نوآوری سازمانی، چرا و چگونه؟
سهند لواسانی. کارشناس تحقیق و توسعه شتابدهنده نوینتک
سازمانهای بزرگ برای باقیماندن در صحنه رقابت به نوآوری نیاز دارند، حتی میتوان اینگونه گفت که شرط لازم برای بقای سازمانها، نوآوری است؛ چه تولید یک محصول جدید، چه حلکردن یک مشکل داخلی و چه تغییر استراتژیهای یک دپارتمان خاص، همگی به روشهایی جدید و بهینه نیاز دارند. براساس تحقیقات اخیر شرکت مکنزی (بزرگترین شرکت مشاوره کسبوکار در دنیا) روی شاخص (S&P 500مخفف عبارت Standard and Poor's index فهرستی است از ۵۰۰ سهام برتر در بازار بورس سهام نیویورک و نزدک)، چرخه عمر این شرکتها در سال 1958 به 61 سال میرسید، این در حالی است که در سال 2017 این چرخه عمر به کمتر از 18 سال نزول کرده است. طبق گفتههای مکنزی 75 درصد از شرکتهای موجود در این فهرست تا سال 2027 «محو» میشوند و علت اصلی آن همگامنبودن شرکت با تغییرات دنیا است. از شرکتهای این فهرست میتوان به Alphabet (شرکت مادر کمپانی Google)، AT&T، Adobe، Apple و... اشاره کرد.
آمار فوق، اهمیت نوآوری در سازمانها را بهوضوح نشان میدهد. اما چگونه میتوان زمینه نوآوری را در یک سازمان ایجاد کرد؟ در دنیا روشهای مختلف نوآوری سازمانی وجود دارد و هر سازمانی باید براساس نیازها و منابع خود یکی از این روشها را استفاده کند:
1. تحقیق و توسعه (R&D): یکی از معمولترین روشهای نوآوری سازمانی، تحقیق و توسعه است. این روش به صورتی است که یک تیم بهطور اختصاصی وظایف تحقیق و طراحی یک محصول یا فرایند جدید، تغییر محصول یا فرایندهای حاضر، تعیین استراتژیهای کلان و خرد برای شرکت و همکاری با بخشها و دپارتمانهای یک شرکت برای انجام پروژههای پیشرو را به عهده دارد. در این روش یک تیم واحد مشغول انجام همه این فعالیتهاست و معمولا میتوان به مشکلاتی از قبیل هزینههای مالی و زمانی بالا برای تحقیقات، ناتوانی تیم در تمرکز روی چند مسئله و محدودبودن تنوع راهحلها اشاره کرد. این روش معمولا در شرکتهایی که مشکلات واضحتری دارند، راهکار مناسبی است.
2. سرمایهگذاری خطرپذیر (Venture Capital): تاریخچه سرمایهگذاری خطرپذیر در دنیا به بعد از جنگ جهانی دوم بازمیگردد. زمانی که جورج دریوت (پدر سرمایهگذاری خطرپذیر) به همراه رالف فلندرز و کارل کامپتون (رئیس سابق دانشگاه امآیتی)، شرکت ARDC را به قصد تشویق بخش خصوصی به سرمایهگذاری روی کسبوکارهای سربازان برگشته از جنگ جهانی دوم، تأسیس کردند. در این مسیر نوآوری، سازمانها خود به توسعه راهحل برای مشکلاتشان نمیپردازند، بلکه روی تیمها یا شرکتهای کوچکتری که مشغول به خلق محصول یا خدمت جدیدی هستند، سرمایهگذاری میکنند و در صورت موفقیت این تیمها، راهحل تولیدشده در نهایت به نوآوری در آن سازمان سرمایهگذار منجر خواهد شد. همانطور که از نام این روش پیداست، احتمال شکست در این نوع از سرمایهگذاریها بالاست، اما در صورت موفقیت معمولا بازدهی سرمایهگذاری اعدادی نجومی خواهد بود.
3. شتابدهی سازمانی: در این شیوه معمولا سازمانها فهرستی از چالشهای تکنولوژیکی خود را تهیه میکنند و برای حل آنها با ارائه حمایتهای مشخص، از استارتاپها دعوت به همکاری میکنند. شتابدهی سازمانی میتواند در قالب اجرای یک برنامه شتابدهی شخصیسازیشده توسط یک شتابدهنده برای آن سازمان پیاده شود یا با برگزاری رویدادهای ارائه وارونه (Reverse Pitch) استارتاپها روی حل آن چالشها به رقابت بپردازند. شتابدهی سازمانی به نسبت سرمایهگذاری خطرپذیر، تیمهای نوآور را در مراحل ابتداییتری به کار میگیرند و به همین دلیل مبلغ سرمایهگذاری کمتر و ریسک آن نیز بالاتر خواهد بود. تیمهایی که با موفقیت، محصول یا خدمت جدیدی خلق میکنند یا به صورت ادغام و تملک (Merger and Acquisition) به داخل سازمانها راه مییابند یا از طریق سرمایهگذاری مراحل بعدی حمایت میشوند. در ایران نیز با ظهور تکنولوژیها و استارتاپهای جدید، نیاز جدی به نوآوری سازمانی حس میشود و امید است شرکتهای مختلف بتوانند با استفاده از هر یک از روشهای نامبرده شده به نوآوری در سازمان خود سرعت بخشند. زیرا با توجه به ظرفیتهای بسیاری که در صنایع مختلف وجود دارد
و نیز با استفاده از نیروی کار جوان، خلاق و فعال موجود در اکوسیستم کارآفرینی ایران، برداشتن گامهایی جدید در راستای ارتقای سطح نوآوری سازمانها امکانپذیر به نظر میرسد.
سازمانهای بزرگ برای باقیماندن در صحنه رقابت به نوآوری نیاز دارند، حتی میتوان اینگونه گفت که شرط لازم برای بقای سازمانها، نوآوری است؛ چه تولید یک محصول جدید، چه حلکردن یک مشکل داخلی و چه تغییر استراتژیهای یک دپارتمان خاص، همگی به روشهایی جدید و بهینه نیاز دارند. براساس تحقیقات اخیر شرکت مکنزی (بزرگترین شرکت مشاوره کسبوکار در دنیا) روی شاخص (S&P 500مخفف عبارت Standard and Poor's index فهرستی است از ۵۰۰ سهام برتر در بازار بورس سهام نیویورک و نزدک)، چرخه عمر این شرکتها در سال 1958 به 61 سال میرسید، این در حالی است که در سال 2017 این چرخه عمر به کمتر از 18 سال نزول کرده است. طبق گفتههای مکنزی 75 درصد از شرکتهای موجود در این فهرست تا سال 2027 «محو» میشوند و علت اصلی آن همگامنبودن شرکت با تغییرات دنیا است. از شرکتهای این فهرست میتوان به Alphabet (شرکت مادر کمپانی Google)، AT&T، Adobe، Apple و... اشاره کرد.
آمار فوق، اهمیت نوآوری در سازمانها را بهوضوح نشان میدهد. اما چگونه میتوان زمینه نوآوری را در یک سازمان ایجاد کرد؟ در دنیا روشهای مختلف نوآوری سازمانی وجود دارد و هر سازمانی باید براساس نیازها و منابع خود یکی از این روشها را استفاده کند:
1. تحقیق و توسعه (R&D): یکی از معمولترین روشهای نوآوری سازمانی، تحقیق و توسعه است. این روش به صورتی است که یک تیم بهطور اختصاصی وظایف تحقیق و طراحی یک محصول یا فرایند جدید، تغییر محصول یا فرایندهای حاضر، تعیین استراتژیهای کلان و خرد برای شرکت و همکاری با بخشها و دپارتمانهای یک شرکت برای انجام پروژههای پیشرو را به عهده دارد. در این روش یک تیم واحد مشغول انجام همه این فعالیتهاست و معمولا میتوان به مشکلاتی از قبیل هزینههای مالی و زمانی بالا برای تحقیقات، ناتوانی تیم در تمرکز روی چند مسئله و محدودبودن تنوع راهحلها اشاره کرد. این روش معمولا در شرکتهایی که مشکلات واضحتری دارند، راهکار مناسبی است.
2. سرمایهگذاری خطرپذیر (Venture Capital): تاریخچه سرمایهگذاری خطرپذیر در دنیا به بعد از جنگ جهانی دوم بازمیگردد. زمانی که جورج دریوت (پدر سرمایهگذاری خطرپذیر) به همراه رالف فلندرز و کارل کامپتون (رئیس سابق دانشگاه امآیتی)، شرکت ARDC را به قصد تشویق بخش خصوصی به سرمایهگذاری روی کسبوکارهای سربازان برگشته از جنگ جهانی دوم، تأسیس کردند. در این مسیر نوآوری، سازمانها خود به توسعه راهحل برای مشکلاتشان نمیپردازند، بلکه روی تیمها یا شرکتهای کوچکتری که مشغول به خلق محصول یا خدمت جدیدی هستند، سرمایهگذاری میکنند و در صورت موفقیت این تیمها، راهحل تولیدشده در نهایت به نوآوری در آن سازمان سرمایهگذار منجر خواهد شد. همانطور که از نام این روش پیداست، احتمال شکست در این نوع از سرمایهگذاریها بالاست، اما در صورت موفقیت معمولا بازدهی سرمایهگذاری اعدادی نجومی خواهد بود.
3. شتابدهی سازمانی: در این شیوه معمولا سازمانها فهرستی از چالشهای تکنولوژیکی خود را تهیه میکنند و برای حل آنها با ارائه حمایتهای مشخص، از استارتاپها دعوت به همکاری میکنند. شتابدهی سازمانی میتواند در قالب اجرای یک برنامه شتابدهی شخصیسازیشده توسط یک شتابدهنده برای آن سازمان پیاده شود یا با برگزاری رویدادهای ارائه وارونه (Reverse Pitch) استارتاپها روی حل آن چالشها به رقابت بپردازند. شتابدهی سازمانی به نسبت سرمایهگذاری خطرپذیر، تیمهای نوآور را در مراحل ابتداییتری به کار میگیرند و به همین دلیل مبلغ سرمایهگذاری کمتر و ریسک آن نیز بالاتر خواهد بود. تیمهایی که با موفقیت، محصول یا خدمت جدیدی خلق میکنند یا به صورت ادغام و تملک (Merger and Acquisition) به داخل سازمانها راه مییابند یا از طریق سرمایهگذاری مراحل بعدی حمایت میشوند. در ایران نیز با ظهور تکنولوژیها و استارتاپهای جدید، نیاز جدی به نوآوری سازمانی حس میشود و امید است شرکتهای مختلف بتوانند با استفاده از هر یک از روشهای نامبرده شده به نوآوری در سازمان خود سرعت بخشند. زیرا با توجه به ظرفیتهای بسیاری که در صنایع مختلف وجود دارد
و نیز با استفاده از نیروی کار جوان، خلاق و فعال موجود در اکوسیستم کارآفرینی ایران، برداشتن گامهایی جدید در راستای ارتقای سطح نوآوری سازمانها امکانپذیر به نظر میرسد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.