|

عدالت خدشه‌دارشده!

محمدرضا نیک‌نژاد

با اینکه اندام ورزیده‌ای دارد اما دانش‌آموز بسیار باشخصیتی است. آرام‌بودنش باعث شده است گه‌گداری با بهانه‌هایی وادارش کنم حرفی بزند، به پرسشی پاسخ دهد، جلوی کلاس مسئله‌ای را توضیح داده و حل کند... جلسه نخست کلاس از خودش شنیده بودم به‌شکل حرفه‌ای به یکی از ورزش‌های رزمی می‌پردازد و در سطح قهرمانی در تلاش است. سرش به کار خودش بود که سراغش رفتم و پرسیدم تاکنون برای تیم ملی انتخاب شده یا در آستانه انتخاب قرار گرفته‌ای؟ گفت برای مسابقه‌های تایلند در رده سنی خودم انتخاب شدم اما نتوانستم بروم. «نتوانستم بروم» را بسیار آرام و غمگینانه گفت! همین تفاوت لحن کنجکاوترم کرد و پرسیدم چرا نتوانستی بروی؟ با مِن و مِن گفت: پول سفر را نتوانستیم تهیه کنیم! پرسیدم: یعنی چی؟ مگر انتخاب نشده بودی؟ مگر دولت نباید هزینه سفر را بپردازد؟ گفت تهیه بلیت رفت و برگشت با خودمان است اما هزینه‌های آنجا با کشور میزبان. با شگفتی پرسیدم: با نرفتن شما یعنی نمایندگی کشور در این رده خالی ماند!؟ گفت نه، نفرات بعدی که توان مالی مسافرت را داشته باشند، جایگزین می‌شوند! سری از شگفتی و غم تکان دادم و برای اینکه بچه را بیشتر اذیت نکنم، به درسم ادامه دادم. واپسین لحظه‌های کلاس پیشم آمد و گفت: آقا مشکل فقط مسابقه‌های خارجی نیست؛ برای ورود به هر مسابقه قهرمانی یا انتخابی در کشور نیز باید 120 هزار تومان بپردازیم و اگر کسی نتواند یا نخواهد این پول را پرداخت کند، از دورِ رقابت حذف می‌شود! فرصت را غنیمت شمردم و پرسیدم یعنی پول این‌گونه سفرها را از همه ورزشکاران کشور مانند والیبالیست‌ها و فوتبالیست‌ها و کشتی‌گیران هم می‌گیرند؟ گفت نه، ورزش‌هایی که طرفدار زیاد دارند و مردم و رسانه‌ها روي آنها حساسیت دارند، اين كار را نمي‌كنند و... .

البته این نخستین بار در ورزش نیست که با چنین پدیده تبعيض‌آميزي برخورد می‌کنم. دو، سه سال پیش یکی از دانش‌آموزانم برای شرکت در یک مسابقه ریاضی در کره‌جنوبی برگزیده شده بود اما چون خانواده نتوانست هزینه سفرش را فراهم کند، نفر دوم جایگزینش شد و... .
در هفته‌های گذشته موجی رسانه‌ای درباره صندلی‌فروشی در رشته‌های پزشکی فضای عمومی را دربر گرفت. پیش از آن نیز انتشار رتبه‌های برتر کنکور که در آنها حتی یک دانش‌آموخته مدرسه‌های دولتیِ عادی دیده نمی‌شد، فضای واقعی و مجازی را از نقدهای تند بر طبقاتی‌شدن آموزش، افزایش شکاف طبقاتی و افزایش عمدی این شکافِ آسیب‌زا در کشور پر کرد. بی‌گمان دانش‌آموز رزمی‌کارم نیز یک نمونه بد دیگر از چنین شکافی در ورزش است. نمی‌دانم چه شده که چنین روش‌های زننده و آسیب‌زایی در گستره‌های گوناگون دیده و تحمل می‌شود؛ روش‌هایی که با روح عدالت‌خواهی قانونی و عرفی ما ایرانیان در ستیز است! نمی‌دانم چرا به پیامدهای آسیب‌زا و ماندگار چنین کارهایی از سوی جامعه، اندیشمندان، روشنفکران، جامعه‌شناسان، دانشگاهیان و... توجهي درخور نمی‌شود؛ چه پیامدهای فردی و چه پیامدهای ملی. آیا از نسل‌هایی که در چنین فضایِ پول‌محوری رشد می‌کنند، می‌توان انتظارِ ازخودگذشتگی نسبت به دیگران، دلسوزی برای جمع و جامعه و احترام برای هم‌نوعان خویش را داشت؟ شوربختانه ما ایرانیان هم‌اکنون نیز شاهد گسترش نگاه پولی در بسیاری از گستره‌های زندگی خود هستیم اما گمانی نیست که این قصه سر دراز دارد! شاید امروز زمان آن باشد که جامعه به این پدیده تبعيض‌آميز حساسیت بیشتری نشان دهد و جلوی چنین بی‌عدالتی‌های کوچک اما ماندگار و با پیامدهای بزرگ را بگیرد. شاید فردا دیگر دیر شده باشد!

با اینکه اندام ورزیده‌ای دارد اما دانش‌آموز بسیار باشخصیتی است. آرام‌بودنش باعث شده است گه‌گداری با بهانه‌هایی وادارش کنم حرفی بزند، به پرسشی پاسخ دهد، جلوی کلاس مسئله‌ای را توضیح داده و حل کند... جلسه نخست کلاس از خودش شنیده بودم به‌شکل حرفه‌ای به یکی از ورزش‌های رزمی می‌پردازد و در سطح قهرمانی در تلاش است. سرش به کار خودش بود که سراغش رفتم و پرسیدم تاکنون برای تیم ملی انتخاب شده یا در آستانه انتخاب قرار گرفته‌ای؟ گفت برای مسابقه‌های تایلند در رده سنی خودم انتخاب شدم اما نتوانستم بروم. «نتوانستم بروم» را بسیار آرام و غمگینانه گفت! همین تفاوت لحن کنجکاوترم کرد و پرسیدم چرا نتوانستی بروی؟ با مِن و مِن گفت: پول سفر را نتوانستیم تهیه کنیم! پرسیدم: یعنی چی؟ مگر انتخاب نشده بودی؟ مگر دولت نباید هزینه سفر را بپردازد؟ گفت تهیه بلیت رفت و برگشت با خودمان است اما هزینه‌های آنجا با کشور میزبان. با شگفتی پرسیدم: با نرفتن شما یعنی نمایندگی کشور در این رده خالی ماند!؟ گفت نه، نفرات بعدی که توان مالی مسافرت را داشته باشند، جایگزین می‌شوند! سری از شگفتی و غم تکان دادم و برای اینکه بچه را بیشتر اذیت نکنم، به درسم ادامه دادم. واپسین لحظه‌های کلاس پیشم آمد و گفت: آقا مشکل فقط مسابقه‌های خارجی نیست؛ برای ورود به هر مسابقه قهرمانی یا انتخابی در کشور نیز باید 120 هزار تومان بپردازیم و اگر کسی نتواند یا نخواهد این پول را پرداخت کند، از دورِ رقابت حذف می‌شود! فرصت را غنیمت شمردم و پرسیدم یعنی پول این‌گونه سفرها را از همه ورزشکاران کشور مانند والیبالیست‌ها و فوتبالیست‌ها و کشتی‌گیران هم می‌گیرند؟ گفت نه، ورزش‌هایی که طرفدار زیاد دارند و مردم و رسانه‌ها روي آنها حساسیت دارند، اين كار را نمي‌كنند و... .

البته این نخستین بار در ورزش نیست که با چنین پدیده تبعيض‌آميزي برخورد می‌کنم. دو، سه سال پیش یکی از دانش‌آموزانم برای شرکت در یک مسابقه ریاضی در کره‌جنوبی برگزیده شده بود اما چون خانواده نتوانست هزینه سفرش را فراهم کند، نفر دوم جایگزینش شد و... .
در هفته‌های گذشته موجی رسانه‌ای درباره صندلی‌فروشی در رشته‌های پزشکی فضای عمومی را دربر گرفت. پیش از آن نیز انتشار رتبه‌های برتر کنکور که در آنها حتی یک دانش‌آموخته مدرسه‌های دولتیِ عادی دیده نمی‌شد، فضای واقعی و مجازی را از نقدهای تند بر طبقاتی‌شدن آموزش، افزایش شکاف طبقاتی و افزایش عمدی این شکافِ آسیب‌زا در کشور پر کرد. بی‌گمان دانش‌آموز رزمی‌کارم نیز یک نمونه بد دیگر از چنین شکافی در ورزش است. نمی‌دانم چه شده که چنین روش‌های زننده و آسیب‌زایی در گستره‌های گوناگون دیده و تحمل می‌شود؛ روش‌هایی که با روح عدالت‌خواهی قانونی و عرفی ما ایرانیان در ستیز است! نمی‌دانم چرا به پیامدهای آسیب‌زا و ماندگار چنین کارهایی از سوی جامعه، اندیشمندان، روشنفکران، جامعه‌شناسان، دانشگاهیان و... توجهي درخور نمی‌شود؛ چه پیامدهای فردی و چه پیامدهای ملی. آیا از نسل‌هایی که در چنین فضایِ پول‌محوری رشد می‌کنند، می‌توان انتظارِ ازخودگذشتگی نسبت به دیگران، دلسوزی برای جمع و جامعه و احترام برای هم‌نوعان خویش را داشت؟ شوربختانه ما ایرانیان هم‌اکنون نیز شاهد گسترش نگاه پولی در بسیاری از گستره‌های زندگی خود هستیم اما گمانی نیست که این قصه سر دراز دارد! شاید امروز زمان آن باشد که جامعه به این پدیده تبعيض‌آميز حساسیت بیشتری نشان دهد و جلوی چنین بی‌عدالتی‌های کوچک اما ماندگار و با پیامدهای بزرگ را بگیرد. شاید فردا دیگر دیر شده باشد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.