بازخوردهای تتلو صدای دگردیسی
سخن اصلی را لوث میکنند
عمادالدین باقی
یادداشت «تتلو صدای دگردیسی» که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، بازخوردهایی داشت که خود نیازمند بررسی و تحلیل محتواست. گاهی بهعنوان نويسنده متن، از نظر کاربران خود بیشتر بهره میگیرم. حتی ناسزاها نیز بیانگر چهرههایی از واقعیت اجتماعیاند که در شبکههای اجتماعی مجال بروز و ظهور یافتهاند. البته فضای توییتر، اینستاگرام و تلگرام تفاوتهای بسیاری از نظر تیپولوژی مخاطب و کاربر دارند و اکنون در مقام سنجش آنها نیستم؛ اما اجمالا میتوان گفت به دلایل ویژهای فضای توییتر رادیکالتر است و گاهی بدزبانها دست برتر را پیدا میکنند؛ بهگونهای که فرهیختگان یا کمتر حضور مییابند یا جواب بدزبانها را با سکوت میدهند. وقتی یک پاراگراف از یادداشت توییت شد، این اشکال را داشت که کسانی که متن کامل مقاله را نخوانده و فقط یک جمله آن را در توییت دیدهاند، نکات اصلی را رها کرده و به یک جمله «چپروی و راستروی افراطی» چسبیده و میتازند و سخن اصلی مقاله را لوث میکنند. یکی میگوید حکومت کدام چپروی را داشته و سیاستهای آن همگی راستروانه بوده و دیگری میگوید حکومت شاه کدام راستروی را داشته و اصلا شاه خود را سوسیالیست میدانست. حتی بحث چپکُشی و راستکُشی را به میان آوردند؛ درحالیکه آن یادداشت هیچ ربطی به این موضوع نداشت. این نوع برخوردها با مقالات آسیبشناسانه، خود یک آسیب است؛ زیرا اذهان را از توجه به مسئله دور میکند؛ بهویژه که بحث در این زمینهها نیازمند بازنگری در تاریخ صد سال اخیر ایران است. اینکه نشان داده شود انقلابیگری در ایران نیمه دوم قرن بیستم چگونه از چپ روسی الهام گرفت و میان چپ روسی و اروپایی و سلوک و تئوریهایش چه تفاوتهایی وجود دارد؟ اینکه جریان چپ مذهبی و مارکسیست از موج مصادرهها دفاع کرد و هنوز دفاع میکند و اشغال سفارت آمریکا، اول از سوی فداییان خلق و بعد به دست دانشجویان خط امام انجام شد که همگی هنوز از آن دفاع میکنند و اینکه غربستیزی هنوز ایران را رها نکرده و یک روزنامه رسمی نسخه اشغال سفارت آمریکا را برای عراقیهای امروز میپیچد و... . از طرفی، با وجود اینکه گفته شده بود محصول چپروی افراطی، راستروی افراطی است و این سخن به فضای کلی ناشی از چپروی اشاره کرده بود، نه اینکه تتلو را مظهر آن بداند؛ اما برخی اعتراض و تعرض داشتند که چرا او را مصداق راستروی دانستهام؛ درحالیکه در واقع جامعهشناسان چپ تحلیلی مشابه دارند، چنان که دکتر اباذری، از استادان برجسته جامعهشناس و چپگرا، درباره پاشایی که خیلی قابل تحملتر از تتلو بود، آن را مبتذلترين نوع موسيقي، ابتذال محض، احمقانهترين، مسخرهترين و شعر مسخرهتر و مانند خواننده كوچهوبازاري زمان شاه خوانده و گفتند «سرانجام اين موسيقي، فاشيسم است». یکی از کاربران گفته بود ماجرای تتلو نهتنها نشانه زلزله اجتماعی نیست، بلکه نیمریشتر هم نیست و چون شما درکی از او و امثال او ندارید، دچار توهم زلزله شدهاید؛ اما به گمان من، مسئله فقط تتلو نیست و فراتر از او است. مروری بر صفحات معروف در شبکههای اجتماعی در دیگر کشورها و نقدهای جامعهشناسان به فوران خودشیفتگی و آسیبنماییهای گوناگون در شبکههای اجتماعی، نشان میدهد این سخن یکی از کاربران که فدریکا موگرینی گفته است «جامعه بشری آشفته و دیوانه شده»، به واقعیت نزدیکتر است. بههرحال وظیفه جامعهشناسان کاویدن رخدادها و چندوچون و ریشههای آنها و پیشبینی آینده بر پایه عناصر و رخدادهای اکنونی و هشدارهای پیشگیرانه است.
یادداشت «تتلو صدای دگردیسی» که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، بازخوردهایی داشت که خود نیازمند بررسی و تحلیل محتواست. گاهی بهعنوان نويسنده متن، از نظر کاربران خود بیشتر بهره میگیرم. حتی ناسزاها نیز بیانگر چهرههایی از واقعیت اجتماعیاند که در شبکههای اجتماعی مجال بروز و ظهور یافتهاند. البته فضای توییتر، اینستاگرام و تلگرام تفاوتهای بسیاری از نظر تیپولوژی مخاطب و کاربر دارند و اکنون در مقام سنجش آنها نیستم؛ اما اجمالا میتوان گفت به دلایل ویژهای فضای توییتر رادیکالتر است و گاهی بدزبانها دست برتر را پیدا میکنند؛ بهگونهای که فرهیختگان یا کمتر حضور مییابند یا جواب بدزبانها را با سکوت میدهند. وقتی یک پاراگراف از یادداشت توییت شد، این اشکال را داشت که کسانی که متن کامل مقاله را نخوانده و فقط یک جمله آن را در توییت دیدهاند، نکات اصلی را رها کرده و به یک جمله «چپروی و راستروی افراطی» چسبیده و میتازند و سخن اصلی مقاله را لوث میکنند. یکی میگوید حکومت کدام چپروی را داشته و سیاستهای آن همگی راستروانه بوده و دیگری میگوید حکومت شاه کدام راستروی را داشته و اصلا شاه خود را سوسیالیست میدانست. حتی بحث چپکُشی و راستکُشی را به میان آوردند؛ درحالیکه آن یادداشت هیچ ربطی به این موضوع نداشت. این نوع برخوردها با مقالات آسیبشناسانه، خود یک آسیب است؛ زیرا اذهان را از توجه به مسئله دور میکند؛ بهویژه که بحث در این زمینهها نیازمند بازنگری در تاریخ صد سال اخیر ایران است. اینکه نشان داده شود انقلابیگری در ایران نیمه دوم قرن بیستم چگونه از چپ روسی الهام گرفت و میان چپ روسی و اروپایی و سلوک و تئوریهایش چه تفاوتهایی وجود دارد؟ اینکه جریان چپ مذهبی و مارکسیست از موج مصادرهها دفاع کرد و هنوز دفاع میکند و اشغال سفارت آمریکا، اول از سوی فداییان خلق و بعد به دست دانشجویان خط امام انجام شد که همگی هنوز از آن دفاع میکنند و اینکه غربستیزی هنوز ایران را رها نکرده و یک روزنامه رسمی نسخه اشغال سفارت آمریکا را برای عراقیهای امروز میپیچد و... . از طرفی، با وجود اینکه گفته شده بود محصول چپروی افراطی، راستروی افراطی است و این سخن به فضای کلی ناشی از چپروی اشاره کرده بود، نه اینکه تتلو را مظهر آن بداند؛ اما برخی اعتراض و تعرض داشتند که چرا او را مصداق راستروی دانستهام؛ درحالیکه در واقع جامعهشناسان چپ تحلیلی مشابه دارند، چنان که دکتر اباذری، از استادان برجسته جامعهشناس و چپگرا، درباره پاشایی که خیلی قابل تحملتر از تتلو بود، آن را مبتذلترين نوع موسيقي، ابتذال محض، احمقانهترين، مسخرهترين و شعر مسخرهتر و مانند خواننده كوچهوبازاري زمان شاه خوانده و گفتند «سرانجام اين موسيقي، فاشيسم است». یکی از کاربران گفته بود ماجرای تتلو نهتنها نشانه زلزله اجتماعی نیست، بلکه نیمریشتر هم نیست و چون شما درکی از او و امثال او ندارید، دچار توهم زلزله شدهاید؛ اما به گمان من، مسئله فقط تتلو نیست و فراتر از او است. مروری بر صفحات معروف در شبکههای اجتماعی در دیگر کشورها و نقدهای جامعهشناسان به فوران خودشیفتگی و آسیبنماییهای گوناگون در شبکههای اجتماعی، نشان میدهد این سخن یکی از کاربران که فدریکا موگرینی گفته است «جامعه بشری آشفته و دیوانه شده»، به واقعیت نزدیکتر است. بههرحال وظیفه جامعهشناسان کاویدن رخدادها و چندوچون و ریشههای آنها و پیشبینی آینده بر پایه عناصر و رخدادهای اکنونی و هشدارهای پیشگیرانه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.