آگاهی والدین و کودکان
کاوه رستمی.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
سؤال اساسی در وضعیت امروز آموزش کودکان ما این است که چه کسی مسئول تربیت کودکان ماست؟
امروزه اهمیت و ضرورت آموزشوپرورش دوران کودکی بر کسی پوشیده نیست و نمیتوان کودکان را به حال خود واگذاشت که صرفا براساس تجربیات خام محیطی رشد کنند. کودکان ما در احاطه خانواده، محیط آموزشی و جامعه قرار دارند و اگر ما به قانون علیت اعتقاد داشته باشیم، کودکان ما تحت تأثیر همین محیط پیرامون، شخصیت خود را جستوجو میکنند.
با قدری تأمل در زندگی اجتماعی و وضعیت آموزشی کودکان در کشور میتوانیم به راحتی درک کنیم که مسئولیت اصلی آموزش و بهخصوص پرورش کودکان بر عهده والدین و خانواده است و این انتظار که کودکان ما توسط سیستم آموزشی و مراکز فرهنگی تربیت میشوند با وجود اینکه انتظاري منطقی است، از پایه غلط است. والدین به عنوان دوستداران کودک در قبال آینده کودک خود مسئولاند و این مسئولیت با پرداخت هزینههای آموزشی و ثبتنام کودکان در مراکز آموزشی مرتفع نمیشود بلکه والدین بايد همراه همیشگی کودک خود باشند و او را در مسیر ناهموار آموزشی، اجتماعی و فرهنگی موجود همراهی کنند.
در دهههای اخیر متخصصان تربیتی بر روابط کودک با والدین تأکید بسیار دارند و در محیط خانواده که در واقع جامعهای محدود است، کنش و واکنشهای میان اعضا تأثیر بسزایی در رشد شخصیت کودک دارد. تربیت کودک در محیط توأم با صمیمیت و تعامل و گفتوگوی سازنده است که اتفاق میافتد و به نتیجه مطلوب میرسد. به عنوان مثال پدر و مادری که در هفته یک روز و ساعت مشخصی را برای فرزند خود در نظر میگیرند که به پارک بروند یا فیلم یا داستانی را با هم بخوانند و در مورد آن بحث و گفتوگو کنند، در حقیقت در حال کمک به کودک برای ساختن شخصیت او هستند و این نمونه اعمال و رفتارهاست که از سالها آموزشوپرورش معمول برتری دارد.
شواهد نشان میدهد که والدین جامعه کنونی ما از حداقل آگاهیهای تربیتی محروماند و رفتارهای آنها بر اساس تجربیات خام است و از هیچ گونه الگوی مشخصی پیروی نمیکنند. اولین قدم در تربیت کودکان سالم و آگاه، داشتن والدین آگاه است که این امر مستلزم وجود سیستمهای آموزشی ویژه والدین یا وجود والدین خودجوش و مسئولیتپذیر است.
سؤال اساسی در وضعیت امروز آموزش کودکان ما این است که چه کسی مسئول تربیت کودکان ماست؟
امروزه اهمیت و ضرورت آموزشوپرورش دوران کودکی بر کسی پوشیده نیست و نمیتوان کودکان را به حال خود واگذاشت که صرفا براساس تجربیات خام محیطی رشد کنند. کودکان ما در احاطه خانواده، محیط آموزشی و جامعه قرار دارند و اگر ما به قانون علیت اعتقاد داشته باشیم، کودکان ما تحت تأثیر همین محیط پیرامون، شخصیت خود را جستوجو میکنند.
با قدری تأمل در زندگی اجتماعی و وضعیت آموزشی کودکان در کشور میتوانیم به راحتی درک کنیم که مسئولیت اصلی آموزش و بهخصوص پرورش کودکان بر عهده والدین و خانواده است و این انتظار که کودکان ما توسط سیستم آموزشی و مراکز فرهنگی تربیت میشوند با وجود اینکه انتظاري منطقی است، از پایه غلط است. والدین به عنوان دوستداران کودک در قبال آینده کودک خود مسئولاند و این مسئولیت با پرداخت هزینههای آموزشی و ثبتنام کودکان در مراکز آموزشی مرتفع نمیشود بلکه والدین بايد همراه همیشگی کودک خود باشند و او را در مسیر ناهموار آموزشی، اجتماعی و فرهنگی موجود همراهی کنند.
در دهههای اخیر متخصصان تربیتی بر روابط کودک با والدین تأکید بسیار دارند و در محیط خانواده که در واقع جامعهای محدود است، کنش و واکنشهای میان اعضا تأثیر بسزایی در رشد شخصیت کودک دارد. تربیت کودک در محیط توأم با صمیمیت و تعامل و گفتوگوی سازنده است که اتفاق میافتد و به نتیجه مطلوب میرسد. به عنوان مثال پدر و مادری که در هفته یک روز و ساعت مشخصی را برای فرزند خود در نظر میگیرند که به پارک بروند یا فیلم یا داستانی را با هم بخوانند و در مورد آن بحث و گفتوگو کنند، در حقیقت در حال کمک به کودک برای ساختن شخصیت او هستند و این نمونه اعمال و رفتارهاست که از سالها آموزشوپرورش معمول برتری دارد.
شواهد نشان میدهد که والدین جامعه کنونی ما از حداقل آگاهیهای تربیتی محروماند و رفتارهای آنها بر اساس تجربیات خام است و از هیچ گونه الگوی مشخصی پیروی نمیکنند. اولین قدم در تربیت کودکان سالم و آگاه، داشتن والدین آگاه است که این امر مستلزم وجود سیستمهای آموزشی ویژه والدین یا وجود والدین خودجوش و مسئولیتپذیر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.