|

مثبت و منفي 2برابرشدن ظرفیت پذیرش در رشته علوم‌پزشکی

كريم همتي*

به‌تازگی از سوی نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی طرح دوفوریتی افزایش دوبرابری ظرفیت پذیرش دانشجو در رشته‌های علوم‌پزشکی از طریق کنکور سراسری و نیز تسهیل ورود دانشجو از خارج به داخل مطرح شده است. صرف طرح چنین موضوعی موجب شکل‌گیری بحث و جدل‌های زیادی در فضای دانشگاهی، اجتماعی و سیاسی کشور شده است. موافقان و منتقدان این طرح، هریک با درنظرگرفتن پاره‌ای معیارها و شرایط خاص، به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود پرداخته‌اند. از آنجا که در یک دهه اخیر به دلایلی متعدد اشتیاق ورود به دانشگاه‌های علوم‌پزشکی برای دانشجویان و خانواده‌ها افزایش یافته است، این طرح باعث خوشحالی دانش‌آموزانی شده که حتی با وجود شایستگی، به دلیل رقابت شدید پشت در دانشگاه‌ها مانده‌اند. از سویی دیگر، بخشی از منتقدان با درنظر‌گرفتن کمبودهای فعلی نظام آموزش عالی، نبود ظرفیت کیفی متناسب با تعداد دانشجو در دانشگاه‌ها و بی‌کاری بخش عظیمی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی رشته‌های علوم‌پزشکی، بیان می‌کنند که هر نوع افزایش در پذیرش ظرفیت دانشجویان، موجب ضرر و زیان‌های جبران‌ناپذیری در آینده می‌شود. آنچه بدیهی است، ذکر این نکته است که جذابیت رشته‌های علوم‌پزشکی در چند سال اخیر منجر به گرایش بیش از پیش داوطلبان کنکور به این رشته‌ها و کم‌شدن متقاضی در رشته‌های علوم انسانی و ریاضی شده است که به‌طور قطع با مصالح ملی ما تناسب ندارد. در چنین شرایطی، مسئله ورود دانش‌آموزان به رشته‌های پزشکی به‌عنوان سکوی پرتاب و جهش اجتماعی فرد، تبدیل به دغدغه و فشار روانی برای بسیاری از خانواده‌ها و فرزندانشان شده است و این در حالی است که هر نوع شکست و ناکامی در این رقابت، می‌تواند زمینه‌ساز ضربات جبران‌ناپذیر روانی و اجتماعی به کسانی باشد که ستون اصلی ارتقای منزلت شخصی و اجتماعی را تحصیل در رشته‌های پزشکی دیده‌اند. در چنین شرایطی، طرح مسئله افزایش پذیرش دانشجویان در رشته‌های پزشکی، هرچند به‌ظاهر جذاب و فریبنده به نظر می‌رسد، بدون درنظرگرفتن شرایطی، می‌تواند منجر به بحرانی جدی در سال‌های آتی شود. نباید از این نکته غافل شد که سرانه تعداد پزشک در ایران حدود ۱۱ نفر به ازای هر ۱۰ هزار نفر است که نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و حتی درحال‌توسعه، عددی کمتر است؛ اما بدون درنظرگرفتن بسترهای آموزشی و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و همچنین توجه به توسعه متوازن، در صورت افزایش پذیرش دانشجو، به باری بر دوش جامعه تبدیل خواهد شد. بخش مهمی از دلایل کمبود پزشک ناشی از توزیع نامناسب فارغ‌التحصیلان رشته پزشکی در کشور است که نیاز است برای این موضوع راه‌حلی جدی اندیشیده شود. بر این اساس برنامه‌ریزی و تغییر سیاست در جذب دانشجو باید با آماده‌سازی زیرساخت‌های آن همراه باشد. درنظرگرفتن چهار عامل ظرفیت کمی و کیفی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور برای پذیرش دانشجو، وضعیت فعلی فارغ‌التحصیلان از نظر اشتغال، نیاز کشور و توجه به استانداردهای جهانی از ضروریات بررسی این طرح است؛ در غیر این صورت با شرایطی مواجه خواهیم شد که هم‌اکنون بر بسیاری از رشته‌های فنی و مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی حاکم است؛ کثرت فارغ‌التحصیلان، بدون توجه به بازار تقاضا که گاهی شاهد بی‌کاری نخبگان، اشتغال در کار و حرفه غیرمرتبط و پدیده خروج نخبگان از کشور بوده‌ایم. بنابراین هرگونه تصمیم‌گیری در این زمینه باید با کار کارشناسی و درنظرگرفتن شرایط حاکم بر جامعه انجام شود.
*معاون حقوقی و امور مجلس وزارت بهداشت در موضوع افزایش ظرفیت دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور

به‌تازگی از سوی نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی طرح دوفوریتی افزایش دوبرابری ظرفیت پذیرش دانشجو در رشته‌های علوم‌پزشکی از طریق کنکور سراسری و نیز تسهیل ورود دانشجو از خارج به داخل مطرح شده است. صرف طرح چنین موضوعی موجب شکل‌گیری بحث و جدل‌های زیادی در فضای دانشگاهی، اجتماعی و سیاسی کشور شده است. موافقان و منتقدان این طرح، هریک با درنظرگرفتن پاره‌ای معیارها و شرایط خاص، به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود پرداخته‌اند. از آنجا که در یک دهه اخیر به دلایلی متعدد اشتیاق ورود به دانشگاه‌های علوم‌پزشکی برای دانشجویان و خانواده‌ها افزایش یافته است، این طرح باعث خوشحالی دانش‌آموزانی شده که حتی با وجود شایستگی، به دلیل رقابت شدید پشت در دانشگاه‌ها مانده‌اند. از سویی دیگر، بخشی از منتقدان با درنظر‌گرفتن کمبودهای فعلی نظام آموزش عالی، نبود ظرفیت کیفی متناسب با تعداد دانشجو در دانشگاه‌ها و بی‌کاری بخش عظیمی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی رشته‌های علوم‌پزشکی، بیان می‌کنند که هر نوع افزایش در پذیرش ظرفیت دانشجویان، موجب ضرر و زیان‌های جبران‌ناپذیری در آینده می‌شود. آنچه بدیهی است، ذکر این نکته است که جذابیت رشته‌های علوم‌پزشکی در چند سال اخیر منجر به گرایش بیش از پیش داوطلبان کنکور به این رشته‌ها و کم‌شدن متقاضی در رشته‌های علوم انسانی و ریاضی شده است که به‌طور قطع با مصالح ملی ما تناسب ندارد. در چنین شرایطی، مسئله ورود دانش‌آموزان به رشته‌های پزشکی به‌عنوان سکوی پرتاب و جهش اجتماعی فرد، تبدیل به دغدغه و فشار روانی برای بسیاری از خانواده‌ها و فرزندانشان شده است و این در حالی است که هر نوع شکست و ناکامی در این رقابت، می‌تواند زمینه‌ساز ضربات جبران‌ناپذیر روانی و اجتماعی به کسانی باشد که ستون اصلی ارتقای منزلت شخصی و اجتماعی را تحصیل در رشته‌های پزشکی دیده‌اند. در چنین شرایطی، طرح مسئله افزایش پذیرش دانشجویان در رشته‌های پزشکی، هرچند به‌ظاهر جذاب و فریبنده به نظر می‌رسد، بدون درنظرگرفتن شرایطی، می‌تواند منجر به بحرانی جدی در سال‌های آتی شود. نباید از این نکته غافل شد که سرانه تعداد پزشک در ایران حدود ۱۱ نفر به ازای هر ۱۰ هزار نفر است که نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و حتی درحال‌توسعه، عددی کمتر است؛ اما بدون درنظرگرفتن بسترهای آموزشی و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و همچنین توجه به توسعه متوازن، در صورت افزایش پذیرش دانشجو، به باری بر دوش جامعه تبدیل خواهد شد. بخش مهمی از دلایل کمبود پزشک ناشی از توزیع نامناسب فارغ‌التحصیلان رشته پزشکی در کشور است که نیاز است برای این موضوع راه‌حلی جدی اندیشیده شود. بر این اساس برنامه‌ریزی و تغییر سیاست در جذب دانشجو باید با آماده‌سازی زیرساخت‌های آن همراه باشد. درنظرگرفتن چهار عامل ظرفیت کمی و کیفی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور برای پذیرش دانشجو، وضعیت فعلی فارغ‌التحصیلان از نظر اشتغال، نیاز کشور و توجه به استانداردهای جهانی از ضروریات بررسی این طرح است؛ در غیر این صورت با شرایطی مواجه خواهیم شد که هم‌اکنون بر بسیاری از رشته‌های فنی و مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی حاکم است؛ کثرت فارغ‌التحصیلان، بدون توجه به بازار تقاضا که گاهی شاهد بی‌کاری نخبگان، اشتغال در کار و حرفه غیرمرتبط و پدیده خروج نخبگان از کشور بوده‌ایم. بنابراین هرگونه تصمیم‌گیری در این زمینه باید با کار کارشناسی و درنظرگرفتن شرایط حاکم بر جامعه انجام شود.
*معاون حقوقی و امور مجلس وزارت بهداشت در موضوع افزایش ظرفیت دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.