|

«همه کودکان» حق دارند

سيدحسن موسوي‌چلک- رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران

به شانزدهم مهرماه مصادف با هشتم اکتبر که با نام «روز جهاني کودک» نام‌گذاري شده است، نزديک مي‌شويم. در ابتدا اين مناسبت را به همه کودکان و دست‌اندرکاران حوزه کودک تبريک گفته و سپاسگزار همه تلاش‌هاي انجام‌شده هستم. شايد جالب باشد اشاره کنم که فلسفه اين نام‌گذاري چه بوده است. آنچه موجب شد تا هشتم اكتبر به عنوان «روز جهاني كودك» نام‌گذاري شود، آن بود كه دو دانش‌آموز 9ساله مدرسه آتاتوري در نيويورك در هشتمين روز اكتبر 1986 ميلادي با نگارش نامه‌اي از همه كودكان جهان خواستند تا روزي را به صلح اختصاص دهند. يكي از اين كودكان در پيام خود نوشته بود: «بزرگ‌ترهاي ما عقايد ثابتي دارند. آنها ما را دوست دارند چون بچه‌هايشان هستيم اما آيا آنها مي‌دانند چه دنيايي را براي ما به وجود مي‌آورند. اگر كمترين اشتباهي در ماشين هسته‌اي آنها رخ دهد، ما هرگز شانسي براي رشد نخواهيم يافت. ما امكاني براي رشد و پرورش مي‌خواهيم». (مثل همه اين مناسبت‌ها) در اين روز‌ها بيشتر از بقيه زمان‌ها درباره اين گروه جمعيتي مهم صحبت مي‌شود، مطالب نوشته مي‌شود، گزارش عملکرد داده مي‌شود و همايش‌ها و نشست‌هاي علمي و خبري و... برگزار مي‌شود. برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني به اين موضوع بيشتر از قبل مي‌پردازند. از جهاتي اين توجه مي‌تواند خوب باشد به شرط اينکه در قبال اين اخبار و نشست‌ها و...، صدای کودکان هم شنيده شود. منظورم از صداي کودکان شنيدن و مطالبه‌گري اجتماعي در حوزه حقوق کودک است. تأملي بر آنچه در چند سال اخير در حوزه کودکان در سياست‌گذاري‌ها اتفاق افتاده است، در مقايسه با قبل نشان مي‌دهد توجه به حقوق کودکان بيشتر شده است گرچه تا رسيدن به نقطه مطلوب هنوز فاصله داريم. در ابتدا به برخي از اين موارد مرتبط با سياست‌گذاري‌ها اشاره مي‌کنم. سپس به برخي از نيازها و الزمات مربوط به کودکان مي‌پردازم. تصويب قانون حمايت از کودکان و نوجوانان در سال 1381 با هدف حمايت از کودکان در برابر انواع آزار‌ها، توجه بيشتر به حقوق کودکان در حوزه آموزش حتي اتباع بيگانه، تدوين لايحه حمايت از اطفال و نوجوانان با هدف حمايت بيشتر از حقوق کودکان، تشکيل مرجع ملي حقوق کودک در کشور، تصويب آيين‌نامه ساماندهي کودکان خياباني، آيين‌نامه اورژانس اجتماعي که يکي از گروه‌هاي هدف آن کودکان در معرض آزار و آزارديده هستند، قانوني‌شدن و تسهيل در فعاليت سازمان‌هاي غيردولتي در اين حوزه (البته نبايد منتي بر سر اين سازمان‌ها گذاشت که اجازه داده شده است، بلکه بايد سپاسگزارشان هم بود چون ظرفيت‌شان را براي کمک به دولت مي‌آورند)، پذيرش نقش اين سازمان‌ها در سياست‌گذاري‌ها، پاسخ‌گوتر‌شدن دستگاه‌هاي مرتبط در قبال اين سازمان‌ها، تصويب ماده 66 قانون آيين دادرسي کيفري درخصوص نقش مطالبه‌گري سازمان‌هاي غيردولتي از جمله کودکان، پذيرش پيمان‌نامه جهاني حقوق کودک (با حق تحفظ) و... از جمله اين موارد است. اما لازم است در اين بخش به چند مطالبه و انتظار در حوزه کودکان اشاره‌اي کوتاه داشته باشم.

*کودکان به ترحم نياز ندارند، بلکه انتظار دارند در هر جامعه‌اي به حقوق‌شان توجه شود و کودکان «به حساب بيايند» و وقتي صحبت از حقوق مي‌شود، منظور همه حقوق‌شان است. شايد به همين دليل است که معتقدم حتي کودکي که در ايران هم نيست بايد از اين حقوق بهره‌مند شود. اقدامي که در حوزه آموزش رسمي براي اتباع بيگانه انجام شده، از اين دست است.
* اجرائي‌شدن ماده 66 قانون آيين داددرسي کيفري مي‌تواند زمينه تقويت نقش مطالبه‌گري سازمان‌هاي غيردولتي را افزايش دهد که بدون شک اين نوع مطالبه‌گري زمينه پاسخ‌گويي دستگاه‌هاي مرتبط را هم فراهم مي‌کند و مي‌تواند نقش نظارتي اين سازمان‌ها را افزايش دهد .
*آموزش کودکان را به مدرسه و کلاس رسمي محدود نکنيم. آموزش حق کودک است بنابراین ضروري است آموزش را به مکان و زماني ( به هر شکل ممکن) ببريم که همه کودکان بتوانند از آن بهره‌مند شوند.
* تأخير بيش از اندازه در تصويب لايحه حمايت از اطفال و نوجوانان که از زمان آغاز تدوين تا الان بيش از 15 سال شده است، قابل قبول نيست.
* تقويت جايگاه سازمان‌هاي غيردولتي در حوزه‌هاي سياست‌گذاري و نظارت نياز ديگر جامعه ماست. هر چند به نسبت قبل بهتر شده ولي با توجه به ظرفيت و توانايي و تجربه‌اي که دارند، شرايط فعلي کفايت نمي‌کند.
* فراگيرکردن، جامعيت‌داشتن، کفايت‌داشتن و استمرارداشتن خدمات مربوط به کودکان در سراسر کشور بيش‌ازپيش مورد توجه قرار گيرد.
*بازنگري قوانين و سياست‌هاي موجود به‌طور مستمر مدنظر قرار گيرد.
* سنجش سلامت اجتماعي و رواني و شاخص‌هاي رفاه کودکان در کشور صورت گيرد.
با اين اميد که زمين براي همه کودکان به‌گونه‌اي باشد که صلح فراگير را تجربه کنند چراکه در شرايط جنگ و ناآرامي کودکان بيش از بقيه آسيب‌پذير هستند. بنابراین آرزو مي‌کنم صلح و شادي بهترين تجربه دوران کودکي همه کودکان باشد.

به شانزدهم مهرماه مصادف با هشتم اکتبر که با نام «روز جهاني کودک» نام‌گذاري شده است، نزديک مي‌شويم. در ابتدا اين مناسبت را به همه کودکان و دست‌اندرکاران حوزه کودک تبريک گفته و سپاسگزار همه تلاش‌هاي انجام‌شده هستم. شايد جالب باشد اشاره کنم که فلسفه اين نام‌گذاري چه بوده است. آنچه موجب شد تا هشتم اكتبر به عنوان «روز جهاني كودك» نام‌گذاري شود، آن بود كه دو دانش‌آموز 9ساله مدرسه آتاتوري در نيويورك در هشتمين روز اكتبر 1986 ميلادي با نگارش نامه‌اي از همه كودكان جهان خواستند تا روزي را به صلح اختصاص دهند. يكي از اين كودكان در پيام خود نوشته بود: «بزرگ‌ترهاي ما عقايد ثابتي دارند. آنها ما را دوست دارند چون بچه‌هايشان هستيم اما آيا آنها مي‌دانند چه دنيايي را براي ما به وجود مي‌آورند. اگر كمترين اشتباهي در ماشين هسته‌اي آنها رخ دهد، ما هرگز شانسي براي رشد نخواهيم يافت. ما امكاني براي رشد و پرورش مي‌خواهيم». (مثل همه اين مناسبت‌ها) در اين روز‌ها بيشتر از بقيه زمان‌ها درباره اين گروه جمعيتي مهم صحبت مي‌شود، مطالب نوشته مي‌شود، گزارش عملکرد داده مي‌شود و همايش‌ها و نشست‌هاي علمي و خبري و... برگزار مي‌شود. برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني به اين موضوع بيشتر از قبل مي‌پردازند. از جهاتي اين توجه مي‌تواند خوب باشد به شرط اينکه در قبال اين اخبار و نشست‌ها و...، صدای کودکان هم شنيده شود. منظورم از صداي کودکان شنيدن و مطالبه‌گري اجتماعي در حوزه حقوق کودک است. تأملي بر آنچه در چند سال اخير در حوزه کودکان در سياست‌گذاري‌ها اتفاق افتاده است، در مقايسه با قبل نشان مي‌دهد توجه به حقوق کودکان بيشتر شده است گرچه تا رسيدن به نقطه مطلوب هنوز فاصله داريم. در ابتدا به برخي از اين موارد مرتبط با سياست‌گذاري‌ها اشاره مي‌کنم. سپس به برخي از نيازها و الزمات مربوط به کودکان مي‌پردازم. تصويب قانون حمايت از کودکان و نوجوانان در سال 1381 با هدف حمايت از کودکان در برابر انواع آزار‌ها، توجه بيشتر به حقوق کودکان در حوزه آموزش حتي اتباع بيگانه، تدوين لايحه حمايت از اطفال و نوجوانان با هدف حمايت بيشتر از حقوق کودکان، تشکيل مرجع ملي حقوق کودک در کشور، تصويب آيين‌نامه ساماندهي کودکان خياباني، آيين‌نامه اورژانس اجتماعي که يکي از گروه‌هاي هدف آن کودکان در معرض آزار و آزارديده هستند، قانوني‌شدن و تسهيل در فعاليت سازمان‌هاي غيردولتي در اين حوزه (البته نبايد منتي بر سر اين سازمان‌ها گذاشت که اجازه داده شده است، بلکه بايد سپاسگزارشان هم بود چون ظرفيت‌شان را براي کمک به دولت مي‌آورند)، پذيرش نقش اين سازمان‌ها در سياست‌گذاري‌ها، پاسخ‌گوتر‌شدن دستگاه‌هاي مرتبط در قبال اين سازمان‌ها، تصويب ماده 66 قانون آيين دادرسي کيفري درخصوص نقش مطالبه‌گري سازمان‌هاي غيردولتي از جمله کودکان، پذيرش پيمان‌نامه جهاني حقوق کودک (با حق تحفظ) و... از جمله اين موارد است. اما لازم است در اين بخش به چند مطالبه و انتظار در حوزه کودکان اشاره‌اي کوتاه داشته باشم.

*کودکان به ترحم نياز ندارند، بلکه انتظار دارند در هر جامعه‌اي به حقوق‌شان توجه شود و کودکان «به حساب بيايند» و وقتي صحبت از حقوق مي‌شود، منظور همه حقوق‌شان است. شايد به همين دليل است که معتقدم حتي کودکي که در ايران هم نيست بايد از اين حقوق بهره‌مند شود. اقدامي که در حوزه آموزش رسمي براي اتباع بيگانه انجام شده، از اين دست است.
* اجرائي‌شدن ماده 66 قانون آيين داددرسي کيفري مي‌تواند زمينه تقويت نقش مطالبه‌گري سازمان‌هاي غيردولتي را افزايش دهد که بدون شک اين نوع مطالبه‌گري زمينه پاسخ‌گويي دستگاه‌هاي مرتبط را هم فراهم مي‌کند و مي‌تواند نقش نظارتي اين سازمان‌ها را افزايش دهد .
*آموزش کودکان را به مدرسه و کلاس رسمي محدود نکنيم. آموزش حق کودک است بنابراین ضروري است آموزش را به مکان و زماني ( به هر شکل ممکن) ببريم که همه کودکان بتوانند از آن بهره‌مند شوند.
* تأخير بيش از اندازه در تصويب لايحه حمايت از اطفال و نوجوانان که از زمان آغاز تدوين تا الان بيش از 15 سال شده است، قابل قبول نيست.
* تقويت جايگاه سازمان‌هاي غيردولتي در حوزه‌هاي سياست‌گذاري و نظارت نياز ديگر جامعه ماست. هر چند به نسبت قبل بهتر شده ولي با توجه به ظرفيت و توانايي و تجربه‌اي که دارند، شرايط فعلي کفايت نمي‌کند.
* فراگيرکردن، جامعيت‌داشتن، کفايت‌داشتن و استمرارداشتن خدمات مربوط به کودکان در سراسر کشور بيش‌ازپيش مورد توجه قرار گيرد.
*بازنگري قوانين و سياست‌هاي موجود به‌طور مستمر مدنظر قرار گيرد.
* سنجش سلامت اجتماعي و رواني و شاخص‌هاي رفاه کودکان در کشور صورت گيرد.
با اين اميد که زمين براي همه کودکان به‌گونه‌اي باشد که صلح فراگير را تجربه کنند چراکه در شرايط جنگ و ناآرامي کودکان بيش از بقيه آسيب‌پذير هستند. بنابراین آرزو مي‌کنم صلح و شادي بهترين تجربه دوران کودکي همه کودکان باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.