد مجتهد در پای درس امام مینشستند. اینها بیکار نبودند و به معرفی امام میپرداختند. لذا امام در همین جلسات درسش، خطوط سیاسی و جریان مبارزه را کمکم بیان میکرد و خود حاجاحمدآقا میفرمود وقتی نامه امام به ایران رسید ما متوجه شدیم که بحث روز حوزههای علمیه همین مسئله بود».او همچنین درباره نقش مراجع عظام در حمایت از امام را اینگونه توصیف کرد: «در آن زمان برخی از بزرگان که به سبب فشار رژیم مجبور به ترک ایران بودند، به نجف اشرف آمدند از جمله آقای مرحوم آیتالله محمد صادقیتهرانی که از شاگردان امام و نویسنده بزرگ و سخنوری توانا بود، آیتالله مدنی که بعد از انقلاب در تبریز شهید محراب شد، در عراق بودند اما در جواب این سؤال باید عرض کنم آن زمان هر روز خبرهای ناگوار از ترکیه درباره حضرت امام از گوشهوکنار میرسید؛ طلاب برآشفته میشدند و به خانه مراجع تقلید آن زمان مانند آیتاللهالعظمی حکیم، آیتاللهالعظمی شاهرودی و آیتاللهالعظمی خویی مراجعه میکردند و درخواست پیگیری وضع امام را داشتند و آنها هم قبول میکردند؛ بهویژه آیتاللهالعظمی خویی که مرتب به کشورهای مختلف، کشورهای اسلامی، به رئیسجمهور ترکیه، به سازمان ملل، به سازمان حقوق بشر و سازمانهای دیگر، به جامعه اسلامی و امثال این مؤسسات بینالمللی تلگراف میزدند که به هر حال یک مرجع تقلید نباید در تبعید باشد و حالا هم که تبعید شده باید با کمال احترام با او برخورد شده و سلامت جانش تضمین شود. خوشبختانه در آبان سال 44 یک نوید بزرگ پخش شد که حضرت امام و حاجآقامصطفی از ترکیه وارد عراق شدند. یک خاطره از همین مقطع عرض کنم؛ بنده از زبان آیتالله حاجآقامصطفی شنیدم که نقل میکرد: وقتی به فرودگاه بغداد رسیدیم نگاه کردیم کسی مراقب ما هست یا نیست. بعد رو به آقا کردم و گفتم انگار که ما را بهحال خودمان رها کردند. آقا فرمودند بهتر! خودمان برویم. بعد متوجه شدیم پول نداریم که ماشینی بگیریم تا برای زیارت به کاظمین برویم. من ساعت خودم را بهجای پول به راننده دادم. بعد راننده به ما گفت که چهره شما برای من آشنا است. خودم را معرفی کردم و راننده گفت پس به مسافرخانهای شما را میبرم که از علاقهمندان به شما هستند، صاحب مسافرخانه که متوجه حضرت امام شدند، ایشان را به منزل خود بردند. بعد حاجآقامصطفی با منزل آیتالله خویی تماس گرفتند و گفتند ما در کاظمین هستیم. بهخاطر دارم که آن زمان استقبال بزرگی صورت گرفت، عدهای از طلاب به کاظمین رفتند. امام از سامرا به کربلا آمدند. در کربلا هم علما جشن باشکوهی گرفته و استقبال بزرگی کردند. کمکم زمینه اقامت امام در نجف فراهم شد. منزلی اجاره شد و حضرت امام بعد از یک هفته با استقبال باشکوهی وارد نجف اشرف شدند. بعد از اینکه خبر آمدن امام به نجف پخش شد، دوستان دیگر هم از ایران آمدند و بهمرور کارها شروع شد؛ رفتوآمدها شروع شد. بهخاطر دارم در آن زمان بنده به حضرت امام معرفی شدم که یکی از آقایان به ایشان عرض کرد که این نوجوان از فدائیان شما است. آشناییمان با آیتالله حاجآقامصطفی هم از همان زمان آغاز شد و ما یکی از اعضای بیت حضرت امام در نجف اشرف شدیم؛ آن زمان همراه با برادرانی چون آقای دعایی و محتشمیپور و فردوسیپور و رفقای دیگری اعم از مرحوم آشیخ حسن کروبی، مرحوم آقای شریعتی، سیدحمید روحانی، موسویرودسری، مرحوم آسیدرضا برقعی، آقای سجادی و غیره که دور و اطراف امام بودیم جمع شدیم. کمکم درس امام شروع شد. ثقل مبارزات و آهنگ نوین مبارزه و هدایت مبارزین از نجف اشرف نیز آغاز شد. بهخاطر دارم که مرحوم حاجآقامصطفی دوستداران امام را هدایت و راهنمایی میکرد. روزی در منزل حضرت امام بودم که ایشان فرمودند: برادرم احمد هم از ایران برای دیدار ما و پدر آمدند. ایشان اولین سفرشان را به نجف اشرف انجام دادند در ادامه اشاره خواهم کرد که چگونه آشناییمان با احمدآقا تعمیق پیدا کرد. ما با طلبهها روزهای تعطیل و روزهای پنجشنبه و جمعه به کنار فرات میرفتیم و به بحث و مطالعه میپرداختیم. در یکی از همین روزها که در خدمت حاجآقامصطفی بودیم ایشان به عنوان یک خبر خوش به ما گفتند که فلانی خبر دارید که اخوی هم که به ایران رفتند، ملبس به لباس روحانیت شدند، آقا هم خیلی خوشحال هستند».
حجتالاسلام محمدعلی رحمانی، روحانی، سیاستمدار و مبارزی است که دوران پهلوی تحت تعقیب ساواک قرار داشت. او در زمان تبعید امام به عراق از شاگردان و همراهان ایشان بود. رحمانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران نیز از اعضای دفتر امام بود و در دوران جنگ هشتساله ایران و عراق فرماندهی بسیج مستضعفین و مسئولیت ستاد جذب و هدایت کمکهای مردمی به جبههها و سپس سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی را بر عهده داشت. رحمانی از اعضای مؤسس مجمع روحانیون مبارز و عضو ارشد شورای مرکزی آن است.او بهتازگی در گفتوگویی با نشریه «حریم امام» درباره تذکر امام به افرادی که برای اعلام مرجعیت ایشان نامه امضا کرده بودند، گفته است: «در سال 1349 و با توجه به فوت آیتالله حکیم، در رابطه با مرجعیت امام خمینی در نجف و ایران فعالیتها و تلاشهای چشمگیری صورت میگرفت. به نظر میرسید بهترین فرصت بود که هم در جهت تقویت جایگاه مرجعیت امام و هم در تعمیق مبارزات و جلب توجه عامه مردم، این کار صورت گیرد اما امام دست از کار کشید و کنار نشست. بهخاطر دارم تعدادی از بزرگان آن زمان مانند آقایان آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله منتظری، آیتالله ربانیشیرازی، آیتالله فاضل لنکرانی و تعدادی دیگر از مجتهدین مبارز و از شاگردان برجسته امام که در حوزه نفوذ داشتند و جزء مدرسین بزرگ هم بودند(ده یا دوازده نفر دقیقا یادم نیست) به همت حاجاحمدآقا جمع شدند و نامهای مبنی بر اعلمیت امام امضا کردند که بعد از آقای حکیم، اعلم مراجع از حیث تقلید و تبعیت، حضرت امام است؛ که البته جرئت هم نکردند آن را پخش کنند و قرار میشود در تهران در مراسمی که برای چهلم حضرت آیتاللهالعظمی حکیم گرفته میشود، یک نفر بیانیه علما و بزرگان را قرائت کند که خطیب توانا مرحوم شیخ علیاصغر مروارید قبول میکنند و میروند بالای منبر و این نامه را اعلام میکنند که در سراسر کشور پخش میشود. طبیعی است بلافاصله رژیم به دنبال دستگیری و شناسایی عده زیادی برمیآید و حضرت امام(ره) همان وقت نامهای برای حاجاحمدآقا مینویسند و این نامه خیلی مؤثر بود. مثلا میفرمایند: احمد عزیز انشاءالله تعالی سلامت باشید؛ حال من الحمدلله خوب است. کسالت مزاجی ندارم. البته کسالت روحی زیاد است. لازم است تذکر دهم که ممکن است در این اوقات که در آنجا مسائلی مربوط به مرجعیت طرح شود و یا خدایی نخواسته کشمکش میان جوانان شروع شود، شما و تمام دوستان اینجانب باید از تمام این مسائل برکنار باشید و یک کلمه دخالت نکنید. بهخاطر دارم که در همان ایام حضرت امام همه ما را در نجف جمع کرد و به ما گفتند: شما هم حق ندارید در اینجا برای مرجعیت من کاری بکنید؛ در ایران هم همینطور. شاگردان، مبارزین و بزرگان و فقهای بزرگ پای قضیه بودند. پانصد شاگرد مجتهد در پای درس امام مینشستند. اینها بیکار نبودند و به معرفی امام میپرداختند. لذا امام در همین جلسات درسش، خطوط سیاسی و جریان مبارزه را کمکم بیان میکرد و خود حاجاحمدآقا میفرمود وقتی نامه امام به ایران رسید ما متوجه شدیم که بحث روز حوزههای علمیه همین مسئله بود».او همچنین درباره نقش مراجع عظام در حمایت از امام را اینگونه توصیف کرد: «در آن زمان برخی از بزرگان که به سبب فشار رژیم مجبور به ترک ایران بودند، به نجف اشرف آمدند از جمله آقای مرحوم آیتالله محمد صادقیتهرانی که از شاگردان امام و نویسنده بزرگ و سخنوری توانا بود، آیتالله مدنی که بعد از انقلاب در تبریز شهید محراب شد، در عراق بودند اما در جواب این سؤال باید عرض کنم آن زمان هر روز خبرهای ناگوار از ترکیه درباره حضرت امام از گوشهوکنار میرسید؛ طلاب برآشفته میشدند و به خانه مراجع تقلید آن زمان مانند آیتاللهالعظمی حکیم، آیتاللهالعظمی شاهرودی و آیتاللهالعظمی خویی مراجعه میکردند و درخواست پیگیری وضع امام را داشتند و آنها هم قبول میکردند؛ بهویژه آیتاللهالعظمی خویی که مرتب به کشورهای مختلف، کشورهای اسلامی، به رئیسجمهور ترکیه، به سازمان ملل، به سازمان حقوق بشر و سازمانهای دیگر، به جامعه اسلامی و امثال این مؤسسات بینالمللی تلگراف میزدند که به هر حال یک مرجع تقلید نباید در تبعید باشد و حالا هم که تبعید شده باید با کمال احترام با او برخورد شده و سلامت جانش تضمین شود. خوشبختانه در آبان سال 44 یک نوید بزرگ پخش شد که حضرت امام و حاجآقامصطفی از ترکیه وارد عراق شدند. یک خاطره از همین مقطع عرض کنم؛ بنده از زبان آیتالله حاجآقامصطفی شنیدم که نقل میکرد: وقتی به فرودگاه بغداد رسیدیم نگاه کردیم کسی مراقب ما هست یا نیست. بعد رو به آقا کردم و گفتم انگار که ما را بهحال خودمان رها کردند. آقا فرمودند بهتر! خودمان برویم. بعد متوجه شدیم پول نداریم که ماشینی بگیریم تا برای زیارت به کاظمین برویم. من ساعت خودم را بهجای پول به راننده دادم. بعد راننده به ما گفت که چهره شما برای من آشنا است. خودم را معرفی کردم و راننده گفت پس به مسافرخانهای شما را میبرم که از علاقهمندان به شما هستند، صاحب مسافرخانه که متوجه حضرت امام شدند، ایشان را به منزل خود بردند. بعد حاجآقامصطفی با منزل آیتالله خویی تماس گرفتند و گفتند ما در کاظمین هستیم. بهخاطر دارم که آن زمان استقبال بزرگی صورت گرفت، عدهای از طلاب به کاظمین رفتند. امام از سامرا به کربلا آمدند. در کربلا هم علما جشن باشکوهی گرفته و استقبال بزرگی کردند. کمکم زمینه اقامت امام در نجف فراهم شد. منزلی اجاره شد و حضرت امام بعد از یک هفته با استقبال باشکوهی وارد نجف اشرف شدند. بعد از اینکه خبر آمدن امام به نجف پخش شد، دوستان دیگر هم از ایران آمدند و بهمرور کارها شروع شد؛ رفتوآمدها شروع شد. بهخاطر دارم در آن زمان بنده به حضرت امام معرفی شدم که یکی از آقایان به ایشان عرض کرد که این نوجوان از فدائیان شما است. آشناییمان با آیتالله حاجآقامصطفی هم از همان زمان آغاز شد و ما یکی از اعضای بیت حضرت امام در نجف اشرف شدیم؛ آن زمان همراه با برادرانی چون آقای دعایی و محتشمیپور و فردوسیپور و رفقای دیگری اعم از مرحوم آشیخ حسن کروبی، مرحوم آقای شریعتی، سیدحمید روحانی، موسویرودسری، مرحوم آسیدرضا برقعی، آقای سجادی و غیره که دور و اطراف امام بودیم جمع شدیم. کمکم درس امام شروع شد. ثقل مبارزات و آهنگ نوین مبارزه و هدایت مبارزین از نجف اشرف نیز آغاز شد. بهخاطر دارم که مرحوم حاجآقامصطفی دوستداران امام را هدایت و راهنمایی میکرد. روزی در منزل حضرت امام بودم که ایشان فرمودند: برادرم احمد هم از ایران برای دیدار ما و پدر آمدند. ایشان اولین سفرشان را به نجف اشرف انجام دادند در ادامه اشاره خواهم کرد که چگونه آشناییمان با احمدآقا تعمیق پیدا کرد. ما با طلبهها روزهای تعطیل و روزهای پنجشنبه و جمعه به کنار فرات میرفتیم و به بحث و مطالعه میپرداختیم. در یکی از همین روزها که در خدمت حاجآقامصطفی بودیم ایشان به عنوان یک خبر خوش به ما گفتند که فلانی خبر دارید که اخوی هم که به ایران رفتند، ملبس به لباس روحانیت شدند، آقا هم خیلی خوشحال هستند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.