افسانه افزايش توليد نفت خام با سرمايهگذاري خارجي
غلامحسين حسنتاش . كارشناس ارشد انرژي
نمودار بالا وضعیت تولید نفت سه کشور ایران و عراق و عربستان سعودی را در یک سال گذشته نشان میدهد. روند تولید ایران و عربستان اولی به دلایل تحریم و دومی به دلایلی گوناگون که موضوع این بحث نیست، کاهشی بوده؛ اما تولید نفت عراق در دامنه محدود 4.6 تا 4.7 میلیون بشکه نوسان داشته است.
وضعیت تولید نفت امروز کشور عراق برای کسانی که حضور و سرمایهگذاری شرکتهای نفتی بینالمللی را معجزهگر میدانند، میتواند درسآموز باشد. کسانی که ادعاهای شرکتهای یادشده را کورکورانه میپذیرند و دائما به دنبال قراردادهای هرچه جذابتر برای جلب آنها هستند و فکر میکنند با حضور این شرکتها تولید نفت ایران میتواند به دو برابر وضعیت قبل از تحریمها برسد (هفت تا هشت میلیون بشکه در روز) و کسانی که این ادعاها را در اجلاس اخیر کنگره نفت و نیرو هم تکرار کردند، خوب است تجربه عراق را بررسی کنند.دولت عراق بیش از 10 سال پیش با برگزاری چندین مناقصه و بدون محدودیت، اقدام به عقد قرارداد با شرکتهای نفتی بینالمللی برای افزایش ظرفیت تولید نفت خام خود كرد. در چارچوب آن قراردادها شرکتهای نفتی وعده داده بودند که تا سال 2018 میلادی تولید نفت عراق را به حدود 11 تا 12 میلیون بشکه در روز برسانند یا به عبارت دیگر مجموعه ارقامی که در قراردادهای متعدد نفتی از سوی شرکتهای بینالمللی تعهد شده بود، به ارقام یادشده میرسید؛ اما در دو سال اخیر تولید نفت در همان حدودی که اشاره و در نمودار منعکس است، محدود شده است.این در حالی است که
براساس آمارهای دبیرخانه سازمان اوپک مجموعه ذخایر نفتی قابل بازیافت ایران و عراق همواره اعدادی کموبیش نزدیک به هم گزارش شده است؛ اما مجموع تولید انباشتی نفت خام ایران از ابتدای تولید (1908 میلادی) تا پایان سال 2018 میلادی حدود 75.5 میلیارد بشکه بوده است و مجموع تولید انباشتی نفت عراق از ابتدای تولید (1927 میلادی) تا پایان 2018 میلادی حدود 45 میلیارد بشکه یعنی حدود 40 درصد کمتر از ایران بوده است.این نکته را هم باید توجه کرد که عمده میادین تحت قرارداد عراق در مناطق جنوبی یا در منطقه کردستان عراق قرار دارند؛ بنابراين کمتر تحت تأثیر تحرکات داعش بودهاند و اگر هم بعضی مشکلات لجستیکی برای نقلوانتقال نفت وجود داشته است، در یک سال گذشته که بساط داعش از عراق جمع شده، برطرف شده است.
نگارنده 9 سال پیش در مرداد 1389 در مقالهای با عنوان: «اهداف غیرواقعی و جاهطلبانه برای ظرفیت تولید نفت در عراق» ضمن ترجمه گزارش مؤسسه مطالعاتی وودمکنزی قراردادها و برنامههای تولید عراق را نقد و بررسی کردم (ماهنامه اقتصاد انرژی شماره 129/130). مؤسسه انگلیسی وودمکنزی در گزارش آن سال خود اعتراف کرده بود که آنچه شرکتها به دولت عراق وعده دادهاند، تحققیافتنی نیست و با فروضی دستیابی به تولید 7 تا 7.5 میلیون بشکه در سال 2018 را محتملتر دانسته بود و نگارنده با نقد و بررسی گزارش وودمکنزی و اضافهکردن فروض دیگری این عدد را نیز غیرمحتمل و حداکثر مقدار تولید 5.4 میلیون بشکه در روز را برای عراق تحققپذیر دانستم؛ اما اینک که در سهماهه آخر سال 2019 میلادی هستیم، تولید عراق چندین ماه است که در حدود 4.7 میلیون بشکه در روز ثابت مانده و متوسط تولید نفت عراق در سال 2018 میلادی نیز 4.4 میلیون بشکه در روز بوده است. ساختار قراردادهای نفتی عراق نیز چیزی نزدیک به قراردادهای مشارکت در تولید و طبق نظر آقایان، مطلوب شرکتهای سرمایهگذار بوده است.
نمودار بالا وضعیت تولید نفت سه کشور ایران و عراق و عربستان سعودی را در یک سال گذشته نشان میدهد. روند تولید ایران و عربستان اولی به دلایل تحریم و دومی به دلایلی گوناگون که موضوع این بحث نیست، کاهشی بوده؛ اما تولید نفت عراق در دامنه محدود 4.6 تا 4.7 میلیون بشکه نوسان داشته است.
وضعیت تولید نفت امروز کشور عراق برای کسانی که حضور و سرمایهگذاری شرکتهای نفتی بینالمللی را معجزهگر میدانند، میتواند درسآموز باشد. کسانی که ادعاهای شرکتهای یادشده را کورکورانه میپذیرند و دائما به دنبال قراردادهای هرچه جذابتر برای جلب آنها هستند و فکر میکنند با حضور این شرکتها تولید نفت ایران میتواند به دو برابر وضعیت قبل از تحریمها برسد (هفت تا هشت میلیون بشکه در روز) و کسانی که این ادعاها را در اجلاس اخیر کنگره نفت و نیرو هم تکرار کردند، خوب است تجربه عراق را بررسی کنند.دولت عراق بیش از 10 سال پیش با برگزاری چندین مناقصه و بدون محدودیت، اقدام به عقد قرارداد با شرکتهای نفتی بینالمللی برای افزایش ظرفیت تولید نفت خام خود كرد. در چارچوب آن قراردادها شرکتهای نفتی وعده داده بودند که تا سال 2018 میلادی تولید نفت عراق را به حدود 11 تا 12 میلیون بشکه در روز برسانند یا به عبارت دیگر مجموعه ارقامی که در قراردادهای متعدد نفتی از سوی شرکتهای بینالمللی تعهد شده بود، به ارقام یادشده میرسید؛ اما در دو سال اخیر تولید نفت در همان حدودی که اشاره و در نمودار منعکس است، محدود شده است.این در حالی است که
براساس آمارهای دبیرخانه سازمان اوپک مجموعه ذخایر نفتی قابل بازیافت ایران و عراق همواره اعدادی کموبیش نزدیک به هم گزارش شده است؛ اما مجموع تولید انباشتی نفت خام ایران از ابتدای تولید (1908 میلادی) تا پایان سال 2018 میلادی حدود 75.5 میلیارد بشکه بوده است و مجموع تولید انباشتی نفت عراق از ابتدای تولید (1927 میلادی) تا پایان 2018 میلادی حدود 45 میلیارد بشکه یعنی حدود 40 درصد کمتر از ایران بوده است.این نکته را هم باید توجه کرد که عمده میادین تحت قرارداد عراق در مناطق جنوبی یا در منطقه کردستان عراق قرار دارند؛ بنابراين کمتر تحت تأثیر تحرکات داعش بودهاند و اگر هم بعضی مشکلات لجستیکی برای نقلوانتقال نفت وجود داشته است، در یک سال گذشته که بساط داعش از عراق جمع شده، برطرف شده است.
نگارنده 9 سال پیش در مرداد 1389 در مقالهای با عنوان: «اهداف غیرواقعی و جاهطلبانه برای ظرفیت تولید نفت در عراق» ضمن ترجمه گزارش مؤسسه مطالعاتی وودمکنزی قراردادها و برنامههای تولید عراق را نقد و بررسی کردم (ماهنامه اقتصاد انرژی شماره 129/130). مؤسسه انگلیسی وودمکنزی در گزارش آن سال خود اعتراف کرده بود که آنچه شرکتها به دولت عراق وعده دادهاند، تحققیافتنی نیست و با فروضی دستیابی به تولید 7 تا 7.5 میلیون بشکه در سال 2018 را محتملتر دانسته بود و نگارنده با نقد و بررسی گزارش وودمکنزی و اضافهکردن فروض دیگری این عدد را نیز غیرمحتمل و حداکثر مقدار تولید 5.4 میلیون بشکه در روز را برای عراق تحققپذیر دانستم؛ اما اینک که در سهماهه آخر سال 2019 میلادی هستیم، تولید عراق چندین ماه است که در حدود 4.7 میلیون بشکه در روز ثابت مانده و متوسط تولید نفت عراق در سال 2018 میلادی نیز 4.4 میلیون بشکه در روز بوده است. ساختار قراردادهای نفتی عراق نیز چیزی نزدیک به قراردادهای مشارکت در تولید و طبق نظر آقایان، مطلوب شرکتهای سرمایهگذار بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.