گفتوگو با «مارکوس اشتوکهاوزن »که در سومين فستيوال Show Of Hands روي صحنه رفت
زيست هنري بر مدار درک حقيقت
نيوشا مزيدآبادي
مارکوس اشتوکهاوزن، هنرمند چندوجهي عصر حاضر، همانقدر که در موسيقي جَز صاحب امضاي خاص خود است، در موسيقي کلاسيک و معاصر نيز شناختهشده است. او 25 سال در کنار پدرش کارل هاينز اشتوکهاوزن بزرگ، مهمترين آهنگساز قرن بيستم و اوايل قرن بيستويکم، فعاليت و آثار او را اجرا کرد. مارکوس در اين سالها به عنوان تکنواز ترومپت، بداههپرداز و آهنگساز مورد توجه جامعه جهاني قرار گرفت و در بسياري از آنسامبلهاي متنوع دنيا با هنرمندان سرشناسي همکاري کرد؛ کساني مثل آريل آندرسون، پاتريک هرال، آنجلو کوميسو، فرانتس اشنتبرگر، فلوريان وبر و... . مارکوس اشتوکهاوزن اوايل ماه جاري به ايران آمد تا در آخرين شب از فستيوال بداههنوازي show of hands به اجراي موسيقي بپردازد. او پيش از اين يک بار ديگر نيز در قالب برنامههاي جشن هنر شيراز به همراه پدرش به کشورمان سفر کرده بود. در اين گفتوگو که پيش از اجراي او در فستيوال انجام شده، درباره تجربههاي حضورش در ايران و سخنرانيهايي که با محتواي کشف و شهود از طريق موسيقي دارد، پرداختهايم. او با طمأنينه فراوان به تکتک سؤالات پاسخ ميدهد و برايش جالب است که در قالب اين فستيوال هر 15 دقيقه يک بار مقابل فرد تازهاي مينشيند و از موسيقي سخن ميگويد.
اين دومين باري است که شما به ايران آمدهايد. دفعه اول مربوط به چند سال پيش ميشد... .
بله 47 سال پيش و در آن زمان 15سالم بود.
به لحاظ تاريخي تجربه ملاقات شما از ايران در اين دوره در قياس با 47 سال پيش چطور بوده است؟
آن زمان ما با هواپيماي نظامي از استانبول به تهران آمديم چون بايد تمام تجهيزات صوتي پدرم را که بسيار عظيم بودند با خود ميآورديم؛ تصور کنيد تمامي اسپيکرها و وسايل الکترونيکي. برايم جالب بود چون در عين حال حدود پنج، شش سرباز نظامي در هواپيماي ما بودند که ميخواستند به بيرون بپرند. طبيعي است برايم تجربه بسيار زيبايي بود. ما در شيراز در بناي تاريخي سراي مشير چند اجراي زنده داشتيم و ستارهها، ماه، آسمان و موسيقي الکترونيک تلفيق عجيبي با هم پيدا کرده بودند. در اين کنسرت پدرم به همراه پنج گروه موسيقي، در يک شب، پروژهاي را با عنوان «صداي ستارگان» اجرا کرد که هر گروه موسيقي و آهنگسازي متفاوتي داشت. درست مثل يک جادو بود. در هوا بوي عطر گلهاي ياسمن موج ميزد و موسيقي با اين اتمسفر فضاي عجيبي ايجاد کرده بود.
و فکر ميکنم اين موضوع از منظر ديگري هم براي شما جالب بوده است چون شايد در آن سالها فکر نميکرديد در اين جغرافيا هم کساني هستند که به موسيقي الکترونيک، مدرن و آوانگارد اهميت ميدهند.
بله. کاملا همينطور است که ميگوييد. مردم بسيار علاقه نشان ميدادند و اين اولين و بهتر است بگويم تنها باري بود که پدرم به ايران آمد و برايم جالب بود که تماشاگران اجراي او بسيار زياد بودند. اما به هر حال اين مربوط به گذشته است.
پس بپردازيم به تجربه اخيرتان از حضور در ايران. تا امروز چطور بوده است؟
اين بار سفرم به ايران خيلي کوتاه است. امروز يک ورکشاپ داشتم که حدود 15 يا 20 نفر در آن شرکت کردند. ديدن موزيسينهاي جوان و ارتباط با آنها را بسيار دوست داشتم اما متأسفانه نتوانستم تهران را خوب ببينم. از طرفي هم دو روز ديگر ايران را ترک ميکنم اما در کل خيلي خوشحالم که اينجا بودم. من با موسيقي احساس ميکنم که يک پيامآور هستم؛ پيامآوري که پيغامي از خلاقيت يا آزادي صوتي براي مردم ميآورد. برايم بسيار دلگرمکننده است که مردم نسبت به چيزي که من پيدا کردهام، هيجان نشان ميدهند. به نوعي ميتوانم به آنها بگويم اين چيزي است که من پيدا کردهام و حالا شما ميتوانيد آن را ادامه دهيد. انگار که لحظهاي است براي بهاشتراکگذاشتن فرهنگهاي مختلف و نغمات.
در ابتداي ورکشاپ به کساني که در سالن بودند، گفتم اين نگاه درست مثل يک کشف و شهود به واسطه موسيقي است؛ من به شما مثالي از بشر تازه ارائه ميکنم که در ساحت فردياش در قبال کل خود مسئول است. شما آنطور رشد ميکنيد که زندگي ميکنيد. به نظرم هميشه کاري براي انجامدادن وجود دارد؛ آن هم نه فقط براي زندگي کوتاه فرديتان بلکه براي خدمت به بشريت. بنابراين اينکه چطور رفتار ميکنيد، چقدر راه تازه ايجاد ميکنيد و... زنجيروار شما را به محصول نهايي و هدف غايي ميرساند. ما از طريق دنياي ارتباطات امروز، از قبل بيشتر ميدانيم و همين مسئوليت ما را افزايش ميدهد. اينکه بايد بدانيم چقدر مصرف ميکنيم؟ چند بچه به دنيا ميآوريم؟ آينده چطور خواهد شد؟ و... . من فکر ميکنم اين هوشياري و آگاهي ماست که رشد سريعي داشته و هر روز بحثهاي متعدد تازهاي درباره توسعه انساني مطرح ميشود.
در کل به نظرم دوره و زمانه جالبي است. با وجود تمامي مشکلاتي که داريم، فکر ميکنم هر لحظه با آگاهي جديد به عنوان انساني تازه نفس ميکشيم؛ انساني که مسئوليتهاي فردي خود را فارغ از مسائل جنسيتي ميشناسد. اين در اصل حس مسئوليت نسبت به همه مردم و اساسا اين سياره است.
در حقيقت اين معنايي براي بودن و زيستن در قرن حاضر است.
دقيقا. در اصل اين ثبات فردي است که محتواي کلي من را شکل ميدهد. در موسيقياي که اجرا ميکنم، نيز ميخواهم از همين ارتباط بگويم. بههميندليل اين موضوع را در ورکشاپ فستيوال با دیگر موزيسينها، درهمتنيده و بسيار زيبا در ميان گذاشتم.
اما ميخواهم بدانم که دراينبين مسئوليت هنرمند در قبال مردم نقاط مختلف جهان چطور تعريف ميشود؟ چون با پيشرفت تکنولوژي، برقراري ارتباط با ديگر نقاط دنيا سهلالوصول و سريع شده و همين ميتواند روي مفهوم هنر، کار هنري و سليقه مخاطب تأثير بسزايي بگذارد... .
همه ما در شکلگيري يک کل اصلي دخيل هستيم و دراينبين چنان که گفتم، ثبات انسانها نقش اساسي را ايفا ميکند؛ ثباتي براي رسيدن به پيشرفت هنري، نهفقط براي فروش بيشتر؛ چون هنر براي تغذيهکردن روح مردم است. وقتي اثر هنري ميسازيد يا کاري انجام ميدهيد؛ مثل آن است که براي روح انسانها غذا درست کردهايد. يادم هست در سال 1985 با پدرم در رستوراني در شهر لندن بوديم که اسم آن «غذا براي روح» بود. همان موقع اين جرقه در ذهنم خورد که اين دقيقا کاري است که يک هنرمند بايد انجام دهد؛ نه اينکه فقط از روي محاسبات ذهني يا چيزي که مد روز به او القا ميکند، عمل کند. هنر بايد بااستحکام و ذاتي باشد و اين جوهره زماني به وجود ميآيد که کاري معتبر انجام ميدهيد. وقتي عميقا اين موضوع را احساس و صادقانه بيانش کنيد، در نهايت کارتان ارزشمند خواهد بود. اين به شيوه ارائه هدف شما بستگي ندارد. ميتوانيد هر سبکي براي خودتان داشته باشيد؛ اما اگر کارتان از عمق وجودتان و با صداقت بيرون بيايد، معتبر خواهد بود و ميتواند مردم را به صداقت تشويق کند. مردم درباره هنري با اين ويژگيها واکنش نشان ميدهند و با خودشان ميگويند اين چيزي مستحکم و بديع
است؛ بنابراين به آن جذب ميشوند.
پس در واقع معتقديد هنر امري است کاملا روحاني براي ذهن مردم دنيا.
بله؛ آن چيزي است که آنها را به بودن در قالب خودشان تشويق ميکند. اين ايده اصلي است که يک هنر دستکم بايد به آن وفادار باشد تا بتواند درهاي تازهاي را به روي جهان، احساسات عميق و هنر معنوي باز کند. من نميخواهم بگويم اين وظيفه هنرمند است؛ اما به نظرم يک امکان بسيار ويژه است. درعينحال انسانها مختلف هستند و بعضي هنرمندان متفاوت فکر ميکنند؛ اما در نهايت اين امکاني است که داريم و شگفتانگيز است.
با توجه به اهميتي که به مخاطب و درونيات او ميدهيد، چطور ميتوانيد موسيقيتان را از ايدههاي مختلف و عوامانهاي که به واسطه همين پيشرفت تکنولوژي همهگير شده، محافظت کنيد؟
من اينطور فکر نميکنم و فقط کاري را که دوست دارم، انجام ميدهم. بعدازآن همهچيز خودش جاري ميشود. حتي ممکن است يک موقع خلاقيت هنري بيشتري داشته باشيد و يک موقع کمتر؛ اما وقتي چيزي به ذهنت خطور ميکند، با خودت ميگويي: بله؛ اين لذتبخش است، خودم دوست دارم؛ پس ميخواهم آن را به ديگران هم نشان دهم؛ اما درباره من با توجه به سالي که گذشت، به نظر ميرسد تقاضاي بيشتري براي سيديها و کلاسهاي درسم وجود داشته و اين برايم زيباست. انگار چيزي در حرکت است و غلت ميخورد. از زندگي بسيار سپاسگزارم که توانستم به اينجا بيايم و در اين رويداد مشارکت داشته باشم. من فکر ميکنم ما در زمانهاي زندگي ميکنيم که درک و شعور بالا (که مبين خودش است) حقيقت ما را ميسازد. حالا ميتوانيد هر اسمي روي اين شعور نهايي بگذاريد، اين دقيقا همان چيزي است که ميتواند بر چشم مردم اشک بياورد. شايد براي دومين باري که کار هنرمندي را ميشنويد، گريهتان بگيرد؛ اما حتما آن موقع زمانش رسيده بوده. طبيعتا کساني که احساساتي هستند، بهتر اين عواطف را درک و بيان ميکنند؛ اما در نهايت مردم زيادي ميتوانند اين احساسات و آن هنرمند را دنبال کنند. درست مثل پدرم
که در اواسط جنگ جهاني دوم اولين کسي بود که عمق جريان را حس کرد و به صورت بنيادي آن چيزي را که از پيش وجود داشت، شکست و با ابزاري تازه، چيزي تازه خلق کرد.
شما در آخرين شب فستيوال روي صحنه خواهيد رفت. چقدر از اجرائي که داريد، به صورت بداهه خواهد بود و چقدر از پيش آهنگسازي شده است؟
همهچيز کاملا بداهه خواهد بود؛ از ابتدا تا انتها.... من وقتي ميخواهم شروع به بداههنوازي کنم، همهچيز در لحظه دخيل است. اينکه چه احساسي دارم، مخاطبان چه حسي دارند، فضاي آکوستيکي که در آن ساز ميزنم، به چه صورت است و... . بعضي اوقات با خودم ميگويم اولين نتي که ميخواهي اجرا کني، چيست؟ اما اولين نت ميتواند يک نت ويبره باشد که پاسخ آن را از اتاق اجرا، تماشاگران و احساس خودتان بگيريد؛ بنابراين از يک جايي با يک نت شروع ميکنم و همه چيز زنجيروار در ادامه ميآيد و به صورت طبيعي گسترش پيدا ميکند. فقط بايد به کاري که ميکنيد، تمرکز داشته باشيد و گوش کنيد. وقتي به قدر کفايت اين اتفاق ميافتد، شما واقعا ميخواهيد که کار ديگري انجام دهيد و سپس حرکتي ديگر. در اين هوشياري با خودتان ميگوييد چه کارهايي را انجام دادهام؟ بعد دنبال فضاهاي تازهاي ميگرديد که تصويري را که ساختهايد، کامل کنيد؛ اما اين کاملا شهودي است و در اصل آهنگسازي است در يک زمان حقيقي.
مارکوس اشتوکهاوزن، هنرمند چندوجهي عصر حاضر، همانقدر که در موسيقي جَز صاحب امضاي خاص خود است، در موسيقي کلاسيک و معاصر نيز شناختهشده است. او 25 سال در کنار پدرش کارل هاينز اشتوکهاوزن بزرگ، مهمترين آهنگساز قرن بيستم و اوايل قرن بيستويکم، فعاليت و آثار او را اجرا کرد. مارکوس در اين سالها به عنوان تکنواز ترومپت، بداههپرداز و آهنگساز مورد توجه جامعه جهاني قرار گرفت و در بسياري از آنسامبلهاي متنوع دنيا با هنرمندان سرشناسي همکاري کرد؛ کساني مثل آريل آندرسون، پاتريک هرال، آنجلو کوميسو، فرانتس اشنتبرگر، فلوريان وبر و... . مارکوس اشتوکهاوزن اوايل ماه جاري به ايران آمد تا در آخرين شب از فستيوال بداههنوازي show of hands به اجراي موسيقي بپردازد. او پيش از اين يک بار ديگر نيز در قالب برنامههاي جشن هنر شيراز به همراه پدرش به کشورمان سفر کرده بود. در اين گفتوگو که پيش از اجراي او در فستيوال انجام شده، درباره تجربههاي حضورش در ايران و سخنرانيهايي که با محتواي کشف و شهود از طريق موسيقي دارد، پرداختهايم. او با طمأنينه فراوان به تکتک سؤالات پاسخ ميدهد و برايش جالب است که در قالب اين فستيوال هر 15 دقيقه يک بار مقابل فرد تازهاي مينشيند و از موسيقي سخن ميگويد.
اين دومين باري است که شما به ايران آمدهايد. دفعه اول مربوط به چند سال پيش ميشد... .
بله 47 سال پيش و در آن زمان 15سالم بود.
به لحاظ تاريخي تجربه ملاقات شما از ايران در اين دوره در قياس با 47 سال پيش چطور بوده است؟
آن زمان ما با هواپيماي نظامي از استانبول به تهران آمديم چون بايد تمام تجهيزات صوتي پدرم را که بسيار عظيم بودند با خود ميآورديم؛ تصور کنيد تمامي اسپيکرها و وسايل الکترونيکي. برايم جالب بود چون در عين حال حدود پنج، شش سرباز نظامي در هواپيماي ما بودند که ميخواستند به بيرون بپرند. طبيعي است برايم تجربه بسيار زيبايي بود. ما در شيراز در بناي تاريخي سراي مشير چند اجراي زنده داشتيم و ستارهها، ماه، آسمان و موسيقي الکترونيک تلفيق عجيبي با هم پيدا کرده بودند. در اين کنسرت پدرم به همراه پنج گروه موسيقي، در يک شب، پروژهاي را با عنوان «صداي ستارگان» اجرا کرد که هر گروه موسيقي و آهنگسازي متفاوتي داشت. درست مثل يک جادو بود. در هوا بوي عطر گلهاي ياسمن موج ميزد و موسيقي با اين اتمسفر فضاي عجيبي ايجاد کرده بود.
و فکر ميکنم اين موضوع از منظر ديگري هم براي شما جالب بوده است چون شايد در آن سالها فکر نميکرديد در اين جغرافيا هم کساني هستند که به موسيقي الکترونيک، مدرن و آوانگارد اهميت ميدهند.
بله. کاملا همينطور است که ميگوييد. مردم بسيار علاقه نشان ميدادند و اين اولين و بهتر است بگويم تنها باري بود که پدرم به ايران آمد و برايم جالب بود که تماشاگران اجراي او بسيار زياد بودند. اما به هر حال اين مربوط به گذشته است.
پس بپردازيم به تجربه اخيرتان از حضور در ايران. تا امروز چطور بوده است؟
اين بار سفرم به ايران خيلي کوتاه است. امروز يک ورکشاپ داشتم که حدود 15 يا 20 نفر در آن شرکت کردند. ديدن موزيسينهاي جوان و ارتباط با آنها را بسيار دوست داشتم اما متأسفانه نتوانستم تهران را خوب ببينم. از طرفي هم دو روز ديگر ايران را ترک ميکنم اما در کل خيلي خوشحالم که اينجا بودم. من با موسيقي احساس ميکنم که يک پيامآور هستم؛ پيامآوري که پيغامي از خلاقيت يا آزادي صوتي براي مردم ميآورد. برايم بسيار دلگرمکننده است که مردم نسبت به چيزي که من پيدا کردهام، هيجان نشان ميدهند. به نوعي ميتوانم به آنها بگويم اين چيزي است که من پيدا کردهام و حالا شما ميتوانيد آن را ادامه دهيد. انگار که لحظهاي است براي بهاشتراکگذاشتن فرهنگهاي مختلف و نغمات.
در ابتداي ورکشاپ به کساني که در سالن بودند، گفتم اين نگاه درست مثل يک کشف و شهود به واسطه موسيقي است؛ من به شما مثالي از بشر تازه ارائه ميکنم که در ساحت فردياش در قبال کل خود مسئول است. شما آنطور رشد ميکنيد که زندگي ميکنيد. به نظرم هميشه کاري براي انجامدادن وجود دارد؛ آن هم نه فقط براي زندگي کوتاه فرديتان بلکه براي خدمت به بشريت. بنابراين اينکه چطور رفتار ميکنيد، چقدر راه تازه ايجاد ميکنيد و... زنجيروار شما را به محصول نهايي و هدف غايي ميرساند. ما از طريق دنياي ارتباطات امروز، از قبل بيشتر ميدانيم و همين مسئوليت ما را افزايش ميدهد. اينکه بايد بدانيم چقدر مصرف ميکنيم؟ چند بچه به دنيا ميآوريم؟ آينده چطور خواهد شد؟ و... . من فکر ميکنم اين هوشياري و آگاهي ماست که رشد سريعي داشته و هر روز بحثهاي متعدد تازهاي درباره توسعه انساني مطرح ميشود.
در کل به نظرم دوره و زمانه جالبي است. با وجود تمامي مشکلاتي که داريم، فکر ميکنم هر لحظه با آگاهي جديد به عنوان انساني تازه نفس ميکشيم؛ انساني که مسئوليتهاي فردي خود را فارغ از مسائل جنسيتي ميشناسد. اين در اصل حس مسئوليت نسبت به همه مردم و اساسا اين سياره است.
در حقيقت اين معنايي براي بودن و زيستن در قرن حاضر است.
دقيقا. در اصل اين ثبات فردي است که محتواي کلي من را شکل ميدهد. در موسيقياي که اجرا ميکنم، نيز ميخواهم از همين ارتباط بگويم. بههميندليل اين موضوع را در ورکشاپ فستيوال با دیگر موزيسينها، درهمتنيده و بسيار زيبا در ميان گذاشتم.
اما ميخواهم بدانم که دراينبين مسئوليت هنرمند در قبال مردم نقاط مختلف جهان چطور تعريف ميشود؟ چون با پيشرفت تکنولوژي، برقراري ارتباط با ديگر نقاط دنيا سهلالوصول و سريع شده و همين ميتواند روي مفهوم هنر، کار هنري و سليقه مخاطب تأثير بسزايي بگذارد... .
همه ما در شکلگيري يک کل اصلي دخيل هستيم و دراينبين چنان که گفتم، ثبات انسانها نقش اساسي را ايفا ميکند؛ ثباتي براي رسيدن به پيشرفت هنري، نهفقط براي فروش بيشتر؛ چون هنر براي تغذيهکردن روح مردم است. وقتي اثر هنري ميسازيد يا کاري انجام ميدهيد؛ مثل آن است که براي روح انسانها غذا درست کردهايد. يادم هست در سال 1985 با پدرم در رستوراني در شهر لندن بوديم که اسم آن «غذا براي روح» بود. همان موقع اين جرقه در ذهنم خورد که اين دقيقا کاري است که يک هنرمند بايد انجام دهد؛ نه اينکه فقط از روي محاسبات ذهني يا چيزي که مد روز به او القا ميکند، عمل کند. هنر بايد بااستحکام و ذاتي باشد و اين جوهره زماني به وجود ميآيد که کاري معتبر انجام ميدهيد. وقتي عميقا اين موضوع را احساس و صادقانه بيانش کنيد، در نهايت کارتان ارزشمند خواهد بود. اين به شيوه ارائه هدف شما بستگي ندارد. ميتوانيد هر سبکي براي خودتان داشته باشيد؛ اما اگر کارتان از عمق وجودتان و با صداقت بيرون بيايد، معتبر خواهد بود و ميتواند مردم را به صداقت تشويق کند. مردم درباره هنري با اين ويژگيها واکنش نشان ميدهند و با خودشان ميگويند اين چيزي مستحکم و بديع
است؛ بنابراين به آن جذب ميشوند.
پس در واقع معتقديد هنر امري است کاملا روحاني براي ذهن مردم دنيا.
بله؛ آن چيزي است که آنها را به بودن در قالب خودشان تشويق ميکند. اين ايده اصلي است که يک هنر دستکم بايد به آن وفادار باشد تا بتواند درهاي تازهاي را به روي جهان، احساسات عميق و هنر معنوي باز کند. من نميخواهم بگويم اين وظيفه هنرمند است؛ اما به نظرم يک امکان بسيار ويژه است. درعينحال انسانها مختلف هستند و بعضي هنرمندان متفاوت فکر ميکنند؛ اما در نهايت اين امکاني است که داريم و شگفتانگيز است.
با توجه به اهميتي که به مخاطب و درونيات او ميدهيد، چطور ميتوانيد موسيقيتان را از ايدههاي مختلف و عوامانهاي که به واسطه همين پيشرفت تکنولوژي همهگير شده، محافظت کنيد؟
من اينطور فکر نميکنم و فقط کاري را که دوست دارم، انجام ميدهم. بعدازآن همهچيز خودش جاري ميشود. حتي ممکن است يک موقع خلاقيت هنري بيشتري داشته باشيد و يک موقع کمتر؛ اما وقتي چيزي به ذهنت خطور ميکند، با خودت ميگويي: بله؛ اين لذتبخش است، خودم دوست دارم؛ پس ميخواهم آن را به ديگران هم نشان دهم؛ اما درباره من با توجه به سالي که گذشت، به نظر ميرسد تقاضاي بيشتري براي سيديها و کلاسهاي درسم وجود داشته و اين برايم زيباست. انگار چيزي در حرکت است و غلت ميخورد. از زندگي بسيار سپاسگزارم که توانستم به اينجا بيايم و در اين رويداد مشارکت داشته باشم. من فکر ميکنم ما در زمانهاي زندگي ميکنيم که درک و شعور بالا (که مبين خودش است) حقيقت ما را ميسازد. حالا ميتوانيد هر اسمي روي اين شعور نهايي بگذاريد، اين دقيقا همان چيزي است که ميتواند بر چشم مردم اشک بياورد. شايد براي دومين باري که کار هنرمندي را ميشنويد، گريهتان بگيرد؛ اما حتما آن موقع زمانش رسيده بوده. طبيعتا کساني که احساساتي هستند، بهتر اين عواطف را درک و بيان ميکنند؛ اما در نهايت مردم زيادي ميتوانند اين احساسات و آن هنرمند را دنبال کنند. درست مثل پدرم
که در اواسط جنگ جهاني دوم اولين کسي بود که عمق جريان را حس کرد و به صورت بنيادي آن چيزي را که از پيش وجود داشت، شکست و با ابزاري تازه، چيزي تازه خلق کرد.
شما در آخرين شب فستيوال روي صحنه خواهيد رفت. چقدر از اجرائي که داريد، به صورت بداهه خواهد بود و چقدر از پيش آهنگسازي شده است؟
همهچيز کاملا بداهه خواهد بود؛ از ابتدا تا انتها.... من وقتي ميخواهم شروع به بداههنوازي کنم، همهچيز در لحظه دخيل است. اينکه چه احساسي دارم، مخاطبان چه حسي دارند، فضاي آکوستيکي که در آن ساز ميزنم، به چه صورت است و... . بعضي اوقات با خودم ميگويم اولين نتي که ميخواهي اجرا کني، چيست؟ اما اولين نت ميتواند يک نت ويبره باشد که پاسخ آن را از اتاق اجرا، تماشاگران و احساس خودتان بگيريد؛ بنابراين از يک جايي با يک نت شروع ميکنم و همه چيز زنجيروار در ادامه ميآيد و به صورت طبيعي گسترش پيدا ميکند. فقط بايد به کاري که ميکنيد، تمرکز داشته باشيد و گوش کنيد. وقتي به قدر کفايت اين اتفاق ميافتد، شما واقعا ميخواهيد که کار ديگري انجام دهيد و سپس حرکتي ديگر. در اين هوشياري با خودتان ميگوييد چه کارهايي را انجام دادهام؟ بعد دنبال فضاهاي تازهاي ميگرديد که تصويري را که ساختهايد، کامل کنيد؛ اما اين کاملا شهودي است و در اصل آهنگسازي است در يک زمان حقيقي.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.