آموزش، رؤیایی فراموششده
سامان پارسی
یکی از آرمانهای انقلاب، آموزش رایگان برای تمام اقشار جامعه بود و به این منظور تحصیل رایگان بهعنوان یکی از خدمات دولت برای مردم ایجاد شد. پس از سالها اما، نگاه دولتهای امروز به امر آموزش که امری خدماتی و هزینهساز است، نگاهی اقتصادی است. برای همین دولتها با توجه به شرایط اقتصادی روز سعی در حذف بسیاری از خدمات دارند و در تلاشاند تا جای ممکن از بار مالی آموزش رایگان بکاهند.
آموزش رایگان به معنای بهرهمندی تمام اقشار جامعه از شرایط یکسان آموزشی فارغ از زیست و جنسیت بود، اما امروزه با تشکیل مدارس هیئتامنایی، عملا مدارس برای ثبتنام دانشآموزان و مدیریت هزینهها، والدین را مجبور به پذیرش پرداختهای مالی میکنند و البته در این جریان مدیران آموزشوپرورش نیز بیخبر نیستند، اما همواره در تمام اظهارنظرهای رسمی از آموزش رایگان حرف میزنند. از سوی دیگر عدم نگاه کارشناسی دقیق نسبت به تقسیم درست و دقیق فضای آموزشی و نیروی کارآزموده برای امر آموزش سبب شده دوباره شاهد مدارس دوشیفته و کمبود نیروی آموزشی باشیم.
درحالیکه تمام کشورهای درحالتوسعه مهمترین اصل زیربنایی آینده کشور را بر آموزش درست و دقیق پایهریزی میکنند، کشور ایران مدتهاست حتی نتوانسته نظام آموزشی مشخصی را انتخاب کند و هر چندسال یکبار، یک نظام آموزشی را به آزمایش میگذارد و فارغ از بحث کیفی آن، بخشی از دانشآموزان را فدای بیبرنامگی مسئولان آموزش میکند.
در بخش پرسنل آموزشی نیز معلمان با اندک حقوقی که هیچ تناسبی با شرایط اقتصادی روز جامعه ندارد، به دلیل مشکلات معیشتی مجبور به اضافهکاری یا اشتغال در شغل دیگری برای گذران زندگی هستند، درحالیکه باید معلم زمانی برای تحقیق و پژوهش در راستای تخصص خود داشته باشد، اما عملا مشکلات معیشتی، تفکر در زمینه تخصص را عقیم میگذارد. به این باید اضافه کرد بهرهوری اقتصادی آموزشوپرورش از نیروهای حقالتدریس که نیرویی ارزانقمیت با نگاه اقتصادی بوده و نهتنها از حداقل حقوق و مزایا برخوردار نیستند، بلکه تکلیف مشخصی نیز برای استخدام ندارند و وزارت نیز ترجیح به ادامه همین روند به دلیل بار مالی کمتر با این نیروها میدهد.
معضل مهم آموزشوپرورش امروز ایران نگاه مالی به امر آموزش است. برای همین با رشد بیسابقه دانشگاهها و مدارس آزاد و غیرانتفاعی در تمام نقاط کشور، حتی شهرهای بسیار کوچک مواجهیم؛ درحالیکه دولت از ساخت فضای آموزشی کافی و بهرهمندی از نیروهای متخصص سر باز میزند، به این دلیل که به امر آموزش نه با نگاهی خدماتی برای جامعه که با نگاهی اقتصادی مینگرد و ترجیح به کمکردن بار مسئولیتی خود تا جای ممکن داده است. نتیجه این اتفاق، رشد بیسابقه تحصیلکردههایی است که بیشتر آنها حتی در رشته تحصیلی خود نیز قادر به انجام کاری نیستند، زیرا پذیرش بیشتر برای سود بیشتر سبب شده که همه بتوانند وارد دانشگاه شده و در مؤسسات و دانشگاههای آزاد و غیرانتفاعی مدرک گرفته و در نهایت به بیاعتباری مدارک تحصیلی منجر شود. آرمانی که روزی قرار بود با تحصیل رایگان نسلی بسازد که کشور را بسازند، عملا تبدیل به کوهی از افراد مدرکگرفته شده که نهتنها فاقد شغل هستند، بلکه در زمینه تخصصی خود نیز سواد کافی را ندارند.
یکی از آرمانهای انقلاب، آموزش رایگان برای تمام اقشار جامعه بود و به این منظور تحصیل رایگان بهعنوان یکی از خدمات دولت برای مردم ایجاد شد. پس از سالها اما، نگاه دولتهای امروز به امر آموزش که امری خدماتی و هزینهساز است، نگاهی اقتصادی است. برای همین دولتها با توجه به شرایط اقتصادی روز سعی در حذف بسیاری از خدمات دارند و در تلاشاند تا جای ممکن از بار مالی آموزش رایگان بکاهند.
آموزش رایگان به معنای بهرهمندی تمام اقشار جامعه از شرایط یکسان آموزشی فارغ از زیست و جنسیت بود، اما امروزه با تشکیل مدارس هیئتامنایی، عملا مدارس برای ثبتنام دانشآموزان و مدیریت هزینهها، والدین را مجبور به پذیرش پرداختهای مالی میکنند و البته در این جریان مدیران آموزشوپرورش نیز بیخبر نیستند، اما همواره در تمام اظهارنظرهای رسمی از آموزش رایگان حرف میزنند. از سوی دیگر عدم نگاه کارشناسی دقیق نسبت به تقسیم درست و دقیق فضای آموزشی و نیروی کارآزموده برای امر آموزش سبب شده دوباره شاهد مدارس دوشیفته و کمبود نیروی آموزشی باشیم.
درحالیکه تمام کشورهای درحالتوسعه مهمترین اصل زیربنایی آینده کشور را بر آموزش درست و دقیق پایهریزی میکنند، کشور ایران مدتهاست حتی نتوانسته نظام آموزشی مشخصی را انتخاب کند و هر چندسال یکبار، یک نظام آموزشی را به آزمایش میگذارد و فارغ از بحث کیفی آن، بخشی از دانشآموزان را فدای بیبرنامگی مسئولان آموزش میکند.
در بخش پرسنل آموزشی نیز معلمان با اندک حقوقی که هیچ تناسبی با شرایط اقتصادی روز جامعه ندارد، به دلیل مشکلات معیشتی مجبور به اضافهکاری یا اشتغال در شغل دیگری برای گذران زندگی هستند، درحالیکه باید معلم زمانی برای تحقیق و پژوهش در راستای تخصص خود داشته باشد، اما عملا مشکلات معیشتی، تفکر در زمینه تخصص را عقیم میگذارد. به این باید اضافه کرد بهرهوری اقتصادی آموزشوپرورش از نیروهای حقالتدریس که نیرویی ارزانقمیت با نگاه اقتصادی بوده و نهتنها از حداقل حقوق و مزایا برخوردار نیستند، بلکه تکلیف مشخصی نیز برای استخدام ندارند و وزارت نیز ترجیح به ادامه همین روند به دلیل بار مالی کمتر با این نیروها میدهد.
معضل مهم آموزشوپرورش امروز ایران نگاه مالی به امر آموزش است. برای همین با رشد بیسابقه دانشگاهها و مدارس آزاد و غیرانتفاعی در تمام نقاط کشور، حتی شهرهای بسیار کوچک مواجهیم؛ درحالیکه دولت از ساخت فضای آموزشی کافی و بهرهمندی از نیروهای متخصص سر باز میزند، به این دلیل که به امر آموزش نه با نگاهی خدماتی برای جامعه که با نگاهی اقتصادی مینگرد و ترجیح به کمکردن بار مسئولیتی خود تا جای ممکن داده است. نتیجه این اتفاق، رشد بیسابقه تحصیلکردههایی است که بیشتر آنها حتی در رشته تحصیلی خود نیز قادر به انجام کاری نیستند، زیرا پذیرش بیشتر برای سود بیشتر سبب شده که همه بتوانند وارد دانشگاه شده و در مؤسسات و دانشگاههای آزاد و غیرانتفاعی مدرک گرفته و در نهایت به بیاعتباری مدارک تحصیلی منجر شود. آرمانی که روزی قرار بود با تحصیل رایگان نسلی بسازد که کشور را بسازند، عملا تبدیل به کوهی از افراد مدرکگرفته شده که نهتنها فاقد شغل هستند، بلکه در زمینه تخصصی خود نیز سواد کافی را ندارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.