سیر تا پیاز اقتصاد در کشورهای توسعهیافته
محمد شهاب . پژوهشگر اقتصادی
تقریبا از سال 1970 به این سو اتفاقی در اقتصاد کشورهای توسعهیافته امروز میافتد که سبب میشود سطح تولید این کشورها بهشدت از کشورهای درحالتوسعه امروز پیشی بگیرد و فاصله سطح تولید کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه امروز از این سال آغاز میشود. در شرایطی که برای ایران سطح تولید نزدیک به 400 میلیارد دلار گزارش شده است؛ برای کشور آلمان که جمعیت آن تقریبا با ایران یکسان است، بیش از سه هزار میلیارد دلار سطح تولید گزارش شده است.افزایش سطح تولید برای کشورهای توسعهیافته در شرایطی اتفاق میافتد که نرخ رشد هرچند کاهش مییابد ولی رویهای باثبات را طی میکند.اگر بخواهیم درباره تورم نیز صحبت کنیم تقریبا همان اتفاق که در 1970 برای سطح تولید ایجاد شده بود سبب شده است تورم کشورهای توسعهیافته امروز تقریبا چیزی نزدیک به هیچ رقم بخورد.تورمهای سالانه بالا در ایران در مقایسه با تورمهای پایین و کاهنده کشورهای توسعهیافته در چند دهه میتواند اختلاف معناداری بین سطح قیمتها در ایران و کشورهای توسعهیافته ایجاد کند.دو امر، از نمودار زیر فهم میشود: تغییرات افزایش نرخ ارز در ایران بیشتر از تغییرات قیمت است و نکته دوم سطح قیمت داخلی در ایران بیش از سطح قیمت خارجی است و این شکاف رو به افزایش است.حال سؤال این است که اختلاف در سطح تولید، ثبات و عدم ثبات، تورم و... کشور در چیست؟نمودار دیگر پیشگرفتن اعتبار داخلی از سوی نهاد مالی کشورهای OECD به GDP این کشورها را نشان میدهد و این موضوع نشاندهنده برقراربودن ماهیت بلاعوض حمایت از تولید است.در ایران این نسبت همواره کمتر از صد درصد بوده (و ممکن است روند افزایشی آن نیز مرتبط با کاهش مخرج کسر یعنی کاهش سطح تولید یا افزایش صورت کسر یعنی افزایش اختصاص وامها به خدمات تجاری که چندان نمیتوان آنها را مولد در نظر گرفت، باشد). حمایت در اقتصاد ایران، با انگیزه دریافت بخشی از عایدی تولید در قالب بازگشت اصل یا اصل و فرع سرمایه مالی است که انجام میشود. به نظر میرسد همین توقف در حمایت به این صورت که حمایت در قالب وام باشد، سبب ارتقانیافتن سطح تولید و ایجاد تورمهای بالا در ایران شده است.
تقریبا از سال 1970 به این سو اتفاقی در اقتصاد کشورهای توسعهیافته امروز میافتد که سبب میشود سطح تولید این کشورها بهشدت از کشورهای درحالتوسعه امروز پیشی بگیرد و فاصله سطح تولید کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه امروز از این سال آغاز میشود. در شرایطی که برای ایران سطح تولید نزدیک به 400 میلیارد دلار گزارش شده است؛ برای کشور آلمان که جمعیت آن تقریبا با ایران یکسان است، بیش از سه هزار میلیارد دلار سطح تولید گزارش شده است.افزایش سطح تولید برای کشورهای توسعهیافته در شرایطی اتفاق میافتد که نرخ رشد هرچند کاهش مییابد ولی رویهای باثبات را طی میکند.اگر بخواهیم درباره تورم نیز صحبت کنیم تقریبا همان اتفاق که در 1970 برای سطح تولید ایجاد شده بود سبب شده است تورم کشورهای توسعهیافته امروز تقریبا چیزی نزدیک به هیچ رقم بخورد.تورمهای سالانه بالا در ایران در مقایسه با تورمهای پایین و کاهنده کشورهای توسعهیافته در چند دهه میتواند اختلاف معناداری بین سطح قیمتها در ایران و کشورهای توسعهیافته ایجاد کند.دو امر، از نمودار زیر فهم میشود: تغییرات افزایش نرخ ارز در ایران بیشتر از تغییرات قیمت است و نکته دوم سطح قیمت داخلی در ایران بیش از سطح قیمت خارجی است و این شکاف رو به افزایش است.حال سؤال این است که اختلاف در سطح تولید، ثبات و عدم ثبات، تورم و... کشور در چیست؟نمودار دیگر پیشگرفتن اعتبار داخلی از سوی نهاد مالی کشورهای OECD به GDP این کشورها را نشان میدهد و این موضوع نشاندهنده برقراربودن ماهیت بلاعوض حمایت از تولید است.در ایران این نسبت همواره کمتر از صد درصد بوده (و ممکن است روند افزایشی آن نیز مرتبط با کاهش مخرج کسر یعنی کاهش سطح تولید یا افزایش صورت کسر یعنی افزایش اختصاص وامها به خدمات تجاری که چندان نمیتوان آنها را مولد در نظر گرفت، باشد). حمایت در اقتصاد ایران، با انگیزه دریافت بخشی از عایدی تولید در قالب بازگشت اصل یا اصل و فرع سرمایه مالی است که انجام میشود. به نظر میرسد همین توقف در حمایت به این صورت که حمایت در قالب وام باشد، سبب ارتقانیافتن سطح تولید و ایجاد تورمهای بالا در ایران شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.