|

محمدرضا تاجیك مطرح كرد

ضرورت تفكیك میان جریان اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان

محمدرضا تاجیک، رئیس اسبق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، معتقد است: «چون بدون توجه به مبانی نظری اندیشه نوین به سمت آن رفتیم، دچار توهم و اسکیزوفرنی تاریخی شده‌ایم و رسوخ سنت‌ متصلب در پاسخ به اندیشه‌های نو، باعث بروز مشکلات فراوان در ایران شد».
به گزارش «ایلنا»، او درباره هویت جریان اصلاح‌طلبی گفت: «به تعبیر دریدا یک هویت وصله‌پینه‌ای به علاوه یک فضای وصله‌پینه‌ای برای او شکل گرفته است. اتفاقی که افتاده، این است این انسان قبل از اینکه به آدمی تبدیل شود که سنگ جریان اصلاح‌طلبی و عمارت روشن‌فکری را بر دوش بکشد، آمده و زیر بار این سنگ رفته است. تحزبی راه انداخته است پیش از آنکه فرهنگ سیاسی حزبی را تجربه کرده باشد. خواسته است یک جامعه دموکراتیک داشته باشد، پیش از آنکه انسان دموکراتیک را تولید کرده و پرورش داده باشد. پس دموکراسی‌اش می‌شود بدون دموکرات و اصلاح‌طلبی‌اش بدون اصلاح‌طلب می‌شود و تحزبش هم بدون حزب می‌شود. می‌شود محصول کافئینی بدون کافئین! یعنی حزبش که قرار است نماد دموکراسی باشد، از همان آغاز نماد دیکتاتوری می‌شود. یعنی نماد اعمال یک نظر خاص و حذف دیگری! هیچ حزبی نیست که دیگری را بپذیرد. در مجلس اول ما دو حزب ایجاد می‌شود، فقط به نامشان توجه کنید که طنز تاریخی ماست! یک حزب اجتماعیون عامیون و دیگری عامیون است. یعنی سوسیال‌دموکرات و دموکرات! یعنی در جامعه‌ای که هنوز از سوسیالیسم و دموکراسی چیزی نمی‌داند، نام‌ها وارد می‌شوند. در مجلس اول هستند و در مجلس دوم غیبشان می‌زند! از سال 1320 به بعد را نگاه کنید. به علت دموکراسی ناقصی که ایجاد شده است، تعداد زیادی حزب در جامعه شکل می‌‌گیرد اما عمر بعضی از اینها، به اندازه چاپ یک شماره روزنامه است؛ یعنی بعد از یک شماره، هم روزنامه‌اش تعطیل شده است و هم خودش. از گروه‌های فاشیستی تا گروه‌های سوسیالیستی تا گروه‌های مارکسیست ارتدکسی و همچنین گروه‌های مذهبی و گروه‌های ناسیونالیستی و شووینیستی در جامعه ایران، قارچ‌گونه می‌روید و عمر بسیار کوتاهی دارند و هر کدام زیر پای دیگری را خالی می‌کند و هیچ‌کدام قائل به کثرت نیستند و می‌گویند تحزب به معنی دیگرپذیری و کثرت نیست! و ما این فرهنگ را نداشتیم و البته، هنوز هم نداریم».
او ادامه داد: «اتفاقی که افتاد، این بود که ما در دوران مشروطه به هر دلیلی به دست همین روشن‌فکران اصلاح‌طلب سکولار یک فرد دگراندیشی مثل فضل‌الله نوری را بالای دار می‌بینیم. این حرف من، به معنای دفاع از اندیشه شیخ فضل‌الله نیست، یعنی در دورانی که جامعه به‌شدت مذهبی است و یک روحانی بلندمرتبه و مجتهد طراز اول است، او را بر بالای دار می‌برند. اگر عکس آن اتفاق می‌افتاد، می‌گفتیم اینها دیدگاه متصلب و منجمدی دارند و دگرپذیر نیستند و دستور داده‌اند این سکولارها را بالای دار ببرید. اما چه کسانی حکم بالای داررفتن دگر خودشان را دادند؟».
تاجیك در ادامه از مشكلات گفتمانی اصلاحات نیز سخن گفت و تصریح كرد: «ما چون دموکراسی بدون دموکرات و اصلاح‌طلبی بدون اصلاح‌طلب داشتیم اما حاملان و عاملانش همین‌ها بودند، نمی‌توانستیم فرض کنیم از آسمان حاملان و عاملانی روی زمین بیاوریم و این گفتمان را حمل کنند و سنگ این عمارت روی دوش کسانی افتاد که آن را به کژراهه و بیراهه بردند و نارفته راه بر زمین گذاشتندش و سخیفش کردند. گران‌سنگی‌اش را از آن گرفتند و به یشم تبدیلش کردند و این اتفاقی است که در تاریخ ما افتاد و من معتقدم اولین حرکت ما برای احیای جریان اصلاح‌طلبی، این است که تفکیکی کنیم بین جریان اصلاح‌طلبی و اطلاح‌طلبان! اکت و کنش اصلاح‌طلبان را نباید مترادف با جریان اصلاح‌طلبی بدانیم که اگر بدانیم، دیگر فاتحه اصلاح‌طلبی خوانده است و نعشش روی دستان ما مانده است و دیگر کسی نمی‌تواند آن را احیا کند».

محمدرضا تاجیک، رئیس اسبق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، معتقد است: «چون بدون توجه به مبانی نظری اندیشه نوین به سمت آن رفتیم، دچار توهم و اسکیزوفرنی تاریخی شده‌ایم و رسوخ سنت‌ متصلب در پاسخ به اندیشه‌های نو، باعث بروز مشکلات فراوان در ایران شد».
به گزارش «ایلنا»، او درباره هویت جریان اصلاح‌طلبی گفت: «به تعبیر دریدا یک هویت وصله‌پینه‌ای به علاوه یک فضای وصله‌پینه‌ای برای او شکل گرفته است. اتفاقی که افتاده، این است این انسان قبل از اینکه به آدمی تبدیل شود که سنگ جریان اصلاح‌طلبی و عمارت روشن‌فکری را بر دوش بکشد، آمده و زیر بار این سنگ رفته است. تحزبی راه انداخته است پیش از آنکه فرهنگ سیاسی حزبی را تجربه کرده باشد. خواسته است یک جامعه دموکراتیک داشته باشد، پیش از آنکه انسان دموکراتیک را تولید کرده و پرورش داده باشد. پس دموکراسی‌اش می‌شود بدون دموکرات و اصلاح‌طلبی‌اش بدون اصلاح‌طلب می‌شود و تحزبش هم بدون حزب می‌شود. می‌شود محصول کافئینی بدون کافئین! یعنی حزبش که قرار است نماد دموکراسی باشد، از همان آغاز نماد دیکتاتوری می‌شود. یعنی نماد اعمال یک نظر خاص و حذف دیگری! هیچ حزبی نیست که دیگری را بپذیرد. در مجلس اول ما دو حزب ایجاد می‌شود، فقط به نامشان توجه کنید که طنز تاریخی ماست! یک حزب اجتماعیون عامیون و دیگری عامیون است. یعنی سوسیال‌دموکرات و دموکرات! یعنی در جامعه‌ای که هنوز از سوسیالیسم و دموکراسی چیزی نمی‌داند، نام‌ها وارد می‌شوند. در مجلس اول هستند و در مجلس دوم غیبشان می‌زند! از سال 1320 به بعد را نگاه کنید. به علت دموکراسی ناقصی که ایجاد شده است، تعداد زیادی حزب در جامعه شکل می‌‌گیرد اما عمر بعضی از اینها، به اندازه چاپ یک شماره روزنامه است؛ یعنی بعد از یک شماره، هم روزنامه‌اش تعطیل شده است و هم خودش. از گروه‌های فاشیستی تا گروه‌های سوسیالیستی تا گروه‌های مارکسیست ارتدکسی و همچنین گروه‌های مذهبی و گروه‌های ناسیونالیستی و شووینیستی در جامعه ایران، قارچ‌گونه می‌روید و عمر بسیار کوتاهی دارند و هر کدام زیر پای دیگری را خالی می‌کند و هیچ‌کدام قائل به کثرت نیستند و می‌گویند تحزب به معنی دیگرپذیری و کثرت نیست! و ما این فرهنگ را نداشتیم و البته، هنوز هم نداریم».
او ادامه داد: «اتفاقی که افتاد، این بود که ما در دوران مشروطه به هر دلیلی به دست همین روشن‌فکران اصلاح‌طلب سکولار یک فرد دگراندیشی مثل فضل‌الله نوری را بالای دار می‌بینیم. این حرف من، به معنای دفاع از اندیشه شیخ فضل‌الله نیست، یعنی در دورانی که جامعه به‌شدت مذهبی است و یک روحانی بلندمرتبه و مجتهد طراز اول است، او را بر بالای دار می‌برند. اگر عکس آن اتفاق می‌افتاد، می‌گفتیم اینها دیدگاه متصلب و منجمدی دارند و دگرپذیر نیستند و دستور داده‌اند این سکولارها را بالای دار ببرید. اما چه کسانی حکم بالای داررفتن دگر خودشان را دادند؟».
تاجیك در ادامه از مشكلات گفتمانی اصلاحات نیز سخن گفت و تصریح كرد: «ما چون دموکراسی بدون دموکرات و اصلاح‌طلبی بدون اصلاح‌طلب داشتیم اما حاملان و عاملانش همین‌ها بودند، نمی‌توانستیم فرض کنیم از آسمان حاملان و عاملانی روی زمین بیاوریم و این گفتمان را حمل کنند و سنگ این عمارت روی دوش کسانی افتاد که آن را به کژراهه و بیراهه بردند و نارفته راه بر زمین گذاشتندش و سخیفش کردند. گران‌سنگی‌اش را از آن گرفتند و به یشم تبدیلش کردند و این اتفاقی است که در تاریخ ما افتاد و من معتقدم اولین حرکت ما برای احیای جریان اصلاح‌طلبی، این است که تفکیکی کنیم بین جریان اصلاح‌طلبی و اطلاح‌طلبان! اکت و کنش اصلاح‌طلبان را نباید مترادف با جریان اصلاح‌طلبی بدانیم که اگر بدانیم، دیگر فاتحه اصلاح‌طلبی خوانده است و نعشش روی دستان ما مانده است و دیگر کسی نمی‌تواند آن را احیا کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.