|

محسن آرمين مطرح کرد‌

خانه‌تکاني در اصلاحات

نایب‌رئيس مجلس ششم، ضمن دفاع از استراتژي اصلاح‌طلبان در انتخابات‌هاي سال‌هاي 92، 94 و 96 گفت: مشکل اصلاح‌طلبان نداشتن يک گفتمان جديد و ناظر به اصلي‌ترين مشکلات کشور است که عدالت‌خواهي و فسادستيزي بخشي از آن است. به گزارش «ايرنا»، آرمين درباره علت ريزش سرمايه اجتماعي اصلاح‌طلبان گفت: «بدنه اجتماعي اصلاح‌طلبان در دو، سه سال اخير ريزش داشته است؛ اما اينکه آيا اين ريزش به خاطر تصميم اشتباه اصلاح‌طلبان در انتخابات سال‌هاي ۹۲ و ۹۴ يا ۹۶ بوده، محل تأمل است. تصور نمي‌کنم در اين حقيقت بتوان ترديد کرد که بخش اعظم منتقدان امروز، در حمايت از اصلاح‌طلبان در انتخابات‌هاي سال‌هاي ۹۲ و ۹۴ و ۹۶ شرکت کرده‌اند و اکنون که انتظارات و تصورات خود را برآورده نمي‌بينند، در موضع و تصميم اصلاح‌طلبان در قبال انتخابات‌هاي یادشده ترديد مي‌کنند. در واقع اين تحليل‌ها و قضاوت‌ها اگر هم درست باشند، تحليل بر‌اساس نتايج است. وقتي اعتماد جامعه به کارآمدي دولتمردان در حل مشکلات و اميد به آينده بهتر کاهش مي‌يابد، طبيعتا اعتماد و اميد به همه نيروهايي که معتقد به اصلاحات در چارچوب نظام هستند، کاهش مي‌يابد. به گمان من علت ريزش بدنه اجتماعي اصلاح‌طلبان را بايد در اين واقعيت جست‌وجو کرد».
اين فعال سياسي اصلاح‌طلب ادامه داد: «به نظر من برخي دوستان ما به عرصه سياست نگاهي آرمان‌گرايانه دارند. دست‌کم يکي از عوامل و علل اين نگاه آرمان‌گرايانه، بدبيني به عرصه سياست و قدرت در فرهنگ ماست. البته دو نقش روشنفکري و کنشگري سياسي مزاحم و نافي يکديگر نيستند. روشنفکر مي‌تواند و بايد به دور از قدرت باشد تا بهتر و آزادانه‌تر بتواند آن را نقد و ارزيابي کند. کنشگر سياسي هم بايد در عرصه رقابت و قدرت سياسي حضور فعال داشته باشد و از نقدهاي روشنفکر استفاده کند».
او تصميم اصلاح‌طلبان در دو انتخابات سال‌هاي 92 و 94 را درست ارزيابي کرد و ادامه داد: «در انتخابات‌هاي رياست‌جمهوري ۹۲ و مجلس ۹۴ اصلاح‌طلبان پس از يک دوره هشت‌ساله که هدف تهاجم همه‌جانبه بودند، به ميدان آمدند. هدف آن تهاجمات همه‌جانبه حذف کامل جريان اصلاح‌طلبي از عرصه سياست و جامعه بود. اصلاح‌طلبان در انتخابات رياست‌جمهوري سال ۹۲ در حالي وارد عرصه رقابت شدند که از تريبون‌هاي رسمي، پايان حيات جنبش اصلاحي و اصلاح‌طلبان اعلام مي‌شد... . تصميم اصلاح‌طلبان به حضور در سه انتخابات گذشته تصميمي بهنگام و از نظر سياسي درست بوده است. آن دو انتخابات فرصتي بود تا اصلاح‌طلبان پس از آن تهاجمات گسترده و با وجود تمام محدوديت‌ها و ناعادلانه‌بودن عرصه رقابت انتخاباتي با دو هدف وارد عرصه رقابت شوند؛ اول تثبيت حيات سياسي و اثبات پشتوانه اجتماعي آن‌هم چنان مؤثر و تعيين‌کننده که با يک شعار تکرار مي‌کنم، پروژه رقيب را برهم بزند و دوم روي‌کارآمدن دولتي معتدل و ايجاد مجلسي معتدل که جريان راست افراطي در آن نقش تعيين‌کننده نداشته باشد، آن اهداف تأمين شد و با حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات ۹۲ دولتي معتدل روي کار آمد و فضاي سياسي کشور گشايش بيشتري پيدا کرد. به نظر من انتخابات رياست‌‌جمهوري ۹۶ گام‌ لازمي بود که در ادامه همين راه بايد برداشته مي‌شد. تصور کنيد اگر در انتخابات سال ۹۶ اصلاح‌طلبان از دولت حمايت نمي‌کردند و بعد همين مشکلاتي که امروز شاهد آن هستيم، در سياست خارجي و توافق‌نامه برجام و در حوزه اقتصادي رخ مي‌داد، همين منتقدان امروزي چه قضاوت و تحليلي داشتند؟ آيا اصلاح‌طلبان را متهم نمي‌کردند که به خاطر تنزه‌طلبي، از حمايت دولت روحاني دست کشيدند و مجلس را به جريان تندرو واگذار کردند و موجب شکست برجام و وضعيت نابسامان اقتصادي کشور شدند؟».
او انتقادهاي خود به عملکرد جريان اصلاحات را اين‌گونه برشمرد: «به عملکرد اصلاح‌طلبان در بستن فهرست کانديداها در انتخابات مجلس و شوراهاي شهر، عملکرد فراکسيون اميد و مديريت آن در مجلس و... نقدهاي جدي وارد است. اميد مي‌رفت با نقدها و اعتراضاتي که به ترکيب شوراي‌عالي اصلاحات و سازوکار بستن ليست اميد در انتخابات پيشين وارد شد، در ترکيب اين شورا و سازوکار تصميم‌گيري آن تجديد نظر جدي به عمل آيد؛ اما متأسفانه تغييرات انجام‌شده انتظارات را برآورده نکرده است. متأسفانه انحصارطلبي‌ها و خودمحوري‌ها و... مهم‌ترين عامل نارسايي‌ها و مشکلات یادشده است. اين نقدها و اشکالات يک بحث است، مسئله حضور جدي در عرصه رقابت سياسي بحثي ديگر است».
آرمين مهم‌ترين مشکل جريان اصلاحات را نداشتن يک گفتمان جديد دانست: «اگر اعتراضات و انتقادهاي دستوري و سازمان‌يافته‌ را که هدفشان از تأکيد بر مشکلات اقتصادي زمين‌زدن دولت است، استثنا کنيم، اصلاح‌طلبان در بيان مشکلات اقتصادي جامعه نظير تورم و گراني و بي‌کاري و... و حتي ارائه راهکارها، چه در مجلس و چه بيرون مجلس، کارنامه‌اي قابل دفاع‌تر از ديگر جريان‌هاي سياسي دارند. مشکل اصلاح‌طلبان نداشتن يک گفتمان جديد و ناظر به اصلي‌ترين مشکلات کشور است که عدالت‌خواهي و فسادستيزي بخشي از آن است. مشکل اصلاح‌طلبان به گمان من اين است که گفتمان آنها به اندازه کافي منسجم، راديکال، صريح و شفاف نيست. گفتماني که پيش از اين وجود داشت با توجه به تحولات سياسي و اجتماعي سال‌هاي اخير به بازسازي نياز دارد».
او تصريح کرد: «اين روزها حال اصلاح‌طلبان خيلي خوب نيست. اصلاح‌طلبان به گفتمانی جديد و يک خانه‌تکاني اساسي نياز دارند. پنجره‌ها را بايد باز کنند تا هواي تازه وارد شود. وسايل کهنه و زنگارگرفته را بايد دم در يا سر کوچه بگذارند تا سمساري ببرد... اصلاح‌طلبان در دهه 70 و 80 خود در چارچوب‌هاي متعارفي که از نظر آنان ناکارآمد، فسادآلود و نيازمند تحول بود، بازي نمي‌کردند. در‌پي روش‌هايي نظير لابي‌هاي پشت‌پرده نبودند. به نيروي اجتماعي حامي خود متکي بودند و به همين سبب توانستند حتي در ساخت قدرت تأثير جدي بگذارند. رقباي اصلاح‌طلبان به‌تدريج ناگزير شدند مانند آنها حرف بزنند، مانند آنها شعار بدهند و مانند آنها رفتار کنند. بايد اعتراف کرد که به‌سبب دشوار‌بودن اصلاحات در ايران و در نتيجه طولاني‌بودن مسير آن که با ناکامي‌هايي نيز همراه بوده، بخش‌هايی از اصلاح‌طلبان به حضور در قدرت عادت کرده‌اند. اين‌گونه تصور مي‌کنند که نفس حضور در مجلس و داشتن مسئوليت اجرائي هدف است. بنابراین، برخي از آنها براي بقا به زد‌و‌بندهاي پنهان روي آورده‌اند. برخي به مسائل مالي آلوده شده‌اند. اصلاح‌طلبان سالم و واقعي بايد حساب خود را از اين بخش‌ها و افراد جدا کنند».
محسن آرمين درباره جوان‌گرايي در اصلاحات گفت: «با اين عناوين مشکلي ندارم اما به مناسبت پرسش شما مي‌خواهم به نکته‌اي اشاره کنم که شايد با انتقاد دوستان جوانم مواجه شود، اما به عنوان کسي که از سال ۸۳ از مجلس استعفا داده و تاکنون هيچ پستي نداشته و نخواهد داشت، ذکر اين نکته حمل بر منافع شخصي نخواهد شد. متأسفانه هرگز نتوانستم با شعار جوان‌گرايي که چند سالي است مطرح شده، کنار بيايم. نه از اين حيث که با جوان‌گرايي مخالفم، بر‌عکس معتقدم شرط حيات و پويايي يک جريان دميدن خون جديد در رگ‌هاي آن است. بلکه به اين دليل که به انگيزه‌هاي طرح اين شعار مشکوکم... توجه داشته باشيد شعار جوان‌گرايي اولين‌بار ازسوی جريان اصولگراي افراطي و جبهه پايداري در برابر بخش سنتي اين جريان که مشي‌ معتدلي داشت، مطرح شد. دعواي آنها دعواي قدرت بود. افراطيون پس از دو دهه فعاليت زير پرچم محافظه‌کاران سنتي، با روي‌کار‌آمدن دولت احمدي‌نژاد حضور مستقل در عرصه سياسي را تجربه کردند. آنان که اين‌بار از حمايت کانون‌هاي قدرت برخوردار بودند پس از کسب اين تجربه اکنون خواهان تصاحب همه قدرت بودند. بنابراين خيلي علني و محترمانه از چهره‌هاي اصولگراي سنتي مي‌خواستند اعلام بازنشستگي کنند و کنار بروند. اما در ميان اصلاح‌طلبان چطور؟ برخي از دوستان ما در مجلس به گمان من فريب اين شعار را خوردند و طرح جوان‌گرايي در کادر مديريت کشور و بازنشستگي مديران مسن را ارائه دادند که با استقبال فراکسيون‌هاي ديگر مواجه شد. نتيجه کار چه شد؟ مديران اصلاحات مؤثر بر اساس اين قانون از بدنه مديريت اجرائي دولت حذف شدند. اما مديران مسن اصولگرا مجدد به پست‌هاي قبلي خود بازگشتند... برخي دوستان ما در احزاب اصلاح‌طلب با شعار جوان‌گرايي عليه افراد با‌تجربه اصلاحات موضع گرفتند و اختلاف و انشعابي در درون اصلاح‌طلبان پديد آمد، کسي هم نپرسيد در شرايطي که اصلاح‌طلبان از قدرت حذف شده‌اند، به‌طوري‌که در انتخابات مجلس و دولت ناگزيرند از کانديداهاي غيراصلاح‌طلب حمايت کنند، چه موقع طرح اين شعار است؟ به نظرم اين شعار جز ايجاد اختلاف و بدبيني در جبهه اصلاحات نتيجه ديگري نداشت».

نایب‌رئيس مجلس ششم، ضمن دفاع از استراتژي اصلاح‌طلبان در انتخابات‌هاي سال‌هاي 92، 94 و 96 گفت: مشکل اصلاح‌طلبان نداشتن يک گفتمان جديد و ناظر به اصلي‌ترين مشکلات کشور است که عدالت‌خواهي و فسادستيزي بخشي از آن است. به گزارش «ايرنا»، آرمين درباره علت ريزش سرمايه اجتماعي اصلاح‌طلبان گفت: «بدنه اجتماعي اصلاح‌طلبان در دو، سه سال اخير ريزش داشته است؛ اما اينکه آيا اين ريزش به خاطر تصميم اشتباه اصلاح‌طلبان در انتخابات سال‌هاي ۹۲ و ۹۴ يا ۹۶ بوده، محل تأمل است. تصور نمي‌کنم در اين حقيقت بتوان ترديد کرد که بخش اعظم منتقدان امروز، در حمايت از اصلاح‌طلبان در انتخابات‌هاي سال‌هاي ۹۲ و ۹۴ و ۹۶ شرکت کرده‌اند و اکنون که انتظارات و تصورات خود را برآورده نمي‌بينند، در موضع و تصميم اصلاح‌طلبان در قبال انتخابات‌هاي یادشده ترديد مي‌کنند. در واقع اين تحليل‌ها و قضاوت‌ها اگر هم درست باشند، تحليل بر‌اساس نتايج است. وقتي اعتماد جامعه به کارآمدي دولتمردان در حل مشکلات و اميد به آينده بهتر کاهش مي‌يابد، طبيعتا اعتماد و اميد به همه نيروهايي که معتقد به اصلاحات در چارچوب نظام هستند، کاهش مي‌يابد. به گمان من علت ريزش بدنه اجتماعي اصلاح‌طلبان را بايد در اين واقعيت جست‌وجو کرد».
اين فعال سياسي اصلاح‌طلب ادامه داد: «به نظر من برخي دوستان ما به عرصه سياست نگاهي آرمان‌گرايانه دارند. دست‌کم يکي از عوامل و علل اين نگاه آرمان‌گرايانه، بدبيني به عرصه سياست و قدرت در فرهنگ ماست. البته دو نقش روشنفکري و کنشگري سياسي مزاحم و نافي يکديگر نيستند. روشنفکر مي‌تواند و بايد به دور از قدرت باشد تا بهتر و آزادانه‌تر بتواند آن را نقد و ارزيابي کند. کنشگر سياسي هم بايد در عرصه رقابت و قدرت سياسي حضور فعال داشته باشد و از نقدهاي روشنفکر استفاده کند».
او تصميم اصلاح‌طلبان در دو انتخابات سال‌هاي 92 و 94 را درست ارزيابي کرد و ادامه داد: «در انتخابات‌هاي رياست‌جمهوري ۹۲ و مجلس ۹۴ اصلاح‌طلبان پس از يک دوره هشت‌ساله که هدف تهاجم همه‌جانبه بودند، به ميدان آمدند. هدف آن تهاجمات همه‌جانبه حذف کامل جريان اصلاح‌طلبي از عرصه سياست و جامعه بود. اصلاح‌طلبان در انتخابات رياست‌جمهوري سال ۹۲ در حالي وارد عرصه رقابت شدند که از تريبون‌هاي رسمي، پايان حيات جنبش اصلاحي و اصلاح‌طلبان اعلام مي‌شد... . تصميم اصلاح‌طلبان به حضور در سه انتخابات گذشته تصميمي بهنگام و از نظر سياسي درست بوده است. آن دو انتخابات فرصتي بود تا اصلاح‌طلبان پس از آن تهاجمات گسترده و با وجود تمام محدوديت‌ها و ناعادلانه‌بودن عرصه رقابت انتخاباتي با دو هدف وارد عرصه رقابت شوند؛ اول تثبيت حيات سياسي و اثبات پشتوانه اجتماعي آن‌هم چنان مؤثر و تعيين‌کننده که با يک شعار تکرار مي‌کنم، پروژه رقيب را برهم بزند و دوم روي‌کارآمدن دولتي معتدل و ايجاد مجلسي معتدل که جريان راست افراطي در آن نقش تعيين‌کننده نداشته باشد، آن اهداف تأمين شد و با حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات ۹۲ دولتي معتدل روي کار آمد و فضاي سياسي کشور گشايش بيشتري پيدا کرد. به نظر من انتخابات رياست‌‌جمهوري ۹۶ گام‌ لازمي بود که در ادامه همين راه بايد برداشته مي‌شد. تصور کنيد اگر در انتخابات سال ۹۶ اصلاح‌طلبان از دولت حمايت نمي‌کردند و بعد همين مشکلاتي که امروز شاهد آن هستيم، در سياست خارجي و توافق‌نامه برجام و در حوزه اقتصادي رخ مي‌داد، همين منتقدان امروزي چه قضاوت و تحليلي داشتند؟ آيا اصلاح‌طلبان را متهم نمي‌کردند که به خاطر تنزه‌طلبي، از حمايت دولت روحاني دست کشيدند و مجلس را به جريان تندرو واگذار کردند و موجب شکست برجام و وضعيت نابسامان اقتصادي کشور شدند؟».
او انتقادهاي خود به عملکرد جريان اصلاحات را اين‌گونه برشمرد: «به عملکرد اصلاح‌طلبان در بستن فهرست کانديداها در انتخابات مجلس و شوراهاي شهر، عملکرد فراکسيون اميد و مديريت آن در مجلس و... نقدهاي جدي وارد است. اميد مي‌رفت با نقدها و اعتراضاتي که به ترکيب شوراي‌عالي اصلاحات و سازوکار بستن ليست اميد در انتخابات پيشين وارد شد، در ترکيب اين شورا و سازوکار تصميم‌گيري آن تجديد نظر جدي به عمل آيد؛ اما متأسفانه تغييرات انجام‌شده انتظارات را برآورده نکرده است. متأسفانه انحصارطلبي‌ها و خودمحوري‌ها و... مهم‌ترين عامل نارسايي‌ها و مشکلات یادشده است. اين نقدها و اشکالات يک بحث است، مسئله حضور جدي در عرصه رقابت سياسي بحثي ديگر است».
آرمين مهم‌ترين مشکل جريان اصلاحات را نداشتن يک گفتمان جديد دانست: «اگر اعتراضات و انتقادهاي دستوري و سازمان‌يافته‌ را که هدفشان از تأکيد بر مشکلات اقتصادي زمين‌زدن دولت است، استثنا کنيم، اصلاح‌طلبان در بيان مشکلات اقتصادي جامعه نظير تورم و گراني و بي‌کاري و... و حتي ارائه راهکارها، چه در مجلس و چه بيرون مجلس، کارنامه‌اي قابل دفاع‌تر از ديگر جريان‌هاي سياسي دارند. مشکل اصلاح‌طلبان نداشتن يک گفتمان جديد و ناظر به اصلي‌ترين مشکلات کشور است که عدالت‌خواهي و فسادستيزي بخشي از آن است. مشکل اصلاح‌طلبان به گمان من اين است که گفتمان آنها به اندازه کافي منسجم، راديکال، صريح و شفاف نيست. گفتماني که پيش از اين وجود داشت با توجه به تحولات سياسي و اجتماعي سال‌هاي اخير به بازسازي نياز دارد».
او تصريح کرد: «اين روزها حال اصلاح‌طلبان خيلي خوب نيست. اصلاح‌طلبان به گفتمانی جديد و يک خانه‌تکاني اساسي نياز دارند. پنجره‌ها را بايد باز کنند تا هواي تازه وارد شود. وسايل کهنه و زنگارگرفته را بايد دم در يا سر کوچه بگذارند تا سمساري ببرد... اصلاح‌طلبان در دهه 70 و 80 خود در چارچوب‌هاي متعارفي که از نظر آنان ناکارآمد، فسادآلود و نيازمند تحول بود، بازي نمي‌کردند. در‌پي روش‌هايي نظير لابي‌هاي پشت‌پرده نبودند. به نيروي اجتماعي حامي خود متکي بودند و به همين سبب توانستند حتي در ساخت قدرت تأثير جدي بگذارند. رقباي اصلاح‌طلبان به‌تدريج ناگزير شدند مانند آنها حرف بزنند، مانند آنها شعار بدهند و مانند آنها رفتار کنند. بايد اعتراف کرد که به‌سبب دشوار‌بودن اصلاحات در ايران و در نتيجه طولاني‌بودن مسير آن که با ناکامي‌هايي نيز همراه بوده، بخش‌هايی از اصلاح‌طلبان به حضور در قدرت عادت کرده‌اند. اين‌گونه تصور مي‌کنند که نفس حضور در مجلس و داشتن مسئوليت اجرائي هدف است. بنابراین، برخي از آنها براي بقا به زد‌و‌بندهاي پنهان روي آورده‌اند. برخي به مسائل مالي آلوده شده‌اند. اصلاح‌طلبان سالم و واقعي بايد حساب خود را از اين بخش‌ها و افراد جدا کنند».
محسن آرمين درباره جوان‌گرايي در اصلاحات گفت: «با اين عناوين مشکلي ندارم اما به مناسبت پرسش شما مي‌خواهم به نکته‌اي اشاره کنم که شايد با انتقاد دوستان جوانم مواجه شود، اما به عنوان کسي که از سال ۸۳ از مجلس استعفا داده و تاکنون هيچ پستي نداشته و نخواهد داشت، ذکر اين نکته حمل بر منافع شخصي نخواهد شد. متأسفانه هرگز نتوانستم با شعار جوان‌گرايي که چند سالي است مطرح شده، کنار بيايم. نه از اين حيث که با جوان‌گرايي مخالفم، بر‌عکس معتقدم شرط حيات و پويايي يک جريان دميدن خون جديد در رگ‌هاي آن است. بلکه به اين دليل که به انگيزه‌هاي طرح اين شعار مشکوکم... توجه داشته باشيد شعار جوان‌گرايي اولين‌بار ازسوی جريان اصولگراي افراطي و جبهه پايداري در برابر بخش سنتي اين جريان که مشي‌ معتدلي داشت، مطرح شد. دعواي آنها دعواي قدرت بود. افراطيون پس از دو دهه فعاليت زير پرچم محافظه‌کاران سنتي، با روي‌کار‌آمدن دولت احمدي‌نژاد حضور مستقل در عرصه سياسي را تجربه کردند. آنان که اين‌بار از حمايت کانون‌هاي قدرت برخوردار بودند پس از کسب اين تجربه اکنون خواهان تصاحب همه قدرت بودند. بنابراين خيلي علني و محترمانه از چهره‌هاي اصولگراي سنتي مي‌خواستند اعلام بازنشستگي کنند و کنار بروند. اما در ميان اصلاح‌طلبان چطور؟ برخي از دوستان ما در مجلس به گمان من فريب اين شعار را خوردند و طرح جوان‌گرايي در کادر مديريت کشور و بازنشستگي مديران مسن را ارائه دادند که با استقبال فراکسيون‌هاي ديگر مواجه شد. نتيجه کار چه شد؟ مديران اصلاحات مؤثر بر اساس اين قانون از بدنه مديريت اجرائي دولت حذف شدند. اما مديران مسن اصولگرا مجدد به پست‌هاي قبلي خود بازگشتند... برخي دوستان ما در احزاب اصلاح‌طلب با شعار جوان‌گرايي عليه افراد با‌تجربه اصلاحات موضع گرفتند و اختلاف و انشعابي در درون اصلاح‌طلبان پديد آمد، کسي هم نپرسيد در شرايطي که اصلاح‌طلبان از قدرت حذف شده‌اند، به‌طوري‌که در انتخابات مجلس و دولت ناگزيرند از کانديداهاي غيراصلاح‌طلب حمايت کنند، چه موقع طرح اين شعار است؟ به نظرم اين شعار جز ايجاد اختلاف و بدبيني در جبهه اصلاحات نتيجه ديگري نداشت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.