|

تلاش نتانیاهو برای تشکیل کابینه ناكام ماند

مأموریت غیرممکن گانتس

بنیامین نتانیاهو برای دومین‌بار در شش ماه اخیر نتوانست کابینه جدید تشکیل دهد و این‌بار رقیب اصلی او، بنی گانتس، فرمانده سابق ارتش اسرائیل و رهبر حزب «آبی و سفید»، این فرصت را خواهد داشت تا برای نخستین‌بار در یک دهه اخیر کابینه‌ای در اسرائیل ایجاد کند که فردی غیر از نتانیاهو نخست‌وزیر آن باشد.
اعلام ناکامی نتانیاهو در ائتلاف با دیگر احزاب، دوشنبه‌شب در شب تولد 70سالگی بی‌بی و دو روز قبل از پایان مهلت 28روزه به «ریوون لیورین»، رئیس‌جمهور اعلام شد. نتانیاهو که طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری اسرائیل را به نام خود ثبت کرده، در ماه‌های گذشته و پس از انتخابات ماه آوریل هم در تلاش برای تشکیل کابینه جدید ناکام بود و کار به انتخابات مجدد کشید.
آن زمان نتانیاهو اصرار داشت با تشکیل کابینه، بتواند عنوان طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری اسرائیل را به نام خود ثبت کند، حتی اگر این خواسته شخصی، منجر به تداوم بن‌بست سیاسی شود. نخست‌وزیر اسرائیل ترجیح داد به‌جای فرصت‌دادن به احزاب رقیب، درخواست انحلال پارلمان را به رئیس‌جمهور ارائه کند تا شاید در انتخابات مجدد بتواند اکثریت را به دست آورد.
نتانیاهو دوشنبه‌شب در پیامی ویدئویی گفت او و حزب لیکود در مذاکرات خود با بنی گانتس برای تشکیل کابینه فراگیر ناکام ماندند. نخست‌وزیر اسرائیل همچنین گفت قصد ندارد از رئیس‌جمهور درخواست تمدید مهلت کند. حال ریولین، رئیس‌جمهور اسرائیل، از بنی ‌گانتس، رهبر اپوزیسیون و چهره میانه‌روتر در مقایسه با نتانیاهو خواهد خواست تا در فرصت 28روزه خود در مذاکره با دیگر احزاب، شانس خود برای تشکیل کابینه ائتلافی را امتحان کند. در انتخابات اخیر اسرائیل نه حزب راست‌گرای لیکود و نه حزب میانه‌روی «آبی و سفید» نتوانستند اکثریت 61 کرسی لازم از 120 کرسی برای تشکیل کابینه را به دست آورند و باید با احزاب کوچک‌تر ائتلاف کنند.
نتانیاهو در بیانیه خود مسئولیت عدم تشکیل کابینه ائتلافی را متوجه گانتس کرد و گفت : «بارها از گانتس خواستم برای تشکیل ائتلاف پای میز مذاکره بنشیند، اما او حاضر به مذاکره نبود و از مواضع خود کوتاه نمی‌آمد. اگر او می‌خواهد با مشارکت اعراب اسرائیلی کابینه اقلیت ایجاد کند، به‌عنوان رهبر اپوزیسیون در برابر او قرار می‌گیرم».
به نظر نمی‌رسد گانتس نیز بهتر از نتانیاهو عمل کند و موفق به تشکیل ائتلاف شود. گانتس در اولین واکنش به ناکامی نتانیاهو در تشکیل ائتلاف با خوش‌بینی گفت: «دیگر زمان وقت‌کشی سپری شده و باید اقدام عملی انجام داد. مصمم هستیم کابینه‌ای لیبرال و متحد تشکیل دهیم تا به رأی و خواسته مردم احترام بگذاریم».رئیس‌جمهور اسرائیل پس از انتخابات 27 سپتامبر به نتانیاهو و گانتس فشار آورد تا با هم ائتلاف کنند و سمت نخست‌وزیری میان این دو چرخشی شود؛ اما برای انجام این خواسته ریولین، موانعی وجود دارد. گانتس شرط کرده بود در صورت تشکیل ائتلاف با نتانیاهو، دوره اول نخست‌وزیری باید به نام خودش ثبت شود، چراکه حاضر نیست تحت فرمان نخست‌وزیری باشد که پرونده‌های متعدد فساد دارد. احزاب و نمایندگان عرب اسرائیلی قول حمایت از گانتس برای تشکیل کابینه ائتلافی را داده‌اند. او برای ایجاد چنین کابینه‌ای 10 کرسی کم دارد.
گانتس کمپین انتخاباتی خود را حول شعار کنارزدن نتانیاهو از قدرت شکل داده بود، به‌همین‌دلیل زیرپاگذاشتن این شعار کلیدی و شریک‌شدن در قدرت باعث ازدست‌رفتن اعتبار گانتس نزد حامیانش می‌شد.
از آن سو هم نتانیاهو به‌دلیل پرونده‌های فساد مالی خود حاضر نیست اولین دوره نخست‌وزیری به نام گانتس ثبت شود. براساس قانون اسرائیل اگر فردی سمتی پایین‌تر از نخست‌وزیری در اختیار داشته باشد، تا زمان رسیدگی به اتهاماتش باید از سمت خود کناره‌گیری کند. یکی دیگر از شروط نتانیاهو برای تشکیل كابينه فراگیر این بود که احزاب تندروی راست‌گرا و مذهبی در این ائتلاف حضور داشته باشند و این پیش‌شرط نیز از همان ابتدا با مخالفت گانتس روبه‌رو شده بود.
به این ترتیب شرایط به‌گونه‌ای رقم خورده که هفته‌های پیش‌رو نه‌تنها برای جایگاه سیاسی نتانیاهو تعیین‌کننده خواهد بود، بلکه آزادی او نیز در گرو تحولات پیش‌رو است. دادستان کل اسرائیل درحال‌حاضر مشغول بررسی این موضوع است که به‌دلیل سه اتهام فساد مالی نتانیاهو علیه او کیفرخواست صادر کند. اگر نتانیاهو باز هم بتواند نخست‌وزیر باقی بماند، حتی در صورت صدور کیفرخواست هم مجبور به کناره‌گیری از سمت خود نخواهد بود، به‌همین‌دلیل به احتمال بسیار زیاد نتانیاهو زیر بار پیشنهاد رئیس‌جمهور برای ایجاد ائتلافی فراگیر با نخست‌وزیری رسمی گانتس و سمت مشابه تشریفاتی برای خود نخواهد رفت.
با وجود خوش‌بینی گانتس، تحلیلگران در اسرائیل شانس زیادی برای موفقیت او در تشکیل کابینه جدید قائل نیستند و در صورت عدم موفقیت گانتس، او هم مانند نتانیاهو، حکم صادرشده از سوی رئیس‌جمهور را به او باز خواهد گرداند. پس از آن ریولین 21 روز دیگر فرصت دارد در مشورت با احزاب، راه‌حلی برای این بن‌بست پیدا کند و درصورتی‌که راه‌حلی حاصل نشود، سومین انتخابات در یک سال اخیر در اسرائیل برگزار خواهد شد.

بنیامین نتانیاهو برای دومین‌بار در شش ماه اخیر نتوانست کابینه جدید تشکیل دهد و این‌بار رقیب اصلی او، بنی گانتس، فرمانده سابق ارتش اسرائیل و رهبر حزب «آبی و سفید»، این فرصت را خواهد داشت تا برای نخستین‌بار در یک دهه اخیر کابینه‌ای در اسرائیل ایجاد کند که فردی غیر از نتانیاهو نخست‌وزیر آن باشد.
اعلام ناکامی نتانیاهو در ائتلاف با دیگر احزاب، دوشنبه‌شب در شب تولد 70سالگی بی‌بی و دو روز قبل از پایان مهلت 28روزه به «ریوون لیورین»، رئیس‌جمهور اعلام شد. نتانیاهو که طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری اسرائیل را به نام خود ثبت کرده، در ماه‌های گذشته و پس از انتخابات ماه آوریل هم در تلاش برای تشکیل کابینه جدید ناکام بود و کار به انتخابات مجدد کشید.
آن زمان نتانیاهو اصرار داشت با تشکیل کابینه، بتواند عنوان طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری اسرائیل را به نام خود ثبت کند، حتی اگر این خواسته شخصی، منجر به تداوم بن‌بست سیاسی شود. نخست‌وزیر اسرائیل ترجیح داد به‌جای فرصت‌دادن به احزاب رقیب، درخواست انحلال پارلمان را به رئیس‌جمهور ارائه کند تا شاید در انتخابات مجدد بتواند اکثریت را به دست آورد.
نتانیاهو دوشنبه‌شب در پیامی ویدئویی گفت او و حزب لیکود در مذاکرات خود با بنی گانتس برای تشکیل کابینه فراگیر ناکام ماندند. نخست‌وزیر اسرائیل همچنین گفت قصد ندارد از رئیس‌جمهور درخواست تمدید مهلت کند. حال ریولین، رئیس‌جمهور اسرائیل، از بنی ‌گانتس، رهبر اپوزیسیون و چهره میانه‌روتر در مقایسه با نتانیاهو خواهد خواست تا در فرصت 28روزه خود در مذاکره با دیگر احزاب، شانس خود برای تشکیل کابینه ائتلافی را امتحان کند. در انتخابات اخیر اسرائیل نه حزب راست‌گرای لیکود و نه حزب میانه‌روی «آبی و سفید» نتوانستند اکثریت 61 کرسی لازم از 120 کرسی برای تشکیل کابینه را به دست آورند و باید با احزاب کوچک‌تر ائتلاف کنند.
نتانیاهو در بیانیه خود مسئولیت عدم تشکیل کابینه ائتلافی را متوجه گانتس کرد و گفت : «بارها از گانتس خواستم برای تشکیل ائتلاف پای میز مذاکره بنشیند، اما او حاضر به مذاکره نبود و از مواضع خود کوتاه نمی‌آمد. اگر او می‌خواهد با مشارکت اعراب اسرائیلی کابینه اقلیت ایجاد کند، به‌عنوان رهبر اپوزیسیون در برابر او قرار می‌گیرم».
به نظر نمی‌رسد گانتس نیز بهتر از نتانیاهو عمل کند و موفق به تشکیل ائتلاف شود. گانتس در اولین واکنش به ناکامی نتانیاهو در تشکیل ائتلاف با خوش‌بینی گفت: «دیگر زمان وقت‌کشی سپری شده و باید اقدام عملی انجام داد. مصمم هستیم کابینه‌ای لیبرال و متحد تشکیل دهیم تا به رأی و خواسته مردم احترام بگذاریم».رئیس‌جمهور اسرائیل پس از انتخابات 27 سپتامبر به نتانیاهو و گانتس فشار آورد تا با هم ائتلاف کنند و سمت نخست‌وزیری میان این دو چرخشی شود؛ اما برای انجام این خواسته ریولین، موانعی وجود دارد. گانتس شرط کرده بود در صورت تشکیل ائتلاف با نتانیاهو، دوره اول نخست‌وزیری باید به نام خودش ثبت شود، چراکه حاضر نیست تحت فرمان نخست‌وزیری باشد که پرونده‌های متعدد فساد دارد. احزاب و نمایندگان عرب اسرائیلی قول حمایت از گانتس برای تشکیل کابینه ائتلافی را داده‌اند. او برای ایجاد چنین کابینه‌ای 10 کرسی کم دارد.
گانتس کمپین انتخاباتی خود را حول شعار کنارزدن نتانیاهو از قدرت شکل داده بود، به‌همین‌دلیل زیرپاگذاشتن این شعار کلیدی و شریک‌شدن در قدرت باعث ازدست‌رفتن اعتبار گانتس نزد حامیانش می‌شد.
از آن سو هم نتانیاهو به‌دلیل پرونده‌های فساد مالی خود حاضر نیست اولین دوره نخست‌وزیری به نام گانتس ثبت شود. براساس قانون اسرائیل اگر فردی سمتی پایین‌تر از نخست‌وزیری در اختیار داشته باشد، تا زمان رسیدگی به اتهاماتش باید از سمت خود کناره‌گیری کند. یکی دیگر از شروط نتانیاهو برای تشکیل كابينه فراگیر این بود که احزاب تندروی راست‌گرا و مذهبی در این ائتلاف حضور داشته باشند و این پیش‌شرط نیز از همان ابتدا با مخالفت گانتس روبه‌رو شده بود.
به این ترتیب شرایط به‌گونه‌ای رقم خورده که هفته‌های پیش‌رو نه‌تنها برای جایگاه سیاسی نتانیاهو تعیین‌کننده خواهد بود، بلکه آزادی او نیز در گرو تحولات پیش‌رو است. دادستان کل اسرائیل درحال‌حاضر مشغول بررسی این موضوع است که به‌دلیل سه اتهام فساد مالی نتانیاهو علیه او کیفرخواست صادر کند. اگر نتانیاهو باز هم بتواند نخست‌وزیر باقی بماند، حتی در صورت صدور کیفرخواست هم مجبور به کناره‌گیری از سمت خود نخواهد بود، به‌همین‌دلیل به احتمال بسیار زیاد نتانیاهو زیر بار پیشنهاد رئیس‌جمهور برای ایجاد ائتلافی فراگیر با نخست‌وزیری رسمی گانتس و سمت مشابه تشریفاتی برای خود نخواهد رفت.
با وجود خوش‌بینی گانتس، تحلیلگران در اسرائیل شانس زیادی برای موفقیت او در تشکیل کابینه جدید قائل نیستند و در صورت عدم موفقیت گانتس، او هم مانند نتانیاهو، حکم صادرشده از سوی رئیس‌جمهور را به او باز خواهد گرداند. پس از آن ریولین 21 روز دیگر فرصت دارد در مشورت با احزاب، راه‌حلی برای این بن‌بست پیدا کند و درصورتی‌که راه‌حلی حاصل نشود، سومین انتخابات در یک سال اخیر در اسرائیل برگزار خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.