در گفتوگو با «شا» به مناسبت فستيوال show of hands مطرح شد
جستوجوي آزادي در محدوديتها
اميرحسين ناظمزاده: «شا» ( عضو گروه رونين، نيک برتش) در دومين شب فستيوال «Show of hands» روي صحنه رفت. او نوازنده سوئيسي ساکسیفون و کلارينتباس است و اولين کنسرت سولوی خود را در اين فستيوال تجربه کرد. شا علاوهبر اجرا همراه با نيک برتش و گروه رونين و گروه شخصي خودش، در زمينه ساخت موسيقي تئاتر فعاليت ميکند. گفتوگويي به بهانه اجراي او در تهران داشتيم که در ادامه ميخوانيد.
بياييد از نخستين تجربه تکنوازيتان روي صحنه فستيوال «Show of hands» شروع کنيم. چه احساسي نسبت به اجرايتان داريد و آيا ممکن است دوباره آن را تکرار کنيد؟
تجربه لذتبخشي بود. من روي صحنه تئاتر تجربه تنهانواختن را داشتم، اما اين اجرا تجربه متفاوتتري بود. من چيزي که از موسيقي خيلي دوست دارم، گروهينواختن است. آنچه ميان حداقل دو نوازنده براي ساختن شکل ميگيرد هميشه به اتفاقات منحصربهفردي ميانجامد. وقتي گروهي مينوازيد ميتوانيد يک فضا را به تدريج رشد دهيد. حداقل در اين سيستمي که ما گروهي کار ميکنيم يک شخص محوري وجود ندارد و کاملا هر نوازنده يک نقشي دارد و در نهايت همه با هم براي ساخت چيز بزرگتري تلاش ميکنند. وقتي با رونين ساز ميزنم جرياني به وجود ميآيد که در آن جريان ميتوان به هر سمتي رفت و شگفتزده شد، اما واقعيت اين است که وقتي شما تنها ساز ميزنيد نميتوانيد خودتان را شگفتزده کنيد. با تمام اينها تجربه خيلي خوبي داشتم و فکرش را نميکردم که به اين نقطه برسد. اين سؤال که آيا دوباره اين تجربه را تکرار خواهم کرد از لحظه پايان کنسرت در ذهنم هست و هنوز مطمئن نيستم که دوباره آن را تجربه کنم.
فکر ميکنم براي همه اين ترسهايي که داشتيد به يک راهحل هم رسيديد. استفاده از لوپر و نوع برخورد متفاوتي که با سازتان داشتيد باعث شده بود يک فضاي سيال سراسر اجرا را بگيرد که در آن صداهايي فراتر از يک ساز بادي شنيده ميشد.
شايد صدادهي متفاوت بهخاطر اين بوده که من ترجيح ميدادم يک نوازنده درامز باشم. (با خنده) من به موسيقي ريتميک و ساختن گروو خيلي علاقهمندم و سعي کردم اين علاقه را روي ساز خودم پياده کنم.
اجراي شما بار احساسي زيادي داشت و براي من و بسياري از کساني که ميشناسم فضاي بسيار غمانگيزي را ساخت. آيا براي مسيري که طي ميشد تصوير يا ذهنيت مشخصي داشتيد و براي رسيدن به آن احساساتتان چنين بروز يافت؟
نه اصلا تصويري وجود نداشت و من کاملا لحظه را احساس کردم و نواختم. من براي ديدن ايران و خوردن غذاهايش به اينجا نيامدم، بلکه آمدم تا 40 دقيقه موسيقي خيليخيلي خوب بنوازم و سفري 40 دقيقهاي همراه با مخاطبان داشته باشم. درواقع همه اجراهايم با همين ذهنيت است و ممکن است هرکدام مسيري را بروند. اجرايم در اين فستيوال بسيار با احساسات درگير بود و درصد بالايي از موسيقي را تحتتأثير قرار ميداد، اما اين اتفاق کاملا بهخاطر بودن در لحظه اتفاق افتاد.
در اين فستيوال هر نوازندهاي با رويکرد خاص خودش بداههنوازي را تعريف و آن را تجربه ميکند. اجراي شما چگونه آغاز شد و رويکردتان براي بداههنوازي چه بود؟
من به بداههنوازي روي يک کاغذ کاملا سفيد و در يک فضاي کاملا باز علاقه ندارم. من دوست دارم خودم را محدود کنم و بعد در اين محدوديت آزادي عمل پيدا کنم. حتي فکر ميکنم در اين شرايط به آزادي بيشتري ميتوان رسيد، چون در يک صفحه سفيد خيلي راحتتر ممکن است که گم شويد. بنابراين من براي خودم يک تايملاين درست ميکنم و چهار، پنج نقطه مشخص که در طول اجرا به آنها ميرسم و فاصله ميان اين نقاط را بداههنوازي ميکنم.
«محدوديت منجر به بروز خلاقيت ميشود»؛ اين جمله را بسيار در ايران ميشنويم و بسياري از هنرمندان ايراني هم توانستند با درگيري ميان مرزهاي اين محدوديتها به ايدههاي خلاقانه برسند. نظر شما دراينباره چيست؟ بهطورمثال شما در اجرايتان آزادي مطلقي داريد، اما براي خود محدوديتهايي ايجاد ميکنيد اما گاهی هنرمندان با محدوديتهايي درگيرند که توسط خودشان ايجاد نشده است.
قطعا اين گزاره درستي است، اما من شخصا ترجيح ميدهم که کسي آزادي من را نگيرد. نتيجه محدوديتهايي که هرجايي در دنيا براي هنر ايجاد شده است همواره ابعاد درخشاني داشته، اما بخش بزرگي از انرژي رواني هنرمندان را هم گرفته است. اينکه خود هنرمند بخواهد در بيان هنرياش محدوديتهايي را ايجاد کند با اينکه اين محدوديتها از جاي ديگري اعمال شوند بسيار متفاوت است هرچند پيداکردن آزادي در هر دو بسيار لذتبخش است.
شما مخاطبهاي بسيار متفاوتي داشتيد و فکر ميکنم تجربه اجرا در کلاب exile باعث شده تا گستره شنوندگانتان بسيار گسترده باشد. مواجهه با مخاطبهاي ايراني در اجرايتان چطور بود؟
فکر ميکنم رامين صديقي يک جامعه کوچک ساخته که بسيار ارزشمند است. اين فستيوال جايي است که رامين ميتواند يک جامعه خاصي از علاقهمندان را دور هم جمع کند و از سوي ديگر الهامبخش حضور خيلي از نوازندگان باشد؛ بهطورمثال اگر رامين نبود، تجربه اجراي سولو هيچگاه براي من اتفاق نميافتاد و فکر ميکنم هر نوازندهاي وقتي از رامين صديقي دعوتنامه دريافت ميکند نبايد آن را از دست بدهد، چون او جامعهاي ساخته که در آن موسيقي خوب ساخته و شنيده ميشود، به همين دليل بودن در اين فضا بسيار لذتبخش است و تجربه بسيار خوبي از مواجهه با مخاطبان ايراني داشتم.
اين روزها اخباري که از ايران در دنيا منتشر ميشود بسيار عجيبوغريب شده است. فکر ميکنيد برگزاري چنين رويدادي با حضور نوازندگان مطرح سراسر اروپا چقدر با اين اخبار مطابقت دارد؟
اول اينکه ايده برگزاري فستيوال بداههنوازي يک ساز بادي واقعا ديوانهوار و عجيب است و اگر به اين فستيوال دعوت ميشويد بدونشک بايد در آن حضور پيدا کنيد. بودن در اين فستيوال واقعا هيجانانگيز است. مهم نيست اين فستيوال کجا برگزار ميشود، مهم اين است که هرجايي در دنيا برگزار شود اتفاق عجيب و بزرگي است. من دوستان بسياري دارم که وقتي ميفهميدند چنين رويدادي در ايران برگزار ميشود متعجب ميشدند، اما به همه آنها هم گفتم که اگر درباره يک نقطه از جهان ميخواهيد بدانيد به آنجا سفر کنيد و اخبارش را از طريق روزنامه و تلويزيون دنبال نکنيد. من به کشورهاي بسياري در دنيا سفر کردهام و هميشه اخباري که از آن ميشنيدم با تجربه بودن در آن بسيار متفاوت بوده است.
اميرحسين ناظمزاده: «شا» ( عضو گروه رونين، نيک برتش) در دومين شب فستيوال «Show of hands» روي صحنه رفت. او نوازنده سوئيسي ساکسیفون و کلارينتباس است و اولين کنسرت سولوی خود را در اين فستيوال تجربه کرد. شا علاوهبر اجرا همراه با نيک برتش و گروه رونين و گروه شخصي خودش، در زمينه ساخت موسيقي تئاتر فعاليت ميکند. گفتوگويي به بهانه اجراي او در تهران داشتيم که در ادامه ميخوانيد.
بياييد از نخستين تجربه تکنوازيتان روي صحنه فستيوال «Show of hands» شروع کنيم. چه احساسي نسبت به اجرايتان داريد و آيا ممکن است دوباره آن را تکرار کنيد؟
تجربه لذتبخشي بود. من روي صحنه تئاتر تجربه تنهانواختن را داشتم، اما اين اجرا تجربه متفاوتتري بود. من چيزي که از موسيقي خيلي دوست دارم، گروهينواختن است. آنچه ميان حداقل دو نوازنده براي ساختن شکل ميگيرد هميشه به اتفاقات منحصربهفردي ميانجامد. وقتي گروهي مينوازيد ميتوانيد يک فضا را به تدريج رشد دهيد. حداقل در اين سيستمي که ما گروهي کار ميکنيم يک شخص محوري وجود ندارد و کاملا هر نوازنده يک نقشي دارد و در نهايت همه با هم براي ساخت چيز بزرگتري تلاش ميکنند. وقتي با رونين ساز ميزنم جرياني به وجود ميآيد که در آن جريان ميتوان به هر سمتي رفت و شگفتزده شد، اما واقعيت اين است که وقتي شما تنها ساز ميزنيد نميتوانيد خودتان را شگفتزده کنيد. با تمام اينها تجربه خيلي خوبي داشتم و فکرش را نميکردم که به اين نقطه برسد. اين سؤال که آيا دوباره اين تجربه را تکرار خواهم کرد از لحظه پايان کنسرت در ذهنم هست و هنوز مطمئن نيستم که دوباره آن را تجربه کنم.
فکر ميکنم براي همه اين ترسهايي که داشتيد به يک راهحل هم رسيديد. استفاده از لوپر و نوع برخورد متفاوتي که با سازتان داشتيد باعث شده بود يک فضاي سيال سراسر اجرا را بگيرد که در آن صداهايي فراتر از يک ساز بادي شنيده ميشد.
شايد صدادهي متفاوت بهخاطر اين بوده که من ترجيح ميدادم يک نوازنده درامز باشم. (با خنده) من به موسيقي ريتميک و ساختن گروو خيلي علاقهمندم و سعي کردم اين علاقه را روي ساز خودم پياده کنم.
اجراي شما بار احساسي زيادي داشت و براي من و بسياري از کساني که ميشناسم فضاي بسيار غمانگيزي را ساخت. آيا براي مسيري که طي ميشد تصوير يا ذهنيت مشخصي داشتيد و براي رسيدن به آن احساساتتان چنين بروز يافت؟
نه اصلا تصويري وجود نداشت و من کاملا لحظه را احساس کردم و نواختم. من براي ديدن ايران و خوردن غذاهايش به اينجا نيامدم، بلکه آمدم تا 40 دقيقه موسيقي خيليخيلي خوب بنوازم و سفري 40 دقيقهاي همراه با مخاطبان داشته باشم. درواقع همه اجراهايم با همين ذهنيت است و ممکن است هرکدام مسيري را بروند. اجرايم در اين فستيوال بسيار با احساسات درگير بود و درصد بالايي از موسيقي را تحتتأثير قرار ميداد، اما اين اتفاق کاملا بهخاطر بودن در لحظه اتفاق افتاد.
در اين فستيوال هر نوازندهاي با رويکرد خاص خودش بداههنوازي را تعريف و آن را تجربه ميکند. اجراي شما چگونه آغاز شد و رويکردتان براي بداههنوازي چه بود؟
من به بداههنوازي روي يک کاغذ کاملا سفيد و در يک فضاي کاملا باز علاقه ندارم. من دوست دارم خودم را محدود کنم و بعد در اين محدوديت آزادي عمل پيدا کنم. حتي فکر ميکنم در اين شرايط به آزادي بيشتري ميتوان رسيد، چون در يک صفحه سفيد خيلي راحتتر ممکن است که گم شويد. بنابراين من براي خودم يک تايملاين درست ميکنم و چهار، پنج نقطه مشخص که در طول اجرا به آنها ميرسم و فاصله ميان اين نقاط را بداههنوازي ميکنم.
«محدوديت منجر به بروز خلاقيت ميشود»؛ اين جمله را بسيار در ايران ميشنويم و بسياري از هنرمندان ايراني هم توانستند با درگيري ميان مرزهاي اين محدوديتها به ايدههاي خلاقانه برسند. نظر شما دراينباره چيست؟ بهطورمثال شما در اجرايتان آزادي مطلقي داريد، اما براي خود محدوديتهايي ايجاد ميکنيد اما گاهی هنرمندان با محدوديتهايي درگيرند که توسط خودشان ايجاد نشده است.
قطعا اين گزاره درستي است، اما من شخصا ترجيح ميدهم که کسي آزادي من را نگيرد. نتيجه محدوديتهايي که هرجايي در دنيا براي هنر ايجاد شده است همواره ابعاد درخشاني داشته، اما بخش بزرگي از انرژي رواني هنرمندان را هم گرفته است. اينکه خود هنرمند بخواهد در بيان هنرياش محدوديتهايي را ايجاد کند با اينکه اين محدوديتها از جاي ديگري اعمال شوند بسيار متفاوت است هرچند پيداکردن آزادي در هر دو بسيار لذتبخش است.
شما مخاطبهاي بسيار متفاوتي داشتيد و فکر ميکنم تجربه اجرا در کلاب exile باعث شده تا گستره شنوندگانتان بسيار گسترده باشد. مواجهه با مخاطبهاي ايراني در اجرايتان چطور بود؟
فکر ميکنم رامين صديقي يک جامعه کوچک ساخته که بسيار ارزشمند است. اين فستيوال جايي است که رامين ميتواند يک جامعه خاصي از علاقهمندان را دور هم جمع کند و از سوي ديگر الهامبخش حضور خيلي از نوازندگان باشد؛ بهطورمثال اگر رامين نبود، تجربه اجراي سولو هيچگاه براي من اتفاق نميافتاد و فکر ميکنم هر نوازندهاي وقتي از رامين صديقي دعوتنامه دريافت ميکند نبايد آن را از دست بدهد، چون او جامعهاي ساخته که در آن موسيقي خوب ساخته و شنيده ميشود، به همين دليل بودن در اين فضا بسيار لذتبخش است و تجربه بسيار خوبي از مواجهه با مخاطبان ايراني داشتم.
اين روزها اخباري که از ايران در دنيا منتشر ميشود بسيار عجيبوغريب شده است. فکر ميکنيد برگزاري چنين رويدادي با حضور نوازندگان مطرح سراسر اروپا چقدر با اين اخبار مطابقت دارد؟
اول اينکه ايده برگزاري فستيوال بداههنوازي يک ساز بادي واقعا ديوانهوار و عجيب است و اگر به اين فستيوال دعوت ميشويد بدونشک بايد در آن حضور پيدا کنيد. بودن در اين فستيوال واقعا هيجانانگيز است. مهم نيست اين فستيوال کجا برگزار ميشود، مهم اين است که هرجايي در دنيا برگزار شود اتفاق عجيب و بزرگي است. من دوستان بسياري دارم که وقتي ميفهميدند چنين رويدادي در ايران برگزار ميشود متعجب ميشدند، اما به همه آنها هم گفتم که اگر درباره يک نقطه از جهان ميخواهيد بدانيد به آنجا سفر کنيد و اخبارش را از طريق روزنامه و تلويزيون دنبال نکنيد. من به کشورهاي بسياري در دنيا سفر کردهام و هميشه اخباري که از آن ميشنيدم با تجربه بودن در آن بسيار متفاوت بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.