|

اردوغان در روز پایان توافق آتش‌بس، میهمان پوتین بود

تغییر معادله جنگ

درست در روزي كه توافق آتش‌بس موقت ميان تركيه و واشنگتن در شمال سوريه به پايان رسيد، ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهوري روسيه، در شهر بندری سوچی در ساحل دریای سیاه، ميزبان رجب طيب اردوغان، همتاي ترك خود بود تا يك بار ديگر ثابت كند او در خاورميانه و به‌ويژه در بحران سوريه، حرف اول و آخر را مي‌زند؛ اردوغان در برابر دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري آمريكا، قد علم كرده است و اسد، يار پوتين، تنها كنترل مناطقي را در دست خواهد گرفت كه پوتين خواهان آن است.
از همان ابتداي آغاز عمليات «چشمه صلح» تركيه عليه نيروهاي كُرد در شمال سوريه، مشخص بود اردوغان حساب ويژه‌اي روي پوتين براي ميانجيگري ميان آنكارا و دمشق باز كرده است؛ چرا‌كه عمليات نظامي تركيه علاوه بر اینکه اعتراض‌های گسترده جامعه جهانی را به همراه دارد، ناقض تمامیت ارضی سوریه به حساب می‌آید که متحد نخست مسکو در بین کشورهای عربی محسوب می‌شود.
اردوغان پيش از ورود به خاك روسيه گفت كه پس از دیدارش با پوتین تدابیر لازم را در سوریه اتخاذ خواهد کرد. به گفته اردوغان، بخش عمده زمانی که برای توافق با دونالد ترامپ اختصاص یافته بود، سپری شده است و اكنون نوبت برداشتن گام‌هاي بعدي است. اين ديدار كه سومين ديدار اردوغان با پوتين در چند ماه گذشته محسوب‌ مي‌شود و به دعوت پوتين در اوج حملات به كردهاي سوريه انجام شده، در حقيقت مي‌تواند نقطه پاياني بر عملياتي باشد كه اردوغان در نهم ماه اكتبر بشخصه دستور آغاز آن را صادر كرد.
عملیات ترکیه در خاک سوریه پس‌ از ‌آن آغاز شد که رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد نیروهای کشورش را از شمال‌ شرق سوریه خارج می‌کند. این نیروها تاکنون مانند چتری حمایتی مانع از حملات گسترده ترکیه به شبه‌نظامیان کُرد متحد با ائتلاف به رهبری واشنگتن شده بودند. پس از تشديد حملات، در توافق با مايك پنس، معاون رئيس‌جمهوري آمريكا، آنكارا آتش‌بس پنج‌روزه صادر كرد و خواهان خروج نيروهاي كرد از منطقه مد‌نظرش شد. در واقع ترکیه در پی آن است که با همراهی آمریکا منطقه‌ای را با عنوان «منطقه امن» در درون خاک سوریه به طول ۳۲ کیلومتر ایجاد کند. هرچند اردوغان به‌تازگی درباره گسترش این منطقه به فراتر از جغرافیای یادشده تا نزدیک شهرهای رقه و دیرالزور هم سخن گفته است؛ اما روسيه به‌شدت مخالف ايجاد چنين منطقه‌اي در سوريه است و به‌همين‌دليل نيروهاي روسي و سوري هم‌زمان با تحركات آنكارا در شهرهاي مرزي منبج و كوباني مستقر شده‌اند؛ مناطقي كه در محدوده منطقه امن مد‌نظر اردوغان جاي مي‌گيرند.
حال اردوغان میهمان پوتين است تا راهي براي بحران خودخواسته‌اش بيابد. او مي‌خواهد پس از ترامپ، موافقت پوتين را نيز جلب كند. اين تلاش اردوغان از مدت‌ها پيش آغاز شده بود؛ درست بعد از آنكه نيروهاي تحت حمايت روسيه در منبج مستقر شدند، او گفت با پذيرش نيروهاي سوري در منبج مشكلي ندارد؛ اما فقط در يك صورت؛ آن‌هم خروج پیشمرگه‌های يگان‌هاي مدافع خلق.
حال اردوغان به دستيابي رؤياي ديرينه خود بسيار نزديك شده است؛ چرا‌كه بلافاصله پس از خروج اين نيروها، نخستين فاز از پروژه آنكارا بين مناطق رأس‌العين و تل‌ابيض اجرائي مي‌شود و پس‌از‌آن فاز دو يعني گسترش آن تا 444 كيلومتر محقق خواهد شد؛ پروژه‌اي كه اكنون آينده آن در دستان پوتين است؛ اما انگار پوتين تمايلي به ايجاد اين منطقه ندارد؛ چرا‌كه در ابتداي ديدارش با اردوغان گفت «اوضاع در منطقه به‌شدت جدي است؛ اما توافق خوبي بين ما و شما كه هركدام در اين بحران از گروه‌هاي متفاوتي حمايت مي‌كنيم، در جريان است و همين به ما اجازه مي‌دهد حتي به دشوارترين پرسش‌ها پاسخ دهيم». در حقيقت رئيس‌جمهوري روسيه بيشتر خواهان نزديكي اردوغان به سياست‌هاي اوست؛ تا اينكه بخواهد مانند ترامپ به خواسته اردوغان بدون چون‌و‌چرا تمكين كند.
دونالد ترامپ با خروج از سوريه سبب نزدیکی آنکارا و مسکو شد و پوتين نيز با استفاده از اين فرصت سعي مي‌كند با اردوغان به تفاهم برسد. تحلیلگران سیاسی بر این باورند که در ماه‌های اخیر با خرید تسلیحات پدافند موشکی اس-400 از روسیه، ترکیه فاصله خود از غرب و به‌ویژه آمریکا را افزایش داد و حوادث شمال سوریه نیز فرصت دیگری برای نزدیکی مسکو و آنکارا فراهم كرد و اردوغان با توجه به این وضعیت و برای کاهش فشار غرب بر خود و حل مسائل امنیتی شمال سوریه با بیرون‌راندن نيروهاي کُرد از این منطقه و تأمین امنیت آن با کمک روسیه به دیدار با پوتین در سوچی رفت؛ ديداري كه در نهايت تزار روس پيروز آن خواهد بود.

درست در روزي كه توافق آتش‌بس موقت ميان تركيه و واشنگتن در شمال سوريه به پايان رسيد، ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهوري روسيه، در شهر بندری سوچی در ساحل دریای سیاه، ميزبان رجب طيب اردوغان، همتاي ترك خود بود تا يك بار ديگر ثابت كند او در خاورميانه و به‌ويژه در بحران سوريه، حرف اول و آخر را مي‌زند؛ اردوغان در برابر دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري آمريكا، قد علم كرده است و اسد، يار پوتين، تنها كنترل مناطقي را در دست خواهد گرفت كه پوتين خواهان آن است.
از همان ابتداي آغاز عمليات «چشمه صلح» تركيه عليه نيروهاي كُرد در شمال سوريه، مشخص بود اردوغان حساب ويژه‌اي روي پوتين براي ميانجيگري ميان آنكارا و دمشق باز كرده است؛ چرا‌كه عمليات نظامي تركيه علاوه بر اینکه اعتراض‌های گسترده جامعه جهانی را به همراه دارد، ناقض تمامیت ارضی سوریه به حساب می‌آید که متحد نخست مسکو در بین کشورهای عربی محسوب می‌شود.
اردوغان پيش از ورود به خاك روسيه گفت كه پس از دیدارش با پوتین تدابیر لازم را در سوریه اتخاذ خواهد کرد. به گفته اردوغان، بخش عمده زمانی که برای توافق با دونالد ترامپ اختصاص یافته بود، سپری شده است و اكنون نوبت برداشتن گام‌هاي بعدي است. اين ديدار كه سومين ديدار اردوغان با پوتين در چند ماه گذشته محسوب‌ مي‌شود و به دعوت پوتين در اوج حملات به كردهاي سوريه انجام شده، در حقيقت مي‌تواند نقطه پاياني بر عملياتي باشد كه اردوغان در نهم ماه اكتبر بشخصه دستور آغاز آن را صادر كرد.
عملیات ترکیه در خاک سوریه پس‌ از ‌آن آغاز شد که رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد نیروهای کشورش را از شمال‌ شرق سوریه خارج می‌کند. این نیروها تاکنون مانند چتری حمایتی مانع از حملات گسترده ترکیه به شبه‌نظامیان کُرد متحد با ائتلاف به رهبری واشنگتن شده بودند. پس از تشديد حملات، در توافق با مايك پنس، معاون رئيس‌جمهوري آمريكا، آنكارا آتش‌بس پنج‌روزه صادر كرد و خواهان خروج نيروهاي كرد از منطقه مد‌نظرش شد. در واقع ترکیه در پی آن است که با همراهی آمریکا منطقه‌ای را با عنوان «منطقه امن» در درون خاک سوریه به طول ۳۲ کیلومتر ایجاد کند. هرچند اردوغان به‌تازگی درباره گسترش این منطقه به فراتر از جغرافیای یادشده تا نزدیک شهرهای رقه و دیرالزور هم سخن گفته است؛ اما روسيه به‌شدت مخالف ايجاد چنين منطقه‌اي در سوريه است و به‌همين‌دليل نيروهاي روسي و سوري هم‌زمان با تحركات آنكارا در شهرهاي مرزي منبج و كوباني مستقر شده‌اند؛ مناطقي كه در محدوده منطقه امن مد‌نظر اردوغان جاي مي‌گيرند.
حال اردوغان میهمان پوتين است تا راهي براي بحران خودخواسته‌اش بيابد. او مي‌خواهد پس از ترامپ، موافقت پوتين را نيز جلب كند. اين تلاش اردوغان از مدت‌ها پيش آغاز شده بود؛ درست بعد از آنكه نيروهاي تحت حمايت روسيه در منبج مستقر شدند، او گفت با پذيرش نيروهاي سوري در منبج مشكلي ندارد؛ اما فقط در يك صورت؛ آن‌هم خروج پیشمرگه‌های يگان‌هاي مدافع خلق.
حال اردوغان به دستيابي رؤياي ديرينه خود بسيار نزديك شده است؛ چرا‌كه بلافاصله پس از خروج اين نيروها، نخستين فاز از پروژه آنكارا بين مناطق رأس‌العين و تل‌ابيض اجرائي مي‌شود و پس‌از‌آن فاز دو يعني گسترش آن تا 444 كيلومتر محقق خواهد شد؛ پروژه‌اي كه اكنون آينده آن در دستان پوتين است؛ اما انگار پوتين تمايلي به ايجاد اين منطقه ندارد؛ چرا‌كه در ابتداي ديدارش با اردوغان گفت «اوضاع در منطقه به‌شدت جدي است؛ اما توافق خوبي بين ما و شما كه هركدام در اين بحران از گروه‌هاي متفاوتي حمايت مي‌كنيم، در جريان است و همين به ما اجازه مي‌دهد حتي به دشوارترين پرسش‌ها پاسخ دهيم». در حقيقت رئيس‌جمهوري روسيه بيشتر خواهان نزديكي اردوغان به سياست‌هاي اوست؛ تا اينكه بخواهد مانند ترامپ به خواسته اردوغان بدون چون‌و‌چرا تمكين كند.
دونالد ترامپ با خروج از سوريه سبب نزدیکی آنکارا و مسکو شد و پوتين نيز با استفاده از اين فرصت سعي مي‌كند با اردوغان به تفاهم برسد. تحلیلگران سیاسی بر این باورند که در ماه‌های اخیر با خرید تسلیحات پدافند موشکی اس-400 از روسیه، ترکیه فاصله خود از غرب و به‌ویژه آمریکا را افزایش داد و حوادث شمال سوریه نیز فرصت دیگری برای نزدیکی مسکو و آنکارا فراهم كرد و اردوغان با توجه به این وضعیت و برای کاهش فشار غرب بر خود و حل مسائل امنیتی شمال سوریه با بیرون‌راندن نيروهاي کُرد از این منطقه و تأمین امنیت آن با کمک روسیه به دیدار با پوتین در سوچی رفت؛ ديداري كه در نهايت تزار روس پيروز آن خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.