به گردشگری سلامت رحم کنید
روحاله فکوری . پژوهشگر سلامت
گردشگری سلامت شاخهای از صنعت گردشگری در دنیاست که امروزه حجم بسیار بالایی از بازار توریسم جهانی را به خود اختصاص داده و در کنار سایر انواع گردشگری، توانسته است میلیاردها دلار را در بازار خود جابهجا کند تا بهعنوان یکی از پولسازترین شاخههای گردشگری مطرح شود.در این میان کشور ایران با وجود همه تنگناها و موانع موجود بر سر راه گردشگری، یکی از بهترین استعدادهای منطقه و جهان برای جذب گردشگر سلامت است. قیمتهای بسیار پایین نسبت به نرخهای درمانی مشابه در دیگر کشورها، بالابودن کیفیت خدمات پزشکی به واسطه تجهیزات بهروز و فعالیت برترین پزشکان جهان در ایران و غنیبودن ایران از نظر جاذبههای طبیعی و تاریخی، از جمله دلایلی است که ایران را تبدیل به قطب بالقوه جهان در صنعت گردشگری سلامت کرده است.باوجوداین در مقایسه ایران با کشورهای صاحبنام این حوزه، به روشنی مشخص است که هنوز آنگونه که باید برنامهریزی و اقدامی متناسب با امکانات و ظرفیتهای این بازار به عمل نیامده و همچنان اختلاف سهم ایران از این بازار با کشورهایی مانند تایلند، ترکیه و هند غیرقابلتوجیه است.با نگاهی به چالشهای فراروی گردشگری سلامت، مانند همه عرصههای تجاری، صنعتی و اقتصادی در ایران، بیش از هر چیز ردپای دولت به چشم میآید. آنچه از دولت انتظار میرود این است که با تقویت سیاستگذاری و رفع موانع و عدم دخالت در اجرا به بخش خصوصی امکان فعالیت، ارزآوری، ایجاد اشتغال و تولید ثروت را به این حوزه بدهد. این در حالی است که دولت دقیقا عکس این مسیر را پیموده و با عقبماندن از شرایط جهانی در فاز قانونگذاری و سیاستگذاری، توان خود را در اجرا صرف کرده که این خود بزرگترین چالش بر سر راه سرمایهگذاری بخش خصوصی در این زمینه است.امروز بسیاری از بیمارستانهای دولتی با وجود اینکه توان ارائه خدمت بهموقع به هموطنان داخلی را نداشته و صفوف انتظار خدمات درمانی در آنها به ماهها و سالها میرسد، برای جذب گردشگران خارجی خط ویژه در نظر گرفتهاند و سهم مردم از زمان و منابع تخصیصی دولت را با قیمتهایی باورنکردنی به مشتریان خارجی خود هبه میکنند.متأسفانه آنچه در طرح تحول سلامت رخ داده، نهتنها نظام درمان کشور را با مشکل مواجه کرده است، بلکه حواشی و پسلرزههای آن میتواند بسیاری دیگر از حوزههای کشور را نیز تحت تأثیرات منفی خود قرار دهد که گردشگری سلامت یکی از این بخشهاست.درواقع طرح تحول نظام سلامت با افزایش بدهی بیمهها به مراکز درمانی و با غیررقابتی و غیراقتصادیکردن درمان و فراتر از اینها با وابستهکردن بیمارستانهای دولتی به منابع و سرمایههای ملی، شرایطی را فراهم آورده که امروزه بسیاری از بیمارستانهای دولتی که در ازای ارائه خدمات درمانی به مردم، توسط دولت سرپا نگه داشته شدهاند، برای جبران کسریهای خود، چشم به بازار گردشگری سلامت دوخته و چون آزادی عمل بیشتری برای پایینآوردن قیمتهای خود دارند، میتوانند عملا این بازار را نیز مثل سایر عرصههای رقابتی میان بخش خصوصی و دولت، از آن خود کنند.بدونشک قبل از بیمارستانها و مراکز درمان خصوصی، این مردم هستند که از این فرایند لطمه خورده و روزبهروز در صفهای طولانیتری برای درمان خود به انتظار خواهند ایستاد. این در حالی است که گردشگری سلامت اگر روی ریل خود قرار گیرد، میتواند ضمن جذب میلیاردها دلار ارز، زمینه را برای ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای میلیونها نفر فراهم آورد.یکی دیگر از وجوه این روند که میتواند گردشگری سلامت در ایران را دچار مخاطره و رکود کند، پایینبودن کیفیت خدمات پزشکی در بخش دولتی است. پرواضح است که وجه افتراق میان مراکز درمان خصوصی و دولتی، رقابتیبودن بازار در بخش خصوصی بوده که این رقابت میتواند به افزایش کیفیت در این حوزه بینجامد. این در حالی است که در بیمارستانهای دولتی به واسطه شیوه تأمین منابع که عموما از محل اعتبارات دولتی انجام میشود، رقابت در پایینترین سطح قرار داشته و همین عامل سبب شده است که کیفیت خدمات نیز پایین بیاید.بنا بر گفته معاون سازمان نظام پزشکی کشور، «دو هزار میلیارد دلار گردش مالی به صورت مستقیم در حوزه گردشگری وجود دارد که سهم جمهوری اسلامی تنها هفت میلیارد دلار است، درحالیکه با توجه به ظرفیتها سهم ما باید پنج درصد این میزان میبود». بنا بر این گفته، اگر سهم ایران از بازار گردشگری سلامت جهان تحقق یابد، سالانه صد میلیارد دلار ارز وارد کشور خواهد شد و ناگفته پیداست که چنین رقمی چه تأثیراتی میتواند بر سطح زندگی مردم ایران و ایجاد رونق اقتصادی و خارجشدن از رکود داشته باشد.قطعا رسیدن به نقطه آرمانی در این حوزه، جز با سیاستگذاری صحیح و ایجاد امنیت روانی برای جلب سرمایههای بخش خصوصی به عرصه سلامت امکانپذیر نخواهد بود.
گردشگری سلامت شاخهای از صنعت گردشگری در دنیاست که امروزه حجم بسیار بالایی از بازار توریسم جهانی را به خود اختصاص داده و در کنار سایر انواع گردشگری، توانسته است میلیاردها دلار را در بازار خود جابهجا کند تا بهعنوان یکی از پولسازترین شاخههای گردشگری مطرح شود.در این میان کشور ایران با وجود همه تنگناها و موانع موجود بر سر راه گردشگری، یکی از بهترین استعدادهای منطقه و جهان برای جذب گردشگر سلامت است. قیمتهای بسیار پایین نسبت به نرخهای درمانی مشابه در دیگر کشورها، بالابودن کیفیت خدمات پزشکی به واسطه تجهیزات بهروز و فعالیت برترین پزشکان جهان در ایران و غنیبودن ایران از نظر جاذبههای طبیعی و تاریخی، از جمله دلایلی است که ایران را تبدیل به قطب بالقوه جهان در صنعت گردشگری سلامت کرده است.باوجوداین در مقایسه ایران با کشورهای صاحبنام این حوزه، به روشنی مشخص است که هنوز آنگونه که باید برنامهریزی و اقدامی متناسب با امکانات و ظرفیتهای این بازار به عمل نیامده و همچنان اختلاف سهم ایران از این بازار با کشورهایی مانند تایلند، ترکیه و هند غیرقابلتوجیه است.با نگاهی به چالشهای فراروی گردشگری سلامت، مانند همه عرصههای تجاری، صنعتی و اقتصادی در ایران، بیش از هر چیز ردپای دولت به چشم میآید. آنچه از دولت انتظار میرود این است که با تقویت سیاستگذاری و رفع موانع و عدم دخالت در اجرا به بخش خصوصی امکان فعالیت، ارزآوری، ایجاد اشتغال و تولید ثروت را به این حوزه بدهد. این در حالی است که دولت دقیقا عکس این مسیر را پیموده و با عقبماندن از شرایط جهانی در فاز قانونگذاری و سیاستگذاری، توان خود را در اجرا صرف کرده که این خود بزرگترین چالش بر سر راه سرمایهگذاری بخش خصوصی در این زمینه است.امروز بسیاری از بیمارستانهای دولتی با وجود اینکه توان ارائه خدمت بهموقع به هموطنان داخلی را نداشته و صفوف انتظار خدمات درمانی در آنها به ماهها و سالها میرسد، برای جذب گردشگران خارجی خط ویژه در نظر گرفتهاند و سهم مردم از زمان و منابع تخصیصی دولت را با قیمتهایی باورنکردنی به مشتریان خارجی خود هبه میکنند.متأسفانه آنچه در طرح تحول سلامت رخ داده، نهتنها نظام درمان کشور را با مشکل مواجه کرده است، بلکه حواشی و پسلرزههای آن میتواند بسیاری دیگر از حوزههای کشور را نیز تحت تأثیرات منفی خود قرار دهد که گردشگری سلامت یکی از این بخشهاست.درواقع طرح تحول نظام سلامت با افزایش بدهی بیمهها به مراکز درمانی و با غیررقابتی و غیراقتصادیکردن درمان و فراتر از اینها با وابستهکردن بیمارستانهای دولتی به منابع و سرمایههای ملی، شرایطی را فراهم آورده که امروزه بسیاری از بیمارستانهای دولتی که در ازای ارائه خدمات درمانی به مردم، توسط دولت سرپا نگه داشته شدهاند، برای جبران کسریهای خود، چشم به بازار گردشگری سلامت دوخته و چون آزادی عمل بیشتری برای پایینآوردن قیمتهای خود دارند، میتوانند عملا این بازار را نیز مثل سایر عرصههای رقابتی میان بخش خصوصی و دولت، از آن خود کنند.بدونشک قبل از بیمارستانها و مراکز درمان خصوصی، این مردم هستند که از این فرایند لطمه خورده و روزبهروز در صفهای طولانیتری برای درمان خود به انتظار خواهند ایستاد. این در حالی است که گردشگری سلامت اگر روی ریل خود قرار گیرد، میتواند ضمن جذب میلیاردها دلار ارز، زمینه را برای ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای میلیونها نفر فراهم آورد.یکی دیگر از وجوه این روند که میتواند گردشگری سلامت در ایران را دچار مخاطره و رکود کند، پایینبودن کیفیت خدمات پزشکی در بخش دولتی است. پرواضح است که وجه افتراق میان مراکز درمان خصوصی و دولتی، رقابتیبودن بازار در بخش خصوصی بوده که این رقابت میتواند به افزایش کیفیت در این حوزه بینجامد. این در حالی است که در بیمارستانهای دولتی به واسطه شیوه تأمین منابع که عموما از محل اعتبارات دولتی انجام میشود، رقابت در پایینترین سطح قرار داشته و همین عامل سبب شده است که کیفیت خدمات نیز پایین بیاید.بنا بر گفته معاون سازمان نظام پزشکی کشور، «دو هزار میلیارد دلار گردش مالی به صورت مستقیم در حوزه گردشگری وجود دارد که سهم جمهوری اسلامی تنها هفت میلیارد دلار است، درحالیکه با توجه به ظرفیتها سهم ما باید پنج درصد این میزان میبود». بنا بر این گفته، اگر سهم ایران از بازار گردشگری سلامت جهان تحقق یابد، سالانه صد میلیارد دلار ارز وارد کشور خواهد شد و ناگفته پیداست که چنین رقمی چه تأثیراتی میتواند بر سطح زندگی مردم ایران و ایجاد رونق اقتصادی و خارجشدن از رکود داشته باشد.قطعا رسیدن به نقطه آرمانی در این حوزه، جز با سیاستگذاری صحیح و ایجاد امنیت روانی برای جلب سرمایههای بخش خصوصی به عرصه سلامت امکانپذیر نخواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.