چگونه با کودکان درباره مرگ صحبت کنیم؟
زری آقاجانی.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
بیشتر والدین و بزرگسالان با این نوع از سؤالها آشنا هستند: مامان بعد از مرگ چه اتفاقی میافتد، ما چطور میمیریم و... . اینها سؤالهایی هستند که هر والد یا مربی در طول دوره تربیت حداقل یکبار با آن مواجهه میشود. مرگ برای بسیاری از کودکان موضوع مبهمی است؛ اما نترسید و سعی کنید از این فرصتها، سؤال و کنجکاوی کودکان به نحو احسن استفاده کنید ولی مراقب سن و سال و درک کودک باشید. بیشتر کودکان پیشدبستانی پایه و اساس بیولوژیکی مرگ را درک نمیکنند و بر این باورند که مرگ حالت متفاوت زندگی مانند خواب طولانیمدت است. در این سن، کودکان اغلب میگویند فقط افراد پیر و بیمار میمیرند. کودکان پیشدبستانی مرگ را موقت و برگشتپذیر میدانند؛ زیرا در داستانهایی که میخوانند یا تماشا میکنند، اغلب شخصیتها پس از نابودی کامل ناگهان دوباره زنده میشوند. بهطورمعمول در سنین چهار تا 11 سالگی، کودکان بهتدریج متوجه میشوند مرگ یک واقعیت اجتنابناپذیر و غیرقابلبرگشت است که منجر به متوقفشدن تمام مراحل جسمی و روحی میشود. ازآنجاکه شما والدین و مربیان در ارتباط تنگاتنگ با کودک هستید، توصیه میشود که کنجکاوی و سؤال کودک درباره مرگ را
نادیده نگیرید یا سعی نکنید موضوع را تغییر دهید. با گوشدادن به آنچه کودکان درباره مرگ میپرسند و میگویند، شما میتوانید احساسات و سطح درک آنها را ارزیابی کرده و با استفاده از جملات ساده پاسخهای مناسب دهید. برای مثال، برای کودکان خردسال بگویید وقتی کسی میمیرد دیگر نفس نمیکشد، غذا نمیخورد یا احساس گرسنگی یا سرما نمیکند، مانند گلهای پژمرده که دیگر رشد نمیکنند و شکوفه نمیدهند. هنگام گفتوگو درباره مرگ با کودکان، مراقب استفاده از کلمات باشید. بعضی از کودکان مرگ را با خواب اشتباه میگیرند. به كودك نگویید یک مرده در خواب است، آنوقت آنها به این باور میرسند كه افراد مرده میتوانند از خواب بیدار شوند. وقتی کودکان میشنوند که بیماری عامل مرگ است، برای جلوگیری از سردرگمی به آنان توضیح دهید که فقط بیماری بسیار جدی ممکن است منجر به مرگ شود، آنها نباید تصور کنند که بیماریهای جزئی هم باعث مرگ میشوند. هنگامیکه کودک مرگ را فقط با پیری مرتبط بداند، وقتی جوانان بمیرند، بسیار گیج میشود. با اطمینان به آنها بگویید اکثر مردم مدتزمانی طولانی زندگی میکنند اما بعضیها اینطور نیستند. لازم به ذکر است که دین و فرهنگ
نیز نقش مهمی در شکلگیری باورهای کودکان نسبت به مرگ دارند. مذهب برای بسیاری از افراد در زمان غم و اندوه منبع قدرت و آرامش واقعی است؛ اما در سن پیشدبستانیها هنوز استعاره و تعابیر مذهبی از مرگ درک نشده است، قبل از استفاده از عبارات معنوی اطمینان حاصل کنید که کودک شما آنها را میفهمد. اگر کودک شما در مراسم تشییعجنازه یا سوگواری شرکت میکند، از قبل به او توضیح دهید که اینیک اتفاق بسیار غمانگیز است و برخی از مردم گریه میکنند و بسیار ناراحت میشوند.
بیشتر والدین و بزرگسالان با این نوع از سؤالها آشنا هستند: مامان بعد از مرگ چه اتفاقی میافتد، ما چطور میمیریم و... . اینها سؤالهایی هستند که هر والد یا مربی در طول دوره تربیت حداقل یکبار با آن مواجهه میشود. مرگ برای بسیاری از کودکان موضوع مبهمی است؛ اما نترسید و سعی کنید از این فرصتها، سؤال و کنجکاوی کودکان به نحو احسن استفاده کنید ولی مراقب سن و سال و درک کودک باشید. بیشتر کودکان پیشدبستانی پایه و اساس بیولوژیکی مرگ را درک نمیکنند و بر این باورند که مرگ حالت متفاوت زندگی مانند خواب طولانیمدت است. در این سن، کودکان اغلب میگویند فقط افراد پیر و بیمار میمیرند. کودکان پیشدبستانی مرگ را موقت و برگشتپذیر میدانند؛ زیرا در داستانهایی که میخوانند یا تماشا میکنند، اغلب شخصیتها پس از نابودی کامل ناگهان دوباره زنده میشوند. بهطورمعمول در سنین چهار تا 11 سالگی، کودکان بهتدریج متوجه میشوند مرگ یک واقعیت اجتنابناپذیر و غیرقابلبرگشت است که منجر به متوقفشدن تمام مراحل جسمی و روحی میشود. ازآنجاکه شما والدین و مربیان در ارتباط تنگاتنگ با کودک هستید، توصیه میشود که کنجکاوی و سؤال کودک درباره مرگ را
نادیده نگیرید یا سعی نکنید موضوع را تغییر دهید. با گوشدادن به آنچه کودکان درباره مرگ میپرسند و میگویند، شما میتوانید احساسات و سطح درک آنها را ارزیابی کرده و با استفاده از جملات ساده پاسخهای مناسب دهید. برای مثال، برای کودکان خردسال بگویید وقتی کسی میمیرد دیگر نفس نمیکشد، غذا نمیخورد یا احساس گرسنگی یا سرما نمیکند، مانند گلهای پژمرده که دیگر رشد نمیکنند و شکوفه نمیدهند. هنگام گفتوگو درباره مرگ با کودکان، مراقب استفاده از کلمات باشید. بعضی از کودکان مرگ را با خواب اشتباه میگیرند. به كودك نگویید یک مرده در خواب است، آنوقت آنها به این باور میرسند كه افراد مرده میتوانند از خواب بیدار شوند. وقتی کودکان میشنوند که بیماری عامل مرگ است، برای جلوگیری از سردرگمی به آنان توضیح دهید که فقط بیماری بسیار جدی ممکن است منجر به مرگ شود، آنها نباید تصور کنند که بیماریهای جزئی هم باعث مرگ میشوند. هنگامیکه کودک مرگ را فقط با پیری مرتبط بداند، وقتی جوانان بمیرند، بسیار گیج میشود. با اطمینان به آنها بگویید اکثر مردم مدتزمانی طولانی زندگی میکنند اما بعضیها اینطور نیستند. لازم به ذکر است که دین و فرهنگ
نیز نقش مهمی در شکلگیری باورهای کودکان نسبت به مرگ دارند. مذهب برای بسیاری از افراد در زمان غم و اندوه منبع قدرت و آرامش واقعی است؛ اما در سن پیشدبستانیها هنوز استعاره و تعابیر مذهبی از مرگ درک نشده است، قبل از استفاده از عبارات معنوی اطمینان حاصل کنید که کودک شما آنها را میفهمد. اگر کودک شما در مراسم تشییعجنازه یا سوگواری شرکت میکند، از قبل به او توضیح دهید که اینیک اتفاق بسیار غمانگیز است و برخی از مردم گریه میکنند و بسیار ناراحت میشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.