|

حرکت گردشگري ايران روي ريل جهاني

علي‌اصغر مونسان*

نام‌گذاري ۲۷ سپتامبر مصادف با پنجم مهر به عنوان روز جهاني گردشگري و تعيين هفته‌اي با اين نام در کشورمان، نشان از اهميت اين صنعت رو‌به‌رشد در ابعاد ملي و بين‌المللي دارد. هرساله در چنين ايامي ويژه‌برنامه‌هاي متنوعي با هدف معطوف‌كردن توجهات به موضوع گردشگري و مزيت‌ها و چالش‌هاي فراروي آن در سراسر جهان برگزار مي‌شود تا تأکيدي دوباره بر نقش بي‌بديل اين صنعت در اقتصاد جهاني و توسعه پايدار جوامع باشد. دولت جمهوري اسلامي ايران نيز با درک ابعاد اهميت اين صنعت و با شناخت ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاي طبيعي و تاريخي کشورمان، در چند سال گذشته توجهي مضاعف به حوزه گردشگري و ارتقای جايگاه آن در سطح بين‌المللي داشته است. با وجود تحريم‌هاي يک‌جانبه آمريکا و تلاش‌هايی برای ايران‌هراسي، روند رشد گردشگري ايران در دو سال گذشته شتابي افزون‌تر يافته و حرکت چرخ گردشگري ايران روي ريل‌هاي جهاني اين صنعت روان‌تر شده است. در واقع اقبال فعالان گردشگري جهان به ايران نشان از عقيم‌بودن تحريم‌ها عليه کشورمان دارد و رشد شمار گردشگران ورودي به کشور نيز بر اين واقعيت صحه مي‌گذارد. تنوع رويدادهاي بين‌المللي دو سال گذشته ازجمله رويداد تبريز ۲۰۱۸ پايتخت گردشگري جهان اسلام، همدان ۲۰۱۸ پايتخت گردشگري آسيا، برگزاري نشست اعضای وابسته سازمان جهاني جهانگردي در ايران با حضور دبيرکل اين سازمان و برگزاري نشست راهنمايان گردشگري جهان در ايران اتفاقات کم‌نظیری بود.

همچنین تعامل سازنده دبيرکل سازمان جهاني جهانگردي براي پيشبرد اهداف کشورمان در اين حوزه، برگزاري رويدادهاي نمايشگاهي و موزه‌اي متقابل بين ايران و ساير جوامع، به‌ويژه کشورهاي اروپايي و موارد بي‌شمار ديگر در اين زمينه نشان از ديپلماسي فعال و اثربخش ايران در صنعت گردشگري کشور دارد. اين ديپلماسي فعال در‌عين‌حال دستاوردهاي ارزشمندي برايمان به همراه داشته است که افزايش شمار ثبت جهاني آثار ايران، کسب رتبه‌هاي بين‌المللي در نمايشگاه‌هاي موزه‌اي، تسهيل بازگشت آثار تاريخي ايران و پذيرش پنج عضو جديد وابسته ايران در سازمان جهاني گردشگري از جمله آنها است.
شاخص‌هاي آماري و اعداد و ارقام نيز روايت‌گر شتاب روزافزون قطار گردشگري ايران است و شمار گردشگران ورودي از رقم چهار ميليون و ۷۰۰ هزار گردشگر در سال ۹۶، به هفت ميليون و ۸۰۰ هزار گردشگر در سال ۹۷ رسيده است؛ به اين ترتيب براي نخستين‌بار تراز گردشگري ايران مثبت شده و تلاش بر اين است که اين تراز مثبت به‌صورت موردي با کشورهاي مختلف نيز تحقق پيدا کند؛ برای مثال در رابطه با ترکيه در حال نزديک‌شدن به تراز مثبت و همچنين با اجراي سياست لغو رواديد براي کشورهاي هدف، مانند چين به عنوان يک بازار بزرگ و برخي کشورهاي منطقه، شاهد رشد محسوس ورود گردشگر از اين کشورها به ايران هستيم. برای نمونه پس از لغو رواديد يک‌طرفه با عمان، ۴۰۴ درصد رشد در جذب گردشگر از اين کشور به ايران اتفاق افتاد. خروجي اين مسير براي اقتصاد کشور درآمد ارزي ۱۱.۸ ميليارد دلاري از محل گردشگري ورودي در سال گذشته بوده و براي ادامه اين مسير نيز چشم‌انداز ۳۰ ميليارد دلاري تا ۲۰۲۵ ترسيم شده است. همچنين به محصولات گردشگري تنوع داده شده و رويکرد گردشگري از قالب فرهنگي به ساير بخش‌ها، به‌ويژه گردشگري سلامت و طبيعت‌گردي تنوع يافته است. گردشگران زيارتي ايران نيز علاوه بر زيارت به بخش گردشگري سلامت و تفريحي جذب شده‌اند و بنابراین گردشگري ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلاري براي هر گردشگر به هزارو 300 تا هزارو 400 دلار رسيده است.
شاخص‌ها و آمار ياد‌شده در کنار اقدامات و طرح‌هاي انجام‌گرفته براي استاندارد‌سازي خدمات گردشگري و بهبود وضعيت نيروي انساني اين بخش، همراهي ايران را با شعارهاي راهبردي سازمان جهاني گردشگري نشان مي‌دهد. نگاهي به شعار امسال سازمان جهاني گردشگري -«گردشگري و اشتغال: آينده‌اي بهتر براي همه»- بر ضرورت و اهميت اين رويکرد صحه مي‌گذارد و آموزش، مهارت و اشتغال سه موضوعي است که به‌طور‌جدي در دستور کار است. از سويي با توجه به رويکرد مثبت سازمان جهاني جهانگردي به تحولات گردشگري ايران، اين فرصت مي‌تواند حضور و قدرت چانه‌زني ايران را در اين سازمان افزايش دهد و محملي براي طرح ايده‌ها و پيشنهادهای کشورمان باشد.
بي‌ترديد ارتقای زيرساخت‌ها، به‌روزرساني استانداردهاي خدمات و برنامه‌ريزي براي تبليغات مناسب بين‌المللي از ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاي ايران از الزامات گريزناپذير توسعه صنعت گردشگري در کشورمان و نيازمند همراهي و همگامي ساير دستگاه‌ها است.
با توجه به تغيير ساختار سازمان ميراث فرهنگي به وزارتخانه و برنامه‌ها و اقدامات پيش‌بيني‌شده متناسب با ساختار جديد، فقط در سايه اجماع، همدلي و همکاري قواي سه‌گانه و تمام بخش‌هاي عمومي و خصوصي مرتبط، شاهد تحقق سهم واقعي اين صنعت در شکوفايي اقتصاد کشور خواهيم بود.
*وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع‌دستي

نام‌گذاري ۲۷ سپتامبر مصادف با پنجم مهر به عنوان روز جهاني گردشگري و تعيين هفته‌اي با اين نام در کشورمان، نشان از اهميت اين صنعت رو‌به‌رشد در ابعاد ملي و بين‌المللي دارد. هرساله در چنين ايامي ويژه‌برنامه‌هاي متنوعي با هدف معطوف‌كردن توجهات به موضوع گردشگري و مزيت‌ها و چالش‌هاي فراروي آن در سراسر جهان برگزار مي‌شود تا تأکيدي دوباره بر نقش بي‌بديل اين صنعت در اقتصاد جهاني و توسعه پايدار جوامع باشد. دولت جمهوري اسلامي ايران نيز با درک ابعاد اهميت اين صنعت و با شناخت ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاي طبيعي و تاريخي کشورمان، در چند سال گذشته توجهي مضاعف به حوزه گردشگري و ارتقای جايگاه آن در سطح بين‌المللي داشته است. با وجود تحريم‌هاي يک‌جانبه آمريکا و تلاش‌هايی برای ايران‌هراسي، روند رشد گردشگري ايران در دو سال گذشته شتابي افزون‌تر يافته و حرکت چرخ گردشگري ايران روي ريل‌هاي جهاني اين صنعت روان‌تر شده است. در واقع اقبال فعالان گردشگري جهان به ايران نشان از عقيم‌بودن تحريم‌ها عليه کشورمان دارد و رشد شمار گردشگران ورودي به کشور نيز بر اين واقعيت صحه مي‌گذارد. تنوع رويدادهاي بين‌المللي دو سال گذشته ازجمله رويداد تبريز ۲۰۱۸ پايتخت گردشگري جهان اسلام، همدان ۲۰۱۸ پايتخت گردشگري آسيا، برگزاري نشست اعضای وابسته سازمان جهاني جهانگردي در ايران با حضور دبيرکل اين سازمان و برگزاري نشست راهنمايان گردشگري جهان در ايران اتفاقات کم‌نظیری بود.

همچنین تعامل سازنده دبيرکل سازمان جهاني جهانگردي براي پيشبرد اهداف کشورمان در اين حوزه، برگزاري رويدادهاي نمايشگاهي و موزه‌اي متقابل بين ايران و ساير جوامع، به‌ويژه کشورهاي اروپايي و موارد بي‌شمار ديگر در اين زمينه نشان از ديپلماسي فعال و اثربخش ايران در صنعت گردشگري کشور دارد. اين ديپلماسي فعال در‌عين‌حال دستاوردهاي ارزشمندي برايمان به همراه داشته است که افزايش شمار ثبت جهاني آثار ايران، کسب رتبه‌هاي بين‌المللي در نمايشگاه‌هاي موزه‌اي، تسهيل بازگشت آثار تاريخي ايران و پذيرش پنج عضو جديد وابسته ايران در سازمان جهاني گردشگري از جمله آنها است.
شاخص‌هاي آماري و اعداد و ارقام نيز روايت‌گر شتاب روزافزون قطار گردشگري ايران است و شمار گردشگران ورودي از رقم چهار ميليون و ۷۰۰ هزار گردشگر در سال ۹۶، به هفت ميليون و ۸۰۰ هزار گردشگر در سال ۹۷ رسيده است؛ به اين ترتيب براي نخستين‌بار تراز گردشگري ايران مثبت شده و تلاش بر اين است که اين تراز مثبت به‌صورت موردي با کشورهاي مختلف نيز تحقق پيدا کند؛ برای مثال در رابطه با ترکيه در حال نزديک‌شدن به تراز مثبت و همچنين با اجراي سياست لغو رواديد براي کشورهاي هدف، مانند چين به عنوان يک بازار بزرگ و برخي کشورهاي منطقه، شاهد رشد محسوس ورود گردشگر از اين کشورها به ايران هستيم. برای نمونه پس از لغو رواديد يک‌طرفه با عمان، ۴۰۴ درصد رشد در جذب گردشگر از اين کشور به ايران اتفاق افتاد. خروجي اين مسير براي اقتصاد کشور درآمد ارزي ۱۱.۸ ميليارد دلاري از محل گردشگري ورودي در سال گذشته بوده و براي ادامه اين مسير نيز چشم‌انداز ۳۰ ميليارد دلاري تا ۲۰۲۵ ترسيم شده است. همچنين به محصولات گردشگري تنوع داده شده و رويکرد گردشگري از قالب فرهنگي به ساير بخش‌ها، به‌ويژه گردشگري سلامت و طبيعت‌گردي تنوع يافته است. گردشگران زيارتي ايران نيز علاوه بر زيارت به بخش گردشگري سلامت و تفريحي جذب شده‌اند و بنابراین گردشگري ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلاري براي هر گردشگر به هزارو 300 تا هزارو 400 دلار رسيده است.
شاخص‌ها و آمار ياد‌شده در کنار اقدامات و طرح‌هاي انجام‌گرفته براي استاندارد‌سازي خدمات گردشگري و بهبود وضعيت نيروي انساني اين بخش، همراهي ايران را با شعارهاي راهبردي سازمان جهاني گردشگري نشان مي‌دهد. نگاهي به شعار امسال سازمان جهاني گردشگري -«گردشگري و اشتغال: آينده‌اي بهتر براي همه»- بر ضرورت و اهميت اين رويکرد صحه مي‌گذارد و آموزش، مهارت و اشتغال سه موضوعي است که به‌طور‌جدي در دستور کار است. از سويي با توجه به رويکرد مثبت سازمان جهاني جهانگردي به تحولات گردشگري ايران، اين فرصت مي‌تواند حضور و قدرت چانه‌زني ايران را در اين سازمان افزايش دهد و محملي براي طرح ايده‌ها و پيشنهادهای کشورمان باشد.
بي‌ترديد ارتقای زيرساخت‌ها، به‌روزرساني استانداردهاي خدمات و برنامه‌ريزي براي تبليغات مناسب بين‌المللي از ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاي ايران از الزامات گريزناپذير توسعه صنعت گردشگري در کشورمان و نيازمند همراهي و همگامي ساير دستگاه‌ها است.
با توجه به تغيير ساختار سازمان ميراث فرهنگي به وزارتخانه و برنامه‌ها و اقدامات پيش‌بيني‌شده متناسب با ساختار جديد، فقط در سايه اجماع، همدلي و همکاري قواي سه‌گانه و تمام بخش‌هاي عمومي و خصوصي مرتبط، شاهد تحقق سهم واقعي اين صنعت در شکوفايي اقتصاد کشور خواهيم بود.
*وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع‌دستي

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.