نقش مالیات در توسعه و ارتقای شرکتهای دانشبنیان
زهرا صمدیکمیجانی . کارشناس ارشد مالی
شرکتهای دانشبنیان موتور محرکه اقتصادهای دانشمحور و فناوریهای نوین هستند. در ایران نیز قانونگذار برای حمایت از شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان و همچنین واحدهای فناوری و پژوهش و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری، 15 سال اعمال نرخ صفر مالیاتی در نظر گرفته است.
پیششرط برخورداری از تسهیلات مالیاتی (استفاده از نرخ صفر)، منوط به رعایت شرایطی ازجمله داشتن مجوز قانونی از معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و اعلام آن بهعنوان مصادیق شرکتهای دانشبنیان و فناوری، داشتن مجوز برای واحدهای مستقر در پارک علم و فناوری از طرف ریاست پارک، ارائه اظهارنامه، ترازنامه حساب سود و زیان و دفاتر و اسناد و مدارک در مهلت مقرر قانونی به اداره امور مالیاتی مربوطه است.
در صورت برخورداری فعالیت اقتصادی از مشوقهای مالیاتی، درآمد مشمول مالیات فعال اقتصادی با نرخ صفر محاسبه میشود. معافیت مالیاتی شرکتهای دانشبنیان ازجمله راهکارهای ارتقای فعالیتهای دانشمحور است که در راستای حمایت از شرکتهای دانشبنیان در نظر گرفته شده است. پایدارترین رشد اقتصادی دنیا مربوط به اقتصادهای داناییمحور است و فاکتور مهم این اقتصادها، شرکتهای کوچک دانشبنیان هستند. وجود مشکلات پیشرو سبب شکست آنها در سالهای ابتدایی تأسیس میشود. دولتها میکوشند به همراه نظارت، راهبری و حمایت از بخش خصوصی و کسبوکارهای نوپای آن، زمینههای مناسب را برای ارتقای واحدهای فعال اقتصادی خصوصی فراهم کنند. وظایف شرکتهای دانشبنیان در محدوده رشد و توسعه فناوری قرار دارد؛ زیرا اکثر فعالیتهای تحقیق و توسعه در راستای مراحل رشد فناوری انجام میشود. توسعه فناوری با انگیزههای اقتصادی انجام میشود. حمایتهای مالی، پرورش نیروی انسانی، گسترش خدمات و اطلاعات فنی- مدیریتی و...، از مهمترین حمایتهای دولت از این شرکتها محسوب میشود. نتایج پژوهشها نشان میدهد مهمترین عامل ارتقای شرکتها، حمایتهای مالی از سوی دولت است. دولت
میتواند با ارائه مشوقهای مالی و تأمین بخشی از هزینههای تحقیق و توسعه، در راستای حمایت از شرکتهای دانشبنیان نقش بسزایی ایفا کند. درحالحاضر در اکثر کشورهای دنیا نظام مالیاتی به طریقی طراحی شده که در آن درآمد و هزینه مشخص و به صورت آنلاین به سیستم مالیاتی کشور ارتباط داده میشود (امری که گفته میشود در فرایند اجرای طرح جامع مالیاتی نیز به وقوع خواهد پیوست).در اجرای مواد 20و 21 آییننامه اجرائی، درآمد مشمول مالیات شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان ناشی از قراردادها و فعالیتهای تحقیق و توسعه، تجاریسازی و تولید محصولات و خدمات دانشبنیان در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده فراوان بهویژه در تولید نرمافزارهای مربوطه از سوی همان شرکتها و مؤسسهای دانشبنیان به مدت 15 سال پس از تاریخ صدور مجوز برای هر شرکت یا مؤسسه دانشبنیان، از مالیات موضوع ماده 105 قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین پرداخت عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند. همچنین در اجرای ماده 28 آییننامه اجرائی قانون حمایت از شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات و تبصره الحاقی آن، واحدهای
فناوری (پژوهشی و فناوری و مهندسی) مستقر در پارکهای علم و فناوری که با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایجاد میشوند و در جهت انجام مأموریتهای محوله به فعالیت اشتغال دارند، نسبت به درآمدهای حاصل از فعالیتهای یادشده در مجوز که صرفا در پارکهای علم و فناوری تحقق مییابد، از تاریخ صدور مجوز از سوی مدیریت (رئیس) پارک از معافیت مالیاتی موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی مصوب 1372 و اصلاحیههای بعدی آن با رعایت سایر مقررات آییننامه اجرائی ماده 47 قانون برنامه پنجساله چهارم توسعه برخوردار خواهند بود. نکته حائز اهمیت آنکه به موجب اصلاحیه قانون مالیاتهای مصوب تیر 1394 (لازمالاجرا از ابتدای سال 1395)، اعمال هرگونه تسهیلات مالیاتی (شمول نرخ صفر) برای همه فعالان اقتصادی ازجمله شرکتهای دانشبنیان، تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی است.
شرکتهای دانشبنیان موتور محرکه اقتصادهای دانشمحور و فناوریهای نوین هستند. در ایران نیز قانونگذار برای حمایت از شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان و همچنین واحدهای فناوری و پژوهش و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری، 15 سال اعمال نرخ صفر مالیاتی در نظر گرفته است.
پیششرط برخورداری از تسهیلات مالیاتی (استفاده از نرخ صفر)، منوط به رعایت شرایطی ازجمله داشتن مجوز قانونی از معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و اعلام آن بهعنوان مصادیق شرکتهای دانشبنیان و فناوری، داشتن مجوز برای واحدهای مستقر در پارک علم و فناوری از طرف ریاست پارک، ارائه اظهارنامه، ترازنامه حساب سود و زیان و دفاتر و اسناد و مدارک در مهلت مقرر قانونی به اداره امور مالیاتی مربوطه است.
در صورت برخورداری فعالیت اقتصادی از مشوقهای مالیاتی، درآمد مشمول مالیات فعال اقتصادی با نرخ صفر محاسبه میشود. معافیت مالیاتی شرکتهای دانشبنیان ازجمله راهکارهای ارتقای فعالیتهای دانشمحور است که در راستای حمایت از شرکتهای دانشبنیان در نظر گرفته شده است. پایدارترین رشد اقتصادی دنیا مربوط به اقتصادهای داناییمحور است و فاکتور مهم این اقتصادها، شرکتهای کوچک دانشبنیان هستند. وجود مشکلات پیشرو سبب شکست آنها در سالهای ابتدایی تأسیس میشود. دولتها میکوشند به همراه نظارت، راهبری و حمایت از بخش خصوصی و کسبوکارهای نوپای آن، زمینههای مناسب را برای ارتقای واحدهای فعال اقتصادی خصوصی فراهم کنند. وظایف شرکتهای دانشبنیان در محدوده رشد و توسعه فناوری قرار دارد؛ زیرا اکثر فعالیتهای تحقیق و توسعه در راستای مراحل رشد فناوری انجام میشود. توسعه فناوری با انگیزههای اقتصادی انجام میشود. حمایتهای مالی، پرورش نیروی انسانی، گسترش خدمات و اطلاعات فنی- مدیریتی و...، از مهمترین حمایتهای دولت از این شرکتها محسوب میشود. نتایج پژوهشها نشان میدهد مهمترین عامل ارتقای شرکتها، حمایتهای مالی از سوی دولت است. دولت
میتواند با ارائه مشوقهای مالی و تأمین بخشی از هزینههای تحقیق و توسعه، در راستای حمایت از شرکتهای دانشبنیان نقش بسزایی ایفا کند. درحالحاضر در اکثر کشورهای دنیا نظام مالیاتی به طریقی طراحی شده که در آن درآمد و هزینه مشخص و به صورت آنلاین به سیستم مالیاتی کشور ارتباط داده میشود (امری که گفته میشود در فرایند اجرای طرح جامع مالیاتی نیز به وقوع خواهد پیوست).در اجرای مواد 20و 21 آییننامه اجرائی، درآمد مشمول مالیات شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان ناشی از قراردادها و فعالیتهای تحقیق و توسعه، تجاریسازی و تولید محصولات و خدمات دانشبنیان در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده فراوان بهویژه در تولید نرمافزارهای مربوطه از سوی همان شرکتها و مؤسسهای دانشبنیان به مدت 15 سال پس از تاریخ صدور مجوز برای هر شرکت یا مؤسسه دانشبنیان، از مالیات موضوع ماده 105 قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین پرداخت عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند. همچنین در اجرای ماده 28 آییننامه اجرائی قانون حمایت از شرکتها و مؤسسههای دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات و تبصره الحاقی آن، واحدهای
فناوری (پژوهشی و فناوری و مهندسی) مستقر در پارکهای علم و فناوری که با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایجاد میشوند و در جهت انجام مأموریتهای محوله به فعالیت اشتغال دارند، نسبت به درآمدهای حاصل از فعالیتهای یادشده در مجوز که صرفا در پارکهای علم و فناوری تحقق مییابد، از تاریخ صدور مجوز از سوی مدیریت (رئیس) پارک از معافیت مالیاتی موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی مصوب 1372 و اصلاحیههای بعدی آن با رعایت سایر مقررات آییننامه اجرائی ماده 47 قانون برنامه پنجساله چهارم توسعه برخوردار خواهند بود. نکته حائز اهمیت آنکه به موجب اصلاحیه قانون مالیاتهای مصوب تیر 1394 (لازمالاجرا از ابتدای سال 1395)، اعمال هرگونه تسهیلات مالیاتی (شمول نرخ صفر) برای همه فعالان اقتصادی ازجمله شرکتهای دانشبنیان، تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.