|

رأی مثبت دیوان عدالت به اعطای گواهی‌نامه موتورسیکلت برای زنان

شهرزاد همتی: با صدور رأی يک شعبه ديوان عدالت اداری مبنی‌بر الزام پليس راهنمایی به تشکيل پرونده و‌ اخذ امتحان رانندگی موتور از يک زن، به نظر می‌رسد زنان می‌توانند از این به‌بعد برای گرفتن گواهی‌نامه موتورسیکلت اقدام کنند. در تمام سال‌های گذشته زنان زیادی بودند که می‌توانستند به‌عنوان راننده ماشین‌های سنگین در ترمینال‌ها رفت‌وآمد کنند یا تعداد قلیلی ا‌ز آنها راننده اتوبوس بودند، اما همیشه موتورسواری و دوچرخه‌سواری آنها ممنوع بود. در ماه‌های گذشته زنان زیادی در شهر اصفهان که از قضا پایتخت دوچرخه‌سواری است، از راندن دوچرخه منع شده‌اند، اما باز هم در پیست‌های دوچرخه‌سواری شهر دیده می‌شوند. این مسئله درباره موتورسواری زنان نیز مصداق دارد. دو سال پیش دو زن موتورسوار در دزفول دستگیر شدند و خبر دستگیری‌ آنها در رسانه‌ها منتشر شده بود و رئیس پلیس شهر دزفول این حرکت را زشت و قبح‌‌آمیز عنوان کرده بود.
این در حالی است که در طول روز بارهاوبارها زنان را ترک موتورهای پدران و همسرانشان می‌بینیم و این موتورسواری تعبیر به هنجارشکنی نمی‌شود. از طرفی قانون نیز درباره موتورسواری زنان سکوت کرده است و توضیحات قانون درباره اخذ گواهی‌نامه موتور به‌گونه‌ای به نظر می‌رسد که زنان نیز می‌توانند گواهی‌نامه موتور دریافت کنند. در بند ششم، شرایط دریافت گواهی‌نامه موتورسیکلت که در سایت مؤسسه راهگشا وابسته به ناجا منتشر شده، آمده است: «ارائه مدرک مبنی‌بر روشن‌نمودن وضعیت نظام وظیفه افراد ذکور». قید وضعیت نظام وظیفه افراد ذکور این مسئله را به ذهن متبادر می‌کند که زنان نیز می‌توانند اقدام به دریافت گواهی‌نامه موتورسیکلت کنند. همچنین در هیچ‌کدام از بندهای قوانین عام راهنمایی و رانندگی، زنان از گرفتن گواهی‌نامه برای هیچ وسیله نقلیه‌ای منع نشده‌اند و بررسی‌های قبلی خبرنگار «شرق» حاکی از آن است که سال 56 یک زن موفق به گرفتن گواهی‌نامه راندن موتور شده است.حالا هم اعتراض به عدم صدور گواهی‌نامه موتور برای یک زن در اصفهان کار او را به دیوان عدالت اداری رسانده است. این زن در شرح دادخواست خود عنوان کرده: اینجانب دارای کلیه شرایط لازم برای دریافت گواهی‌نامه رانندگی موتورسیکلت هستم اما راهور ناجا از صدور گواهی‌نامه امتناع می‌کند. با توجه به این‌که این موضوع هیچ‌گونه تعارضی با شرع و قانون ندارد، لذا بدین‌وسیله تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح عنوان خواسته مورد استدعاست.نکته جالبی که در این دادنامه منتشر‌شده وجود دارد، ادعای ناجاست. ناجا گفته است: حسب ماده‌واحده اصلاح ماده 22 قانون حمل‌ونقل و عبور کالای خارجی از قلمرو جمهور اسلامی ایران مصوب 1389 مسئولیت صدور گواهی‌نامه رانندگی در قلمرو جمهوری اسلامی برعهده نیروی انتظامی است و با استناد به تبصره ماده 20 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 صدور گواهی‌نامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان برعهده نیروی انتظامی است، بنابراین آنچه از مفهوم خلاف آن می‌توان استنباط نمود این است که صدور گواهی‌نامه برای بانوان برعهده ناجا نمی‌باشد و قانونگذار مجوز صدور گواهی‌نامه برای بانوان را صادر نکرده است.
اما با وجود ادعای ناجا، دیوان عدالت اداری نیروی انتظامی را ملزم به صدور گواهی‌نامه برای زنان می‌کند. در بخشی از رأی صادره نیز می‌خوانیم: با توجه به اینکه اولا مرجع صالح برای صدور انواع گواهی‌نامه رانندگی صرفا نیروی انتظامی است و غیر از این مرجع دیگری نمی‌تواند اقدام به صدور گواهی‌نامه رانندگی کند، ثانیا رانندگی برای زنان جامعه ایران اعم از رانندگی خودروهای سبک و سنگین و یا موتورسیکلت و سایر وسایل نقلیه موتوری در هیچ‌یک از مقررات موضوعه منع نشده است، که با عنایت به اصل اباحه رانندگی موتورسیکلت نیز برای آن‌ها نیز مباح تلقی می‌گردد.
اما سؤال اینجاست که آیا رأی صادره در دیوان عدالت اداری را می‌توان به همه زنان تعمیم داد؟ نعمت احمدی، حقوق‌دان و وکیل دادگستری، در گفت‌وگو با «شرق» دراین‌باره می‌گوید: وقتی دیوان عدالت اداری چنین رأیی داده، این حکم برای پلیس راهنمایی و رانندگی الزام‌آور است. درواقع پلیس راهنمایی و رانندگی تا به حال مانع از صدور گواهی‌نامه موتور برای زنان شده است و این ممنوعیت مبنای قانونی نداشته و جایی در قانون نیامده است که زن نمی‌تواند گواهی‌نامه موتور بگیرد. وی در ادامه افزود: حتی برخی زنان گواهی‌نامه رانندگی پایه‌یک گرفته و می‌توانند ماشین سنگین برانند، اما مطابق قانونی نانوشته، اجازه راندن موتورسیکلت را ندارند. با توجه به قرائت رأی مذکور این حکم عام است و شامل تمام زنان ایران می‌شود و تنها مربوط به این خانم نیست و یک رأی کلی است و با استدلالات متقن حقوقی و فقهی که در رأی صادره آمده است، من‌بعد راهنمایی و رانندگی مکلف است برای خانم‌ها گواهی‌نامه موتورسیکلت صادر کند.
به نظر می‌رسد ایراد قانونی راندن موتورسیکلت حل شده است و البته این را می‌توان با مراجعه به کلاس‌های‌ آموزش رانندگی موتورسیکلت و اقدام برای گواهی‌نامه‌گرفتن محک زد.
در حالی در تمام این سال‌ها راندن موتورسیکلت برای زنان ممنوع بوده که آنها هر روز سوار بر موتور می‌شوند، حتی آنهایی که به ترافیک برمی‌خورند، برای رفت‌وآمد از پیک‌های موتوری استفاده می‌کنند، اما مسئله تنها راندن موتور است. زنان تا امروز تنها می‌توانستند ترک موتور بنشینند و در شهر حرکت کنند، اما اجازه راندن آن‌ را نداشته‌اند. حالا با انتشار این رأی شاید آنها بتوانند موتورسیکلت برانند.

شهرزاد همتی: با صدور رأی يک شعبه ديوان عدالت اداری مبنی‌بر الزام پليس راهنمایی به تشکيل پرونده و‌ اخذ امتحان رانندگی موتور از يک زن، به نظر می‌رسد زنان می‌توانند از این به‌بعد برای گرفتن گواهی‌نامه موتورسیکلت اقدام کنند. در تمام سال‌های گذشته زنان زیادی بودند که می‌توانستند به‌عنوان راننده ماشین‌های سنگین در ترمینال‌ها رفت‌وآمد کنند یا تعداد قلیلی ا‌ز آنها راننده اتوبوس بودند، اما همیشه موتورسواری و دوچرخه‌سواری آنها ممنوع بود. در ماه‌های گذشته زنان زیادی در شهر اصفهان که از قضا پایتخت دوچرخه‌سواری است، از راندن دوچرخه منع شده‌اند، اما باز هم در پیست‌های دوچرخه‌سواری شهر دیده می‌شوند. این مسئله درباره موتورسواری زنان نیز مصداق دارد. دو سال پیش دو زن موتورسوار در دزفول دستگیر شدند و خبر دستگیری‌ آنها در رسانه‌ها منتشر شده بود و رئیس پلیس شهر دزفول این حرکت را زشت و قبح‌‌آمیز عنوان کرده بود.
این در حالی است که در طول روز بارهاوبارها زنان را ترک موتورهای پدران و همسرانشان می‌بینیم و این موتورسواری تعبیر به هنجارشکنی نمی‌شود. از طرفی قانون نیز درباره موتورسواری زنان سکوت کرده است و توضیحات قانون درباره اخذ گواهی‌نامه موتور به‌گونه‌ای به نظر می‌رسد که زنان نیز می‌توانند گواهی‌نامه موتور دریافت کنند. در بند ششم، شرایط دریافت گواهی‌نامه موتورسیکلت که در سایت مؤسسه راهگشا وابسته به ناجا منتشر شده، آمده است: «ارائه مدرک مبنی‌بر روشن‌نمودن وضعیت نظام وظیفه افراد ذکور». قید وضعیت نظام وظیفه افراد ذکور این مسئله را به ذهن متبادر می‌کند که زنان نیز می‌توانند اقدام به دریافت گواهی‌نامه موتورسیکلت کنند. همچنین در هیچ‌کدام از بندهای قوانین عام راهنمایی و رانندگی، زنان از گرفتن گواهی‌نامه برای هیچ وسیله نقلیه‌ای منع نشده‌اند و بررسی‌های قبلی خبرنگار «شرق» حاکی از آن است که سال 56 یک زن موفق به گرفتن گواهی‌نامه راندن موتور شده است.حالا هم اعتراض به عدم صدور گواهی‌نامه موتور برای یک زن در اصفهان کار او را به دیوان عدالت اداری رسانده است. این زن در شرح دادخواست خود عنوان کرده: اینجانب دارای کلیه شرایط لازم برای دریافت گواهی‌نامه رانندگی موتورسیکلت هستم اما راهور ناجا از صدور گواهی‌نامه امتناع می‌کند. با توجه به این‌که این موضوع هیچ‌گونه تعارضی با شرع و قانون ندارد، لذا بدین‌وسیله تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح عنوان خواسته مورد استدعاست.نکته جالبی که در این دادنامه منتشر‌شده وجود دارد، ادعای ناجاست. ناجا گفته است: حسب ماده‌واحده اصلاح ماده 22 قانون حمل‌ونقل و عبور کالای خارجی از قلمرو جمهور اسلامی ایران مصوب 1389 مسئولیت صدور گواهی‌نامه رانندگی در قلمرو جمهوری اسلامی برعهده نیروی انتظامی است و با استناد به تبصره ماده 20 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 صدور گواهی‌نامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان برعهده نیروی انتظامی است، بنابراین آنچه از مفهوم خلاف آن می‌توان استنباط نمود این است که صدور گواهی‌نامه برای بانوان برعهده ناجا نمی‌باشد و قانونگذار مجوز صدور گواهی‌نامه برای بانوان را صادر نکرده است.
اما با وجود ادعای ناجا، دیوان عدالت اداری نیروی انتظامی را ملزم به صدور گواهی‌نامه برای زنان می‌کند. در بخشی از رأی صادره نیز می‌خوانیم: با توجه به اینکه اولا مرجع صالح برای صدور انواع گواهی‌نامه رانندگی صرفا نیروی انتظامی است و غیر از این مرجع دیگری نمی‌تواند اقدام به صدور گواهی‌نامه رانندگی کند، ثانیا رانندگی برای زنان جامعه ایران اعم از رانندگی خودروهای سبک و سنگین و یا موتورسیکلت و سایر وسایل نقلیه موتوری در هیچ‌یک از مقررات موضوعه منع نشده است، که با عنایت به اصل اباحه رانندگی موتورسیکلت نیز برای آن‌ها نیز مباح تلقی می‌گردد.
اما سؤال اینجاست که آیا رأی صادره در دیوان عدالت اداری را می‌توان به همه زنان تعمیم داد؟ نعمت احمدی، حقوق‌دان و وکیل دادگستری، در گفت‌وگو با «شرق» دراین‌باره می‌گوید: وقتی دیوان عدالت اداری چنین رأیی داده، این حکم برای پلیس راهنمایی و رانندگی الزام‌آور است. درواقع پلیس راهنمایی و رانندگی تا به حال مانع از صدور گواهی‌نامه موتور برای زنان شده است و این ممنوعیت مبنای قانونی نداشته و جایی در قانون نیامده است که زن نمی‌تواند گواهی‌نامه موتور بگیرد. وی در ادامه افزود: حتی برخی زنان گواهی‌نامه رانندگی پایه‌یک گرفته و می‌توانند ماشین سنگین برانند، اما مطابق قانونی نانوشته، اجازه راندن موتورسیکلت را ندارند. با توجه به قرائت رأی مذکور این حکم عام است و شامل تمام زنان ایران می‌شود و تنها مربوط به این خانم نیست و یک رأی کلی است و با استدلالات متقن حقوقی و فقهی که در رأی صادره آمده است، من‌بعد راهنمایی و رانندگی مکلف است برای خانم‌ها گواهی‌نامه موتورسیکلت صادر کند.
به نظر می‌رسد ایراد قانونی راندن موتورسیکلت حل شده است و البته این را می‌توان با مراجعه به کلاس‌های‌ آموزش رانندگی موتورسیکلت و اقدام برای گواهی‌نامه‌گرفتن محک زد.
در حالی در تمام این سال‌ها راندن موتورسیکلت برای زنان ممنوع بوده که آنها هر روز سوار بر موتور می‌شوند، حتی آنهایی که به ترافیک برمی‌خورند، برای رفت‌وآمد از پیک‌های موتوری استفاده می‌کنند، اما مسئله تنها راندن موتور است. زنان تا امروز تنها می‌توانستند ترک موتور بنشینند و در شهر حرکت کنند، اما اجازه راندن آن‌ را نداشته‌اند. حالا با انتشار این رأی شاید آنها بتوانند موتورسیکلت برانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.