مهربانی اجتماعی
سیدحسن موسویچلک- رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران
یکی از نیازهای بشر وجود ارتباط با دیگران است. در راستای این ارتباط است که افراد میتوانند به هم مهر بورزند، محبت کنند و از حال هم خبر داشته باشند. متأسفانه امروزه بنا بر دلایل مختلف ازجمله گسترش تکنولوژی، تغییر ساختار خانوادهها و ارتباطات مردم در محلهها، مشغلههای فراوان برای کسب درآمد، تغییر سبک زندگی، فاصلههای بین اقوام، توجه به منافع فردی و ... فاصلههای عاطفی بین مردم حتی نزدیکان و اقوام با یکدیگر در حال افزایش است و در نتیجه این افزایش فاصلهها شاهد ظهور و بروز مشکلاتی هستیم که در گذشته با توجهی که به همدیگر داشتیم، بهتر مدیریت میشدند و این توجه پشتوانه محکم و استواری برای زندگی اجتماعی بود؛ چون همه ما حواسمان به دیگران بود و متقابلا دیگران هم حواسشان به ما بود و به نظر من چنین فضای مهربانانهای چه زیبا بود و چقدر زندگی اجتماعی را رضایتبخش میکرد. امروزه فرصت دیدارهای چهرهبهچهره کم شده است و شاید نتوان مانند گذشته شبنشینیهای دلنشین را داشته باشیم (گرچه معتقدم اگر بخواهیم میتوانیم به شکلهای دیگر این شبنشینیها را داشته باشیم) و همین موضوع باعث شده دوری فیزیکی که نتیجهاش دوری عاطفی است، در جامعه بیشتر شود. فقر محبت بین مردم و حتی خانوادهها موضوعی است که باید نگران آن باشیم. همه ما نیاز به توجه، دیدهشدن و محبت داریم؛ بنابراین چارهای نداریم تا برای تأمین این نیاز متناسب با شرایطی که در آن زندگی میکنیم، راههای منطقی و متعددی را انتخاب کنیم. با ترویج مهربانی اجتماعی میتوانیم احساس پویایی، سرزندگی و شادابی اجتماعی را در جامعه ترویج دهیم و همبستگی میان مردم را بیشتر کنیم و تعلق اجتماعی و نشاط اجتماعی را در جامعه نهادینه کنیم. فراموش نکنیم که هیچکدام از ما انسانها از محبت بینیاز نیستیم و آثار آن در زندگی بسیار محسوس خواهد بود. بیدلیل نیست که «مولوی» محبت را عاملی برای تبدیلشدن خار به گل، سرکه به مل، سنگ به روغن، موم به آهن و قهر به رحمت میداند و حتی میگوید: «از محبت مرده، زنده میشود/ از محبت شاه بنده میشود». بر این باورم که محبتکردن به دیگران دوستیها را هم در جامعه افزایش میدهد و احساس تنهایی اجتماعی که امروزه میتواند یکی از نگرانیهای جدی محسوب شود، کمتر خواهد شد و مهربانی اجتماعی میتواند جایگزین تنهایی اجتماعی شود؛ البته اگر بخواهیم. مهربانیکردن بهانه نمیخواهد ولی حال که ماه مهر را در پیش داریم، بیاییم به هر بهانه آغاز ماه مهر 1398 برای ترویج این موضوع در جامعه بیشازپیش قدم برداریم. از محبتکردن به دیگران دریغ نکنیم. بیدلیل نیست که «جبران خلیل جبران» از نویسندگان مشهور جهان که در کشور ما هم شناخته شده، معتقد است: «مهربانی اوج خرد و احترام به انسانیت است». نکتهای که لازم است به آن اشاره کنم، این است که ترویج مهربانی اجتماعی در جامعه یک انتخاب هوشمندانه است و از روی ناآگاهی نیست؛ چراکه یک نیاز اجتماعی است. اشتباه فاحشی که در این زمینه وجود دارد، این است که فکر میکنم انسانهای مهربان کسانی هستند که فقط از مال و دارایی خود میبخشند، هدف من هم از مهربانی اجتماعی فقط توزیع پول بین نیازمندان و مردم نیست. شاید این یکی از مصداقهای مهربانی باشد که به نظر من از اهمیت بالایی برخوردار نیست. یا الزاما اگر کسی با من مهربان بود، من هم با او مهربان باشم بلکه دامنه این مهربانی را باید در جامعه گسترش دهیم و گاهی اوقات حتی با کسانی که به ما محبت نکردند هم مهربان باشیم: بهقول شاعر: از تو دشمن چون محبت دید یارت میشود / دوستدار هرکه باشی دوستدارت میشود / چون بداندیش از تو بد بیند شود بدخواه تو / ور نکویی از تو بیند شرمسارت میشود». اجازه ندهیم تا کبر، غرور و نخوت مانع ما در مهربانیکردن به اطرافیانمان اعم از اعضای خانواده، همسایگان، همکاران و در یک معنا از مردم شود. به حقوق شهروندان دیگر احترام بگذاریم، با خشونت به اشکال مختلف با مردم برخورد نکنیم، به افرادی که نیازهایی خاص دارند از قبیل کودکان، سالمندان و... بیشتر توجه کنیم، سپاسگزار کسانی باشیم که خدمتی به هر شکلی به ما کردهاند، با مردم با خوشرویی برخورد کنیم، به دیگران توهین نکنیم و... . به همین دلیل این رفتار را یک رفتار مسئولانه، خردمندانه، آگاهانه و هوشمندانه قلمداد میکنم نه یک رفتار ساده و بدون پشتوانه؛ چراکه در انتخاب نوع رفتارمان مختاریم و چه خوب است که رفتاری را انتخاب کنیم که بوی عطر محبت، مهربانی، صفا و صمیمیت را در جامعه بیشازپیش بگستراند و ما هم در این حوزه سهیم باشیم و معتقدم که نهفقط سهیم، بلکه پیشگام و مروج مهربانی اجتماعی باشیم. ان شاء الله.
یکی از نیازهای بشر وجود ارتباط با دیگران است. در راستای این ارتباط است که افراد میتوانند به هم مهر بورزند، محبت کنند و از حال هم خبر داشته باشند. متأسفانه امروزه بنا بر دلایل مختلف ازجمله گسترش تکنولوژی، تغییر ساختار خانوادهها و ارتباطات مردم در محلهها، مشغلههای فراوان برای کسب درآمد، تغییر سبک زندگی، فاصلههای بین اقوام، توجه به منافع فردی و ... فاصلههای عاطفی بین مردم حتی نزدیکان و اقوام با یکدیگر در حال افزایش است و در نتیجه این افزایش فاصلهها شاهد ظهور و بروز مشکلاتی هستیم که در گذشته با توجهی که به همدیگر داشتیم، بهتر مدیریت میشدند و این توجه پشتوانه محکم و استواری برای زندگی اجتماعی بود؛ چون همه ما حواسمان به دیگران بود و متقابلا دیگران هم حواسشان به ما بود و به نظر من چنین فضای مهربانانهای چه زیبا بود و چقدر زندگی اجتماعی را رضایتبخش میکرد. امروزه فرصت دیدارهای چهرهبهچهره کم شده است و شاید نتوان مانند گذشته شبنشینیهای دلنشین را داشته باشیم (گرچه معتقدم اگر بخواهیم میتوانیم به شکلهای دیگر این شبنشینیها را داشته باشیم) و همین موضوع باعث شده دوری فیزیکی که نتیجهاش دوری عاطفی است، در جامعه بیشتر شود. فقر محبت بین مردم و حتی خانوادهها موضوعی است که باید نگران آن باشیم. همه ما نیاز به توجه، دیدهشدن و محبت داریم؛ بنابراین چارهای نداریم تا برای تأمین این نیاز متناسب با شرایطی که در آن زندگی میکنیم، راههای منطقی و متعددی را انتخاب کنیم. با ترویج مهربانی اجتماعی میتوانیم احساس پویایی، سرزندگی و شادابی اجتماعی را در جامعه ترویج دهیم و همبستگی میان مردم را بیشتر کنیم و تعلق اجتماعی و نشاط اجتماعی را در جامعه نهادینه کنیم. فراموش نکنیم که هیچکدام از ما انسانها از محبت بینیاز نیستیم و آثار آن در زندگی بسیار محسوس خواهد بود. بیدلیل نیست که «مولوی» محبت را عاملی برای تبدیلشدن خار به گل، سرکه به مل، سنگ به روغن، موم به آهن و قهر به رحمت میداند و حتی میگوید: «از محبت مرده، زنده میشود/ از محبت شاه بنده میشود». بر این باورم که محبتکردن به دیگران دوستیها را هم در جامعه افزایش میدهد و احساس تنهایی اجتماعی که امروزه میتواند یکی از نگرانیهای جدی محسوب شود، کمتر خواهد شد و مهربانی اجتماعی میتواند جایگزین تنهایی اجتماعی شود؛ البته اگر بخواهیم. مهربانیکردن بهانه نمیخواهد ولی حال که ماه مهر را در پیش داریم، بیاییم به هر بهانه آغاز ماه مهر 1398 برای ترویج این موضوع در جامعه بیشازپیش قدم برداریم. از محبتکردن به دیگران دریغ نکنیم. بیدلیل نیست که «جبران خلیل جبران» از نویسندگان مشهور جهان که در کشور ما هم شناخته شده، معتقد است: «مهربانی اوج خرد و احترام به انسانیت است». نکتهای که لازم است به آن اشاره کنم، این است که ترویج مهربانی اجتماعی در جامعه یک انتخاب هوشمندانه است و از روی ناآگاهی نیست؛ چراکه یک نیاز اجتماعی است. اشتباه فاحشی که در این زمینه وجود دارد، این است که فکر میکنم انسانهای مهربان کسانی هستند که فقط از مال و دارایی خود میبخشند، هدف من هم از مهربانی اجتماعی فقط توزیع پول بین نیازمندان و مردم نیست. شاید این یکی از مصداقهای مهربانی باشد که به نظر من از اهمیت بالایی برخوردار نیست. یا الزاما اگر کسی با من مهربان بود، من هم با او مهربان باشم بلکه دامنه این مهربانی را باید در جامعه گسترش دهیم و گاهی اوقات حتی با کسانی که به ما محبت نکردند هم مهربان باشیم: بهقول شاعر: از تو دشمن چون محبت دید یارت میشود / دوستدار هرکه باشی دوستدارت میشود / چون بداندیش از تو بد بیند شود بدخواه تو / ور نکویی از تو بیند شرمسارت میشود». اجازه ندهیم تا کبر، غرور و نخوت مانع ما در مهربانیکردن به اطرافیانمان اعم از اعضای خانواده، همسایگان، همکاران و در یک معنا از مردم شود. به حقوق شهروندان دیگر احترام بگذاریم، با خشونت به اشکال مختلف با مردم برخورد نکنیم، به افرادی که نیازهایی خاص دارند از قبیل کودکان، سالمندان و... بیشتر توجه کنیم، سپاسگزار کسانی باشیم که خدمتی به هر شکلی به ما کردهاند، با مردم با خوشرویی برخورد کنیم، به دیگران توهین نکنیم و... . به همین دلیل این رفتار را یک رفتار مسئولانه، خردمندانه، آگاهانه و هوشمندانه قلمداد میکنم نه یک رفتار ساده و بدون پشتوانه؛ چراکه در انتخاب نوع رفتارمان مختاریم و چه خوب است که رفتاری را انتخاب کنیم که بوی عطر محبت، مهربانی، صفا و صمیمیت را در جامعه بیشازپیش بگستراند و ما هم در این حوزه سهیم باشیم و معتقدم که نهفقط سهیم، بلکه پیشگام و مروج مهربانی اجتماعی باشیم. ان شاء الله.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.