خاطرات مهران افشاری
شرق: مهران افشاری را با آثار پژوهشیاش در زمینه ادبیات فارسی، عرفان و تصوف و تاریخ اجتماعی ایران میشناسیم. قصههای کهن عامیانه فارسی از جمله حوزههایی است که او در آن کارهای ارزندهای به دست داده که از آن جملهاند تصحیح قصه حسین کرد شبستری و تصحیح هفت کشور و سفرهای ابنتراب که هر دو با همکاری ایرج افشار به انجام رسیده و در نشر چشمه منتشر شدهاند. از مهران افشاری علاوه بر تصحیح متون کهن، مجموعهمقالاتی نیز در قالب چند کتاب منتشر شده است. از جمله این کتابها میتوان به «نکتههای ناگفته»، «عشق و شباب و رندی» و «نشانِ اهل خدا» اشاره کرد. «وقتی که آسمان تهران آبی بود» کتابی است که مهران افشاری در آن خاطرات کودکی خود را بازگفته است. این کتاب که در نشر جهان کتاب منتشر شده، خاطراتی از 10 سال آغازین زندگی مهران افشاری را در تهران اواسط دهه چهل و اواسط دهه پنجاه در بر میگیرد. افشاری در این کتاب ضمن روایت داستانوارِ زندگی خود تصویری از تهران دهههای چهل و پنجاه بهدست میدهد و فرهنگ و آداب و رسوم و سبک زندگی اجتماعی مردم تهران در آن سالها را در خاطرات خود بازتاب میدهد. او در آغاز دیباچه کتاب یادآور میشود که
روایت او براساس یادداشتهای روزانه نیست، بلکه «خاطرههایی است که در طی یک یا دو ماه از حافظه بر کاغذ آمده است». افشاری در این دیباچه از علاقهاش به تهران سخن میگوید و از اینکه تهران امروز مثل تهرانی نیست که او در کودکی دیده و تجربه کرده است. او در بیان تفاوت تهران چهل ، پنجاه سال پیش با تهران امروزی مینویسد: «تهرانِ چهل، پنجاه سال پیش با تهران امروزی بسیار تفاوت داشت. تهران اینگونه گسترده و بزرگ نبود. اینهمه کوچه و خیابان و بزرگراه نداشت. اینهمه مردم در این شهر نبود اما آسمان آن مانند آسمان شهرهای دیگر آبی و شفاف بود. به همان نسبت فرهنگ و اخلاقیات هم در این شهر به لونی دیگر بود».
بعد از این دیباچه، نویسنده از خانهای یاد کرده که کودکیاش در آن سپری شده است؛ خانهای که به گفته او دیگر نشانی از آن نیست و به جایش آپارتمان چندطبقه ساخته شده است. خاطرات مهران افشاری با وصف این خانه آغاز میشود. بخش نخست کتاب درباره خود خانه است و بخش بعدی درباره ساکنان خانه، یعنی اعضای خانواده نویسنده. افشاری در بخش سوم خاطراتش از همسایههای کودکیاش نوشته و بعد از آن از زندگی خانوادگیاش در طول سال. «دگرگونی زندگی»، عنوان بخش پایانی خاطرات اوست. آنچه میخوانید بخشی از خاطرات او در این کتاب است: «بعضی وقتها که مادرم ناهار درست نمیکرد و میگفت چلوکباب بخوریم، ذوق میکردم، چون کباب کوبیده را خیلی دوست داشتم و تنها غذای گوشتیای بود که با میل میخوردم. دومین برادرم که مأمور خریدهای خانه و کمکدستِ خوبی برای مادر و پدرم بود، دوچرخهاش را برمیداشت، قابلمه را تو زنبیل میگذاشت و دستههای زنبیل را از دسته دوچرخهاش آویزان میکرد، من را روی میله بین صندلی و دسته دوچرخهاش مینشاند و دوچرخه را پا میزد تا به چلوکبابی باغ صبا، بَرِ جاده قدیم شمیران میرسیدیم. دوچرخه را جلوی چلوکبابی میگذاشت، از پلههای
چلوکبابی به پایین میرفتیم و برادرم سفارش میداد که چند پُرس کباب کوبیده و چند پُرس کباب برگ و چند سیخ گوجه میخواهیم. قابلمهای را که از خانه آورده بودیم، تحویل کارگر چلوکبابی میداد تا نوبتمان میشد و پول غذا را میداد و با هزار ذوقوشوق قابلمه چلوکباب را با دوچرخه به خانه میآوردیم، چون همه ما چلوکباب را دوست داشتیم. شبهایی هم که مادرم شام درست نمیکرد و به برادرم پول میداد که برود از تیمور، ساندویچ بخرد، خوشحال میشدم. برادرم از تکتک ما برادرها و خواهر و مادر و پدرم میپرسید که چه ساندویچی میخواهید. ما جواب میدادیم و او به اغذیهفروشی تیمور، در قسمت شمالی خیابان کلیم کاشانی نبش خیابان شاهصفی میرفت. تا برگشتنش گاهی برای من خیلی دیر میگذشت و به امید اینکه قرار است ساندویچ بخورم دل خودم را خوش میکردم...».
شرق: مهران افشاری را با آثار پژوهشیاش در زمینه ادبیات فارسی، عرفان و تصوف و تاریخ اجتماعی ایران میشناسیم. قصههای کهن عامیانه فارسی از جمله حوزههایی است که او در آن کارهای ارزندهای به دست داده که از آن جملهاند تصحیح قصه حسین کرد شبستری و تصحیح هفت کشور و سفرهای ابنتراب که هر دو با همکاری ایرج افشار به انجام رسیده و در نشر چشمه منتشر شدهاند. از مهران افشاری علاوه بر تصحیح متون کهن، مجموعهمقالاتی نیز در قالب چند کتاب منتشر شده است. از جمله این کتابها میتوان به «نکتههای ناگفته»، «عشق و شباب و رندی» و «نشانِ اهل خدا» اشاره کرد. «وقتی که آسمان تهران آبی بود» کتابی است که مهران افشاری در آن خاطرات کودکی خود را بازگفته است. این کتاب که در نشر جهان کتاب منتشر شده، خاطراتی از 10 سال آغازین زندگی مهران افشاری را در تهران اواسط دهه چهل و اواسط دهه پنجاه در بر میگیرد. افشاری در این کتاب ضمن روایت داستانوارِ زندگی خود تصویری از تهران دهههای چهل و پنجاه بهدست میدهد و فرهنگ و آداب و رسوم و سبک زندگی اجتماعی مردم تهران در آن سالها را در خاطرات خود بازتاب میدهد. او در آغاز دیباچه کتاب یادآور میشود که
روایت او براساس یادداشتهای روزانه نیست، بلکه «خاطرههایی است که در طی یک یا دو ماه از حافظه بر کاغذ آمده است». افشاری در این دیباچه از علاقهاش به تهران سخن میگوید و از اینکه تهران امروز مثل تهرانی نیست که او در کودکی دیده و تجربه کرده است. او در بیان تفاوت تهران چهل ، پنجاه سال پیش با تهران امروزی مینویسد: «تهرانِ چهل، پنجاه سال پیش با تهران امروزی بسیار تفاوت داشت. تهران اینگونه گسترده و بزرگ نبود. اینهمه کوچه و خیابان و بزرگراه نداشت. اینهمه مردم در این شهر نبود اما آسمان آن مانند آسمان شهرهای دیگر آبی و شفاف بود. به همان نسبت فرهنگ و اخلاقیات هم در این شهر به لونی دیگر بود».
بعد از این دیباچه، نویسنده از خانهای یاد کرده که کودکیاش در آن سپری شده است؛ خانهای که به گفته او دیگر نشانی از آن نیست و به جایش آپارتمان چندطبقه ساخته شده است. خاطرات مهران افشاری با وصف این خانه آغاز میشود. بخش نخست کتاب درباره خود خانه است و بخش بعدی درباره ساکنان خانه، یعنی اعضای خانواده نویسنده. افشاری در بخش سوم خاطراتش از همسایههای کودکیاش نوشته و بعد از آن از زندگی خانوادگیاش در طول سال. «دگرگونی زندگی»، عنوان بخش پایانی خاطرات اوست. آنچه میخوانید بخشی از خاطرات او در این کتاب است: «بعضی وقتها که مادرم ناهار درست نمیکرد و میگفت چلوکباب بخوریم، ذوق میکردم، چون کباب کوبیده را خیلی دوست داشتم و تنها غذای گوشتیای بود که با میل میخوردم. دومین برادرم که مأمور خریدهای خانه و کمکدستِ خوبی برای مادر و پدرم بود، دوچرخهاش را برمیداشت، قابلمه را تو زنبیل میگذاشت و دستههای زنبیل را از دسته دوچرخهاش آویزان میکرد، من را روی میله بین صندلی و دسته دوچرخهاش مینشاند و دوچرخه را پا میزد تا به چلوکبابی باغ صبا، بَرِ جاده قدیم شمیران میرسیدیم. دوچرخه را جلوی چلوکبابی میگذاشت، از پلههای
چلوکبابی به پایین میرفتیم و برادرم سفارش میداد که چند پُرس کباب کوبیده و چند پُرس کباب برگ و چند سیخ گوجه میخواهیم. قابلمهای را که از خانه آورده بودیم، تحویل کارگر چلوکبابی میداد تا نوبتمان میشد و پول غذا را میداد و با هزار ذوقوشوق قابلمه چلوکباب را با دوچرخه به خانه میآوردیم، چون همه ما چلوکباب را دوست داشتیم. شبهایی هم که مادرم شام درست نمیکرد و به برادرم پول میداد که برود از تیمور، ساندویچ بخرد، خوشحال میشدم. برادرم از تکتک ما برادرها و خواهر و مادر و پدرم میپرسید که چه ساندویچی میخواهید. ما جواب میدادیم و او به اغذیهفروشی تیمور، در قسمت شمالی خیابان کلیم کاشانی نبش خیابان شاهصفی میرفت. تا برگشتنش گاهی برای من خیلی دیر میگذشت و به امید اینکه قرار است ساندویچ بخورم دل خودم را خوش میکردم...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.