|

خانه امن ما

مریم رامشت . روانشناس و مدرس دانشگاه

خانواده‌کوچک‌ترین نهاد اجتماع است که مهم‌ترین نقش را در تکوین شخصیت یک انسان ایفا می‌کند. سلامت جامعه در گرو آن است و دردمندی آن مطمئنا یک جامعه را بیمار و دردمند می‌کند.خانواده
نا امن ریشه بسیاری از آسیب‌های روانی و اجتماعی در طول تاریخ بشریت بوده است.
اکثریت قریب به اتفاق بزهکاران، مجرمان و ناسازگاران فردی و اجتماعی در شرایط خانوادگی غیرسالم اعم از اعتیاد، طلاق، والد ناتنی و خانواده درهم ریخته و... به‌سر برده‌اند و کودکی بسیار ناگواری را تجربه کرده‌اند و این خانه مکان امنی است که من را در برابر بسیاری از آسیب‌ها و حوادث روزگار حفظ می‌کند.
همان‌گونه که آبراهام مزلو، روانشناس و محقق در تئوری‌های رشد انسانی خود به سلسله مراتب نیاز‌های انسان اشاره می‌کند که اولین مرحله از آن نیاز‌های فیزیولوژیک شامل آب، غذا و هواست و دومین مرحله از نیازها، نیاز به امنیت شامل سرپناه، خانه و خانواده، اشتغال و پس از آن نیاز به تعلق و وابستگی، محبت و عشق و نیاز به خودشکوفایی است. پایه اصلی تامین تمامی این نیازها از جمله نیاز به امنیت، در حریم مقدس خانواده فراهم می‌شود.
وظیفه اصلی هر جامعه تامین سلامت خانواده به‌عنوان مهم‌ترین رکن و نهاد آن اجتماع است و هرگونه شایبه و تصمیمی که این نهاد را تهدید کند درواقع جامعه را تهدید کرده است.
اکنون با این توضیحات، عجیب است که در جامعه اسلامی ما لایحه‌ای (قانونی) تصویب شود که در آن ازدواج با کسی که کودک بی‌سرپرستی را پناه داده است مجاز و مطرح می‌شود. گاه تصور می‌شود که بر اساس تبصره ماده 27 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان به افراد این مجوز داده می‌شود که شما می‌توانید کودکی را بیاورید، بزرگ کنید و با نتیجه دسترنج خود ازدواج کنید! در این تبصره به‌واقع که اعتماد و امنیت روانی خانواده قربانی می‌شود.
تبصره 27 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان را صرفا نباید از منظر فرزندخواندگی و تبعات ناگواری که برای یک کودک بی‌پناه به‌دنبال دارد نگاه کرد. بلکه این تبصره بر بنیاد خانواده و لایه‌های درونی یک سیستم اجتماعی حمله برده است. متاسفانه بعضی از آسیب‌های نه‌چندان آشکار جامعه که لطمات جبران‌ناپذیری را حتی برای تمام عمر برای یک دختر یا پسر به ارمغان می‌آورد آسیب دیدن و مورد سوءاستفاده قرار گرفتن از طرف نزدیکان است.
بنا بر تجربه چندین ساله خود در فرآیند درمان دریافت کرده‌ام که معمولا پیشایند درمان برای افرادی که از طرف یک فرد ناآشنا مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته‌اند به مراتب روشن‌تر و قابل وصول‌تر است تا کودکانی که در یک شرایط غیرمتعارف مورد سوءاستفاده جنسی توسط نزدیکان قرار گرفته‌اند.
زنای با محارم از جمله پدیده‌های نامیمون، حرام و بسیار مخرب برای شخصیت یک انسان است که اغلب تا آخر عمر گریبان فرد را گرفته و او را از یک زندگی عادی دور می‌کند.
خشم مخرب و بسیار پنهان این اتفاق آنچنان اثر‌گذار است که تفکرات خودتخریبی و دگرتخریبی به‌وضوح در آن قابل رویت است. اغلب این افراد ازدواج‌های موفق نداشته و خود را یک قربانی به معنی واقعی کلمه می‌بینند و مقاومت زیادی در برابر درمان دارند. این تبصره که بعضا تصور زنای با محارم را ایجاد می‌کند نه‌تنها فرزندخواندگان را به‌شدت در معرض آسیب و برچسب‌های اجتماعی قرار می‌دهد بلکه کانون خانواده را نیز به‌عنوان یک حریم امن و قابل اعتماد به یک فضای آلوده که نه زن و نه کودک و نه حتی مرد در آن آسایش ندارد، تبدیل می‌کند.
به‌هم‌ریختگی نقش که یکی از مهم‌ترین دلایل نابسامانی خانواده‌هاست بر اساس این تفکرات افزایش می‌یابد. کودکی که بالقوه همسر است، مردی که نقش پدری او دگرگون شده است و از منظر همسر خود می‌تواند بالقوه دیگری را به همسری بپذیرد.
مادری که نقش رقیب را برای کودک خود ترسیم می‌کند و... تمامی این حالت‌ها مربوط به شرایط فرزندخواندگی است. در حالی‌که حتی بیان این مطالب در جامعه و یک خانواده بدون فرزندخوانده نیز بار منفی ذهنی و عاطفی ایجاد کرده و ذهن‌های بیمار را برای هرگونه اقدام غیراخلاقی و نامتعارف آماده می‌کند و حداقل آن، مشغول کردن ذهن‌های سالم است که آیا تمامی ما انسان‌ها بالقوه می‌توانیم موجودات غیراخلاقی باشیم و دیگران را به زیر سیطره خود بگیریم و از هر شرایطی به نفع خود استفاده کنیم؟
آیا به واقع این تبصره با روح پاک خانه و خانواده چه می‌کند؟ متاسفانه یکی از پدیده‌های متداول در جامعه ما تصمیماتی است که در مقطع زمانی خاصی به دلایلی اتخاذ می‌شود بدون سنجش عواقب آن در درازمدت و این نیز یکی از آن تصمیماتی است که سوال ذهنی آن در صورت تحقق این است که: چه مجوزی وجود دارد تا بتوانیم خانه را برای کودکان خود در آینده امن و سالم نگه داریم.
خانواده‌کوچک‌ترین نهاد اجتماع است که مهم‌ترین نقش را در تکوین شخصیت یک انسان ایفا می‌کند. سلامت جامعه در گرو آن است و دردمندی آن مطمئنا یک جامعه را بیمار و دردمند می‌کند.خانواده
نا امن ریشه بسیاری از آسیب‌های روانی و اجتماعی در طول تاریخ بشریت بوده است.
اکثریت قریب به اتفاق بزهکاران، مجرمان و ناسازگاران فردی و اجتماعی در شرایط خانوادگی غیرسالم اعم از اعتیاد، طلاق، والد ناتنی و خانواده درهم ریخته و... به‌سر برده‌اند و کودکی بسیار ناگواری را تجربه کرده‌اند و این خانه مکان امنی است که من را در برابر بسیاری از آسیب‌ها و حوادث روزگار حفظ می‌کند.
همان‌گونه که آبراهام مزلو، روانشناس و محقق در تئوری‌های رشد انسانی خود به سلسله مراتب نیاز‌های انسان اشاره می‌کند که اولین مرحله از آن نیاز‌های فیزیولوژیک شامل آب، غذا و هواست و دومین مرحله از نیازها، نیاز به امنیت شامل سرپناه، خانه و خانواده، اشتغال و پس از آن نیاز به تعلق و وابستگی، محبت و عشق و نیاز به خودشکوفایی است. پایه اصلی تامین تمامی این نیازها از جمله نیاز به امنیت، در حریم مقدس خانواده فراهم می‌شود.
وظیفه اصلی هر جامعه تامین سلامت خانواده به‌عنوان مهم‌ترین رکن و نهاد آن اجتماع است و هرگونه شایبه و تصمیمی که این نهاد را تهدید کند درواقع جامعه را تهدید کرده است.
اکنون با این توضیحات، عجیب است که در جامعه اسلامی ما لایحه‌ای (قانونی) تصویب شود که در آن ازدواج با کسی که کودک بی‌سرپرستی را پناه داده است مجاز و مطرح می‌شود. گاه تصور می‌شود که بر اساس تبصره ماده 27 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان به افراد این مجوز داده می‌شود که شما می‌توانید کودکی را بیاورید، بزرگ کنید و با نتیجه دسترنج خود ازدواج کنید! در این تبصره به‌واقع که اعتماد و امنیت روانی خانواده قربانی می‌شود.
تبصره 27 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان را صرفا نباید از منظر فرزندخواندگی و تبعات ناگواری که برای یک کودک بی‌پناه به‌دنبال دارد نگاه کرد. بلکه این تبصره بر بنیاد خانواده و لایه‌های درونی یک سیستم اجتماعی حمله برده است. متاسفانه بعضی از آسیب‌های نه‌چندان آشکار جامعه که لطمات جبران‌ناپذیری را حتی برای تمام عمر برای یک دختر یا پسر به ارمغان می‌آورد آسیب دیدن و مورد سوءاستفاده قرار گرفتن از طرف نزدیکان است.
بنا بر تجربه چندین ساله خود در فرآیند درمان دریافت کرده‌ام که معمولا پیشایند درمان برای افرادی که از طرف یک فرد ناآشنا مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته‌اند به مراتب روشن‌تر و قابل وصول‌تر است تا کودکانی که در یک شرایط غیرمتعارف مورد سوءاستفاده جنسی توسط نزدیکان قرار گرفته‌اند.
زنای با محارم از جمله پدیده‌های نامیمون، حرام و بسیار مخرب برای شخصیت یک انسان است که اغلب تا آخر عمر گریبان فرد را گرفته و او را از یک زندگی عادی دور می‌کند.
خشم مخرب و بسیار پنهان این اتفاق آنچنان اثر‌گذار است که تفکرات خودتخریبی و دگرتخریبی به‌وضوح در آن قابل رویت است. اغلب این افراد ازدواج‌های موفق نداشته و خود را یک قربانی به معنی واقعی کلمه می‌بینند و مقاومت زیادی در برابر درمان دارند. این تبصره که بعضا تصور زنای با محارم را ایجاد می‌کند نه‌تنها فرزندخواندگان را به‌شدت در معرض آسیب و برچسب‌های اجتماعی قرار می‌دهد بلکه کانون خانواده را نیز به‌عنوان یک حریم امن و قابل اعتماد به یک فضای آلوده که نه زن و نه کودک و نه حتی مرد در آن آسایش ندارد، تبدیل می‌کند.
به‌هم‌ریختگی نقش که یکی از مهم‌ترین دلایل نابسامانی خانواده‌هاست بر اساس این تفکرات افزایش می‌یابد. کودکی که بالقوه همسر است، مردی که نقش پدری او دگرگون شده است و از منظر همسر خود می‌تواند بالقوه دیگری را به همسری بپذیرد.
مادری که نقش رقیب را برای کودک خود ترسیم می‌کند و... تمامی این حالت‌ها مربوط به شرایط فرزندخواندگی است. در حالی‌که حتی بیان این مطالب در جامعه و یک خانواده بدون فرزندخوانده نیز بار منفی ذهنی و عاطفی ایجاد کرده و ذهن‌های بیمار را برای هرگونه اقدام غیراخلاقی و نامتعارف آماده می‌کند و حداقل آن، مشغول کردن ذهن‌های سالم است که آیا تمامی ما انسان‌ها بالقوه می‌توانیم موجودات غیراخلاقی باشیم و دیگران را به زیر سیطره خود بگیریم و از هر شرایطی به نفع خود استفاده کنیم؟
آیا به واقع این تبصره با روح پاک خانه و خانواده چه می‌کند؟ متاسفانه یکی از پدیده‌های متداول در جامعه ما تصمیماتی است که در مقطع زمانی خاصی به دلایلی اتخاذ می‌شود بدون سنجش عواقب آن در درازمدت و این نیز یکی از آن تصمیماتی است که سوال ذهنی آن در صورت تحقق این است که: چه مجوزی وجود دارد تا بتوانیم خانه را برای کودکان خود در آینده امن و سالم نگه داریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.