9000 سال تاریخ، قربانی یک روگذر
امیر حشمدار . باستانشناس
میراث فرهنگی روایتگر سرگذشت انسان و تلاش او برای زندگی بهتر در این کره خاکی است. ازاینرو حفاظت، پژوهش و معرفی میراث فرهنگی برای شناخت گذشته و ساخت آیندهای بهتر ضروری است. جدا از ارزشهای ذاتی میراث فرهنگی و طبیعی، اگر بخواهیم دو منبع پایدار برای توسعه و تحقق خواستههای ساکنان این سرزمین بیابیم، بیگمان مواریث فرهنگی و طبیعی در زمره مهمترین منابع برای این منظورند. یکی از مهمترین وظایف همه ایرانیان حفاظت از این میراث در برابر دستاندازیهایی است که به بهانههای گوناگون انجام میشود. در شهر اسلامآباد غرب در استان کرمانشاه، تپه باستانی بزرگی به نام چغاگاوانه وجود دارد که در سال ۱۳۴۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این محوطه با 26 متر ارتفاع، از بزرگترین محوطههای حوزه زاگرس و تنها محوطه باستانی غرب ایران است که آثاری از 10 هزار سال زندگی انسان را بهطور پیوسته در خود جای داده است و ازاینرو، یکی از مهمترین محوطههای باستانی کشور به شمار میرود. اهمیت چغاگاوانه زمانی بیشتر میشود که بدانیم تعدادی از مهمترین محوطههای باستانی غرب کشور، مانند گودین و گیان، بهواسطه بیتوجهیها آسیب دیده یا از میان رفتهاند. ازاینرو چغاگاوانه یکی از واپسین محوطههایی است که شواهد بینظیری از چندین هزار سال تاریخ و فرهنگ این بخش از ایرانزمین را یکجا در خود جای داده است. با وجود این، چغاگاوانه نیز در دهههای گذشته آسیب بسیار دیده و بخشهایی از آن به دلیل ساختوسازهای شهری تخریب شده است؛ ازاینرو هرگونه دستاندازی مجدد به این محوطه میتواند موجب خسران جبرانناپذیری شده و برگهای مهمی از تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم را برای همیشه از میان ببرد. در تازهترین تعرض به محوطههای باستانی و تاریخی کشور، شهرداری اسلامآباد غرب درصدد است به بهانه حل مشکل ترافیک، روگذری را در عرصه چغاگاوانه احداث کند؛ تصمیمی که میتواند مخاطراتی جدی برای این تپه باستانی در پی داشته باشد. شهرداری اسلامآباد غرب در حالی بر اجرای این طرح اصرار دارد که چغاگاوانه میتواند محور توسعه پایدار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این شهر قرار گیرد. با توجه به موقعیت ارتباطی ممتاز اسلامآباد غرب و قرارگیری آن در تقاطع مهمترین مسیرهای ارتباطی غرب کشور، این شهر سالانه پذیرای مسافران بسیاری است. وجود چنین محوطه مهمی میتواند فرصت مناسبی برای ایجاد یک موزه فضای باز برای نمایش نتایج مطالعات باستانشناسی در راستای آشنایی مردم با اهمیت میراث فرهنگی، معرفی تاریخ و فرهنگ شهر اسلامآباد غرب، جذب گردشگر و در نتیجه توسعه پایدار این شهر با محوریت میراث فرهنگی باشد. قرارگیری محوطه چغاگاوانه در امتداد محور ساسانی کنگاور- قصرشیرین که مسئولان استان کرمانشاه درصدد آمادهسازی پرونده ثبت جهانی آن هستند نیز موقعیت منحصربهفردی را برای تبدیل این محوطه به یک موزه فضای باز پرمخاطب فراهم کرده است. ازاینرو توقف طرح احداث روگذر، تأمین اعتبار بهمنظور ساماندهی عرصه و حریم محوطه، ازسرگیری کاوشهای باستانشناختی و احداث موزه فضای باز در محوطه چغاگاوانه، امری ضروری است که میتواند نشاندهنده عزم دولت دوازدهم برای حفاظت از میراث فرهنگی باشد.
میراث فرهنگی روایتگر سرگذشت انسان و تلاش او برای زندگی بهتر در این کره خاکی است. ازاینرو حفاظت، پژوهش و معرفی میراث فرهنگی برای شناخت گذشته و ساخت آیندهای بهتر ضروری است. جدا از ارزشهای ذاتی میراث فرهنگی و طبیعی، اگر بخواهیم دو منبع پایدار برای توسعه و تحقق خواستههای ساکنان این سرزمین بیابیم، بیگمان مواریث فرهنگی و طبیعی در زمره مهمترین منابع برای این منظورند. یکی از مهمترین وظایف همه ایرانیان حفاظت از این میراث در برابر دستاندازیهایی است که به بهانههای گوناگون انجام میشود. در شهر اسلامآباد غرب در استان کرمانشاه، تپه باستانی بزرگی به نام چغاگاوانه وجود دارد که در سال ۱۳۴۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این محوطه با 26 متر ارتفاع، از بزرگترین محوطههای حوزه زاگرس و تنها محوطه باستانی غرب ایران است که آثاری از 10 هزار سال زندگی انسان را بهطور پیوسته در خود جای داده است و ازاینرو، یکی از مهمترین محوطههای باستانی کشور به شمار میرود. اهمیت چغاگاوانه زمانی بیشتر میشود که بدانیم تعدادی از مهمترین محوطههای باستانی غرب کشور، مانند گودین و گیان، بهواسطه بیتوجهیها آسیب دیده یا از میان رفتهاند. ازاینرو چغاگاوانه یکی از واپسین محوطههایی است که شواهد بینظیری از چندین هزار سال تاریخ و فرهنگ این بخش از ایرانزمین را یکجا در خود جای داده است. با وجود این، چغاگاوانه نیز در دهههای گذشته آسیب بسیار دیده و بخشهایی از آن به دلیل ساختوسازهای شهری تخریب شده است؛ ازاینرو هرگونه دستاندازی مجدد به این محوطه میتواند موجب خسران جبرانناپذیری شده و برگهای مهمی از تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم را برای همیشه از میان ببرد. در تازهترین تعرض به محوطههای باستانی و تاریخی کشور، شهرداری اسلامآباد غرب درصدد است به بهانه حل مشکل ترافیک، روگذری را در عرصه چغاگاوانه احداث کند؛ تصمیمی که میتواند مخاطراتی جدی برای این تپه باستانی در پی داشته باشد. شهرداری اسلامآباد غرب در حالی بر اجرای این طرح اصرار دارد که چغاگاوانه میتواند محور توسعه پایدار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این شهر قرار گیرد. با توجه به موقعیت ارتباطی ممتاز اسلامآباد غرب و قرارگیری آن در تقاطع مهمترین مسیرهای ارتباطی غرب کشور، این شهر سالانه پذیرای مسافران بسیاری است. وجود چنین محوطه مهمی میتواند فرصت مناسبی برای ایجاد یک موزه فضای باز برای نمایش نتایج مطالعات باستانشناسی در راستای آشنایی مردم با اهمیت میراث فرهنگی، معرفی تاریخ و فرهنگ شهر اسلامآباد غرب، جذب گردشگر و در نتیجه توسعه پایدار این شهر با محوریت میراث فرهنگی باشد. قرارگیری محوطه چغاگاوانه در امتداد محور ساسانی کنگاور- قصرشیرین که مسئولان استان کرمانشاه درصدد آمادهسازی پرونده ثبت جهانی آن هستند نیز موقعیت منحصربهفردی را برای تبدیل این محوطه به یک موزه فضای باز پرمخاطب فراهم کرده است. ازاینرو توقف طرح احداث روگذر، تأمین اعتبار بهمنظور ساماندهی عرصه و حریم محوطه، ازسرگیری کاوشهای باستانشناختی و احداث موزه فضای باز در محوطه چغاگاوانه، امری ضروری است که میتواند نشاندهنده عزم دولت دوازدهم برای حفاظت از میراث فرهنگی باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.