سکوت ایرانیان خارج از کشور
موافقت با تحریم یا ناتوانی از واکنش؟
پیام غیاثی. دانشآموخته علوم اجتماعی
امروز تحریمها و فشارهای بیسابقه و یکجانبه آمریکا علیه ایران و بیعملی اروپا در احیای برجام بسیار آشکار و پیش چشم همه ایرانیان است. ایرانیان مقیم کشور مجراهای مستقیم و زیادی برای تأثیرگذاری مستقیم بر سیاستهای آمریکا و اروپا در اختیار ندارند؛ اما شرایط جامعه میلیونی ایرانیان خارج از کشور چگونه است؟ آیا آنها، بهویژه مقیمان اروپا و ایالات متحده، نیز ابزارهایی برای تأثیرگذاری در دسترس ندارند؟ اگر چنین ابزارهایی در اختیار دارند، این سکوت جامعه ایرانیِ خارج از کشور در شرایط امروز را چطور میتوان توضیح داد؟ پاسخ از سه حالت خارج نیست: یا با تحریمها موافقاند یا بیتفاوتاند یا از واکنش علیه آن ناتواناند.
در اینکه ایرانیان خارج از کشور یکدست نیستند و مواضع متفاوت و گاه متضادی در قبال شرایط ایران دارند، تردیدی نیست. به عبارتی بخشی از این ایرانیان با تحریمها همدل و همنوا هستند. در اینجا صحبت درباره ایرانیانی است که با تحریمها مخالف و درعینحال مخالفتشان هیچگونه نمود بیرونی جمعی ندارد و ازاینرو عموما برای هرگونه تأثیرگذاری در سیاستهای کلان کشور متبوعشان مطلقا عقیم است.
سکوت این بخش از ایرانیان به دو دلیل اصلی است: 1) نبود تشکیلاتی منسجم برای دفاع از حقوق جامعه ایرانی و 2) کمبود پویشهای خلاقانه فردمحورانه که بدون تشکیلات منسجم هم بهراحتی اجرائی میشوند. مورد نخست راهحلی زمانبر است که تعهد، انگیزه و فراغت زیادی میطلبد. هرزنرفتن پتانسیل عظیمِ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه پرجمعیت ایرانیان خارج از کشور قطعا از مجرای چنین راهحلی عبور میکند؛ اما مورد دوم کاملا شدنی، در دسترس و درعینحال زودبازده است که ضرورتا احتیاجی به تشکیلات و حتی تماس با ساختار سیاسی کشورهای میزبان ندارد.
پویش #کالای_ایرانی_مسافرتی میتواند یکی از این پویشهای خلاقانه و بیهزینه باشد. سالانه هزاران ایرانی مقیم خارج از کشور به ایران رفتوآمد میکنند. ایرانیانی که از یک سو درآمد ارزی و از سوی دیگر دسترسی آسان به بازار ایران و کالاهای ایرانی دارند. توجه ویژه این جمعیت مسافر به کالاهای باکیفیت، سبک و کمحجم ایرانی که مناسب حمل آسان با چمدان هستند و معرفی فعالانه این کالاها به یکدیگر میتواند کمک بسزایی به تولیدکنندگان داخلی باشد. درحالحاضر انواع مواد خوراکی یکی از اقلام معمولی است که در چمدان اکثر این مسافران یافت میشود؛ اما کالاهای باکیفیت ایرانی صرفا محدود به مواد خوراکی نیست و میتوان دهها محصول باکیفیت دیگر در زمینههای بهداشتی، پوشاک، ابزارآلات ساده برقی و امثالهم به فهرست آن افزود. پویش #کالای_ایرانی_مسافرتی میتواند با هدف معرفی دیگر کالاها در سطحی بسیار فراگیر، راهی ساده و بیهزینه پیش پای ایرانیانی قرار دهد که با وجود مخالفت با تحریمها عملا نظارهگر شرایطاند و خود را عاجز از نقشآفرینی میبینند. پویشهایی از این دست نهتنها میتوانند در حد و سهم خود باری از دوش اقتصاد تحریمزده مردم بردارند؛
بلکه میتوانند با پیشرونهادن یک عمل جمعیِ اثرگذار در ایجاد یک توانمندی و حس همبستگی اجتماعی نیز بسیار مؤثر باشند.
امروز تحریمها و فشارهای بیسابقه و یکجانبه آمریکا علیه ایران و بیعملی اروپا در احیای برجام بسیار آشکار و پیش چشم همه ایرانیان است. ایرانیان مقیم کشور مجراهای مستقیم و زیادی برای تأثیرگذاری مستقیم بر سیاستهای آمریکا و اروپا در اختیار ندارند؛ اما شرایط جامعه میلیونی ایرانیان خارج از کشور چگونه است؟ آیا آنها، بهویژه مقیمان اروپا و ایالات متحده، نیز ابزارهایی برای تأثیرگذاری در دسترس ندارند؟ اگر چنین ابزارهایی در اختیار دارند، این سکوت جامعه ایرانیِ خارج از کشور در شرایط امروز را چطور میتوان توضیح داد؟ پاسخ از سه حالت خارج نیست: یا با تحریمها موافقاند یا بیتفاوتاند یا از واکنش علیه آن ناتواناند.
در اینکه ایرانیان خارج از کشور یکدست نیستند و مواضع متفاوت و گاه متضادی در قبال شرایط ایران دارند، تردیدی نیست. به عبارتی بخشی از این ایرانیان با تحریمها همدل و همنوا هستند. در اینجا صحبت درباره ایرانیانی است که با تحریمها مخالف و درعینحال مخالفتشان هیچگونه نمود بیرونی جمعی ندارد و ازاینرو عموما برای هرگونه تأثیرگذاری در سیاستهای کلان کشور متبوعشان مطلقا عقیم است.
سکوت این بخش از ایرانیان به دو دلیل اصلی است: 1) نبود تشکیلاتی منسجم برای دفاع از حقوق جامعه ایرانی و 2) کمبود پویشهای خلاقانه فردمحورانه که بدون تشکیلات منسجم هم بهراحتی اجرائی میشوند. مورد نخست راهحلی زمانبر است که تعهد، انگیزه و فراغت زیادی میطلبد. هرزنرفتن پتانسیل عظیمِ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه پرجمعیت ایرانیان خارج از کشور قطعا از مجرای چنین راهحلی عبور میکند؛ اما مورد دوم کاملا شدنی، در دسترس و درعینحال زودبازده است که ضرورتا احتیاجی به تشکیلات و حتی تماس با ساختار سیاسی کشورهای میزبان ندارد.
پویش #کالای_ایرانی_مسافرتی میتواند یکی از این پویشهای خلاقانه و بیهزینه باشد. سالانه هزاران ایرانی مقیم خارج از کشور به ایران رفتوآمد میکنند. ایرانیانی که از یک سو درآمد ارزی و از سوی دیگر دسترسی آسان به بازار ایران و کالاهای ایرانی دارند. توجه ویژه این جمعیت مسافر به کالاهای باکیفیت، سبک و کمحجم ایرانی که مناسب حمل آسان با چمدان هستند و معرفی فعالانه این کالاها به یکدیگر میتواند کمک بسزایی به تولیدکنندگان داخلی باشد. درحالحاضر انواع مواد خوراکی یکی از اقلام معمولی است که در چمدان اکثر این مسافران یافت میشود؛ اما کالاهای باکیفیت ایرانی صرفا محدود به مواد خوراکی نیست و میتوان دهها محصول باکیفیت دیگر در زمینههای بهداشتی، پوشاک، ابزارآلات ساده برقی و امثالهم به فهرست آن افزود. پویش #کالای_ایرانی_مسافرتی میتواند با هدف معرفی دیگر کالاها در سطحی بسیار فراگیر، راهی ساده و بیهزینه پیش پای ایرانیانی قرار دهد که با وجود مخالفت با تحریمها عملا نظارهگر شرایطاند و خود را عاجز از نقشآفرینی میبینند. پویشهایی از این دست نهتنها میتوانند در حد و سهم خود باری از دوش اقتصاد تحریمزده مردم بردارند؛
بلکه میتوانند با پیشرونهادن یک عمل جمعیِ اثرگذار در ایجاد یک توانمندی و حس همبستگی اجتماعی نیز بسیار مؤثر باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.