|

نگاه رسانه‌های جهان به تحریم ظریف

مبهم، بی‌اثر، متناقض

شرق: واکنش رسانه‌ها به آخرین تصمیم دولت ترامپ در صحنه سیاست خارجی اغلب واکنشی منفی بوده ‌است. در تحلیل‌های رسانه‌های آمریکایی و انگلیسی، تحریم ظریف اغلب به‌عنوان اقدامی بدون نتیجه ملموس، از آخرین شواهد سردرگمی و فقدان دوراندیشی در میان تصمیم‌گیران سیاست خارجی دولت ترامپ است. بسیاری رسانه‌ها به تقابل چنین اقدامی با تصمیم اعمال دوباره معافیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران از سوی آمریکا پرداخته‌اند. هم‌زمانی این دو اقدام، حتی از نگاه فاکس‌نیوز، رسانه حامی ترامپ نیز مخفی نمانده است. برت بیر، مجری این شبکه در تحلیلی که با تیتر «پیام‌های متناقض؟» در وب‌سایت فاکس‌نیوز منتشر شده‌ است، به نقل این پیام رند پال، سناتور جمهوری‌خواه می‌پردازد: «اگر دیپلمات‌ها را تحریم کنید، دیپلماسی کمتری خواهید داشت». پال در سفر اخیر ظریف به نیویورک با او دیدار کرده بود.
نیویورک‌تایمز، از‌جمله رسانه‌هایی است که به مصاحبه‌های ظریف در سفر آخرش به نیویورک اشاره می‌کند: «آن مصاحبه‌ها مایک پمپئو، وزیر خارجه و دیگر مقامات را خشمگین کرد. آنها مدعی شدند ظریف دارد از ویزایش سوءاستفاده می‌کند». از دید این رسانه هم این اقدام «آخرین نمونه از دنباله پیام‌های متناقضی است که دولت ترامپ برای تهران فرستاده است». او سپس اشاره می‌کند که ترامپ پیش‌تر دستور یک حمله به ایران را اول تأیید و سپس لغو کرد، واکنش چندانی به توقیف نفت‌کش بریتانیایی از طرف ایران نشان نداد و با وجود محکوم‌کردن‌های پیشین برنامه موشکی ایران، سعی کرد خبر آزمایش تازه موشکی این کشور را کم‌اهمیت نشان دهد.
بلومبرگ با تیتر «تحریم‌های گیج‌کننده علیه وزیر خارجه ایران» به سراغ تحلیل این خبر رفته است: «اگر هدف رئیس‌جمهور دونالد ترامپ این است که دولت ایران را گیج و مبهوت کند، آن‌گاه تحریم جواد ظریف، وزیر خارجه‌اش، یک شاهکار است؛ اما اگر هدف سیاستش این است که با فشار، ایران را بر آن بدارد که به توافق دیگری بهتر از توافق ۲۰۱۵ با مذاکره ظریف تن بدهد یا ایران را از افزایش تنش در خلیج فارس بر‌حذر بدارد، آن‌گاه این کار یک خراب‌کاری است». الای لیک، تحلیلگر بلومبرگ که اغلب مواضعی ضد‌ ایران و حکومتش دارد، از موضع مخالفت با ظریف این اقدام را بدون معنا و اثر می‌خواند: «تحریم علیه ظریف دقیقا چه فایده‌ای دارد؟ می‌توان استدلال کرد که پیشنهاد مذاکره را شفاف می‌کنند». او پیش‌تر به موضع آمریکا اشاره کرده که ظریف نقشی در ایران ندارد و مذاکره باید با کس دیگری انجام شود: «اما این کار را با یک توییت یا نامه هم می‌شد کرد». لیک ادامه می‌دهد: «اگر قراردادن در فهرست تحریم بناست نشان دهد که تحریک‌های ایران در خلیج فارس عواقب دارد، آن‌گاه این اقدام سهوا آمریکا را ضعیف و بی‌اثر نشان می‌دهد؛ به‌ویژه آنکه به نظر می‌رسد دولت آماده است برای بعضی از تحریم‌ها علیه ایران معافیت بدهد».
واشنگتن‌پست هم در تیتر به سردرگمی اقدامات دولت ترامپ در قبال ایران اشاره کرده است: «تحریم وزیر خارجه ایران به ابهام حول سیاست دولت می‌افزاید». این رسانه می‌نویسد: «تحریم محمد‌جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، باعث شد منتقدان و حتی بعضی از حامیان سیاست رئیس‌جمهور در قبال ایران، سردرگم باشند که این اقدام چه سودی داشت؛ اگرچه به نظر رسید که حاکمان ایران را متحد کرد». به نوشته کارن دی‌یانگ: «داخل کشور نیز این اقدام ابهام مداوم درباره هدف نهایی کارزار فشار حداکثری دولت علیه ایران را برجسته کرد و اینکه چطور بناست به آن هدف برسد». واشنگتن‌پست اشاره می‌کند که دولت گفته هدفش اقناع ایران به تغییر رفتار است: «اما دامنه خواسته‌های ایالات متحده مبهم مانده ‌است، همین‌طور اینکه چه اقدامی از سوی ایران برای هر نوع کاهش اقدامات مجازاتی از سوی دولت کافی خواهد بود».
در مطلبی دیگر نگاه واشنگتن‌پست به اقدام دیگر دولت ترامپ در قبال ایران از این هم تندتر است: «برای جمع‌کردن افتضاح ایران، ترامپ به سراغ... لیندزی گرم می‌رود. باشد، حتما جواب خواهد داد!». این رسانه می‌پرسد چرا گرم که مدت‌هاست مشتاق اقدام نظامی علیه ایران است، برای حل مشکل دیپلماتیک انتخاب شده: «او چیزی دارد که دیپلمات‌های حرفه‌ای واقعی و متخصصان حوزه ایران ندارند؟ اگر فکر کرده‌اید این تصمیم به خاطر این است که ترامپ راهبردی دارد که به‌خوبی فکر شده و گرم بخشی حیاتی از آن است، واقعا دونالد ترامپ را نشناخته‌اید».
گاردین به اعمال دوباره معافیت‌های تحریمی هسته‌ای علیه ایران برای روسیه، چین و کشورهای اروپایی اشاره می‌کند. گزارش گاردین را با نقل این اظهار‌نظر از ریچارد نفیو، هماهنگ‌کننده سیاست‌های تحریمی وزارت خارجه در دولت باراک اوباما تمام می‌کند: «قراردادن ظریف در فهرست [تحریم] از مسخره‌ترین قدم‌هایی است که دیده‌ام یک دولت بردارد. تأثیر معناداری بر دیپلماسی ظریف نخواهد داشت، احتمالا نتیجه‌ای از لحاظ بلوکه‌شدن اموال یا مشکل‌آفرینی برای او نخواهد داشت و بقیه رهبران دنیا را اذیت خواهد کرد».پلیتیکو، در گزارشی درباره واکنش منفی اتحادیه اروپا به تحریم ظریف، اشاره می‌کند که ظریف «پیام‌رسان مؤثری» برای ایران در صحنه بین‌المللی بوده‌ است. این رسانه آخرین نشانه از اختلاف اروپا و آمریکا بر سر ایران را این‌طور تحلیل می‌کند: «اختلاف درباره نحوه مواجهه با ایران شاید شدیدترین اختلاف بین اتحادیه اروپا و دولت ترامپ باشد».

اما وب‌سایت تحلیلی لوب‌لاگ بررسی مفصل‌تری درباره این اقدام داشته است. تیتر این مطلب می‌گوید: «تحریم ظریف، اعتبار دیپلماتیک ایالات متحده را بیش‌از‌پیش تضعیف می‌کند». در این مطلب به قلم رابرت ای هانتر، متخصص حوزه سیاست خارجی و عضو سابق «شورای مشورتی امنیت ملی» وزارت خارجه آمریکا، نگاه کلی‌تری به رویکرد کاخ سفید ترامپ در این راستا داشته است که از اولین تحریم‌های سیاسی شروع می‌کند: «تحریم [آیت‌الله] خامنه‌ای، هیچ پیامدی ندارد؛ چون مشخص است که او برنامه‌ای برای سفر به ایالات متحده یا هر نوع تعامل دیگر با آن ندارد». هانتر درباره تحریم ظریف می‌نویسد: «بسیار غیرعادی است که مذاکره‌کننده اصلی کشوری غیردوست یا حتی دشمن در فهرست کسانی که از آنها استقبال نمی‌شود، قرار داده شود. این تخطی مستقیمی است از شیوه‌های پذیرفته‌شده دیپلماتیک که تا زمان یونانی‌های چند هزار سال قبل پیش می‌رود و نیز تخطی از ماده ۳۱ کنوانسیون ۱۹۶۱ وین درباره روابط دیپلماتیک است».
او تمام بحران اخیر را با نگاهی منتقدانه بررسی می‌کند: «در مرکزش، بحران روابط ایالات متحده و ایران ساختگی است؛ دست‌کم تا‌جایی‌که به منافع اصلی ایالات متحده مربوط می‌شود. برجام عملا بیشتر کارهایی را که آمریکا با منطقه داشت، حل کرد. متأسفانه، ایالات متحده در دوران رئیس‌جمهور اوباما، سهم خود از این توافق را در بخش لغو تمام تحریم‌ها، انجام نداد؛ اگرچه تحریم‌های هسته‌ای حذف شدند، بقیه باقی ماندند و حتی افزایش یافتند؛ بنابراین فرصت برای بررسی این موضوع از دست رفت که آیا می‌شد برجام منجر به مذاکراتی جدی در دیگر مسائلی شود که برای خارجی‌ها [درباره ایران] دغدغه است».

شرق: واکنش رسانه‌ها به آخرین تصمیم دولت ترامپ در صحنه سیاست خارجی اغلب واکنشی منفی بوده ‌است. در تحلیل‌های رسانه‌های آمریکایی و انگلیسی، تحریم ظریف اغلب به‌عنوان اقدامی بدون نتیجه ملموس، از آخرین شواهد سردرگمی و فقدان دوراندیشی در میان تصمیم‌گیران سیاست خارجی دولت ترامپ است. بسیاری رسانه‌ها به تقابل چنین اقدامی با تصمیم اعمال دوباره معافیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران از سوی آمریکا پرداخته‌اند. هم‌زمانی این دو اقدام، حتی از نگاه فاکس‌نیوز، رسانه حامی ترامپ نیز مخفی نمانده است. برت بیر، مجری این شبکه در تحلیلی که با تیتر «پیام‌های متناقض؟» در وب‌سایت فاکس‌نیوز منتشر شده‌ است، به نقل این پیام رند پال، سناتور جمهوری‌خواه می‌پردازد: «اگر دیپلمات‌ها را تحریم کنید، دیپلماسی کمتری خواهید داشت». پال در سفر اخیر ظریف به نیویورک با او دیدار کرده بود.
نیویورک‌تایمز، از‌جمله رسانه‌هایی است که به مصاحبه‌های ظریف در سفر آخرش به نیویورک اشاره می‌کند: «آن مصاحبه‌ها مایک پمپئو، وزیر خارجه و دیگر مقامات را خشمگین کرد. آنها مدعی شدند ظریف دارد از ویزایش سوءاستفاده می‌کند». از دید این رسانه هم این اقدام «آخرین نمونه از دنباله پیام‌های متناقضی است که دولت ترامپ برای تهران فرستاده است». او سپس اشاره می‌کند که ترامپ پیش‌تر دستور یک حمله به ایران را اول تأیید و سپس لغو کرد، واکنش چندانی به توقیف نفت‌کش بریتانیایی از طرف ایران نشان نداد و با وجود محکوم‌کردن‌های پیشین برنامه موشکی ایران، سعی کرد خبر آزمایش تازه موشکی این کشور را کم‌اهمیت نشان دهد.
بلومبرگ با تیتر «تحریم‌های گیج‌کننده علیه وزیر خارجه ایران» به سراغ تحلیل این خبر رفته است: «اگر هدف رئیس‌جمهور دونالد ترامپ این است که دولت ایران را گیج و مبهوت کند، آن‌گاه تحریم جواد ظریف، وزیر خارجه‌اش، یک شاهکار است؛ اما اگر هدف سیاستش این است که با فشار، ایران را بر آن بدارد که به توافق دیگری بهتر از توافق ۲۰۱۵ با مذاکره ظریف تن بدهد یا ایران را از افزایش تنش در خلیج فارس بر‌حذر بدارد، آن‌گاه این کار یک خراب‌کاری است». الای لیک، تحلیلگر بلومبرگ که اغلب مواضعی ضد‌ ایران و حکومتش دارد، از موضع مخالفت با ظریف این اقدام را بدون معنا و اثر می‌خواند: «تحریم علیه ظریف دقیقا چه فایده‌ای دارد؟ می‌توان استدلال کرد که پیشنهاد مذاکره را شفاف می‌کنند». او پیش‌تر به موضع آمریکا اشاره کرده که ظریف نقشی در ایران ندارد و مذاکره باید با کس دیگری انجام شود: «اما این کار را با یک توییت یا نامه هم می‌شد کرد». لیک ادامه می‌دهد: «اگر قراردادن در فهرست تحریم بناست نشان دهد که تحریک‌های ایران در خلیج فارس عواقب دارد، آن‌گاه این اقدام سهوا آمریکا را ضعیف و بی‌اثر نشان می‌دهد؛ به‌ویژه آنکه به نظر می‌رسد دولت آماده است برای بعضی از تحریم‌ها علیه ایران معافیت بدهد».
واشنگتن‌پست هم در تیتر به سردرگمی اقدامات دولت ترامپ در قبال ایران اشاره کرده است: «تحریم وزیر خارجه ایران به ابهام حول سیاست دولت می‌افزاید». این رسانه می‌نویسد: «تحریم محمد‌جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، باعث شد منتقدان و حتی بعضی از حامیان سیاست رئیس‌جمهور در قبال ایران، سردرگم باشند که این اقدام چه سودی داشت؛ اگرچه به نظر رسید که حاکمان ایران را متحد کرد». به نوشته کارن دی‌یانگ: «داخل کشور نیز این اقدام ابهام مداوم درباره هدف نهایی کارزار فشار حداکثری دولت علیه ایران را برجسته کرد و اینکه چطور بناست به آن هدف برسد». واشنگتن‌پست اشاره می‌کند که دولت گفته هدفش اقناع ایران به تغییر رفتار است: «اما دامنه خواسته‌های ایالات متحده مبهم مانده ‌است، همین‌طور اینکه چه اقدامی از سوی ایران برای هر نوع کاهش اقدامات مجازاتی از سوی دولت کافی خواهد بود».
در مطلبی دیگر نگاه واشنگتن‌پست به اقدام دیگر دولت ترامپ در قبال ایران از این هم تندتر است: «برای جمع‌کردن افتضاح ایران، ترامپ به سراغ... لیندزی گرم می‌رود. باشد، حتما جواب خواهد داد!». این رسانه می‌پرسد چرا گرم که مدت‌هاست مشتاق اقدام نظامی علیه ایران است، برای حل مشکل دیپلماتیک انتخاب شده: «او چیزی دارد که دیپلمات‌های حرفه‌ای واقعی و متخصصان حوزه ایران ندارند؟ اگر فکر کرده‌اید این تصمیم به خاطر این است که ترامپ راهبردی دارد که به‌خوبی فکر شده و گرم بخشی حیاتی از آن است، واقعا دونالد ترامپ را نشناخته‌اید».
گاردین به اعمال دوباره معافیت‌های تحریمی هسته‌ای علیه ایران برای روسیه، چین و کشورهای اروپایی اشاره می‌کند. گزارش گاردین را با نقل این اظهار‌نظر از ریچارد نفیو، هماهنگ‌کننده سیاست‌های تحریمی وزارت خارجه در دولت باراک اوباما تمام می‌کند: «قراردادن ظریف در فهرست [تحریم] از مسخره‌ترین قدم‌هایی است که دیده‌ام یک دولت بردارد. تأثیر معناداری بر دیپلماسی ظریف نخواهد داشت، احتمالا نتیجه‌ای از لحاظ بلوکه‌شدن اموال یا مشکل‌آفرینی برای او نخواهد داشت و بقیه رهبران دنیا را اذیت خواهد کرد».پلیتیکو، در گزارشی درباره واکنش منفی اتحادیه اروپا به تحریم ظریف، اشاره می‌کند که ظریف «پیام‌رسان مؤثری» برای ایران در صحنه بین‌المللی بوده‌ است. این رسانه آخرین نشانه از اختلاف اروپا و آمریکا بر سر ایران را این‌طور تحلیل می‌کند: «اختلاف درباره نحوه مواجهه با ایران شاید شدیدترین اختلاف بین اتحادیه اروپا و دولت ترامپ باشد».

اما وب‌سایت تحلیلی لوب‌لاگ بررسی مفصل‌تری درباره این اقدام داشته است. تیتر این مطلب می‌گوید: «تحریم ظریف، اعتبار دیپلماتیک ایالات متحده را بیش‌از‌پیش تضعیف می‌کند». در این مطلب به قلم رابرت ای هانتر، متخصص حوزه سیاست خارجی و عضو سابق «شورای مشورتی امنیت ملی» وزارت خارجه آمریکا، نگاه کلی‌تری به رویکرد کاخ سفید ترامپ در این راستا داشته است که از اولین تحریم‌های سیاسی شروع می‌کند: «تحریم [آیت‌الله] خامنه‌ای، هیچ پیامدی ندارد؛ چون مشخص است که او برنامه‌ای برای سفر به ایالات متحده یا هر نوع تعامل دیگر با آن ندارد». هانتر درباره تحریم ظریف می‌نویسد: «بسیار غیرعادی است که مذاکره‌کننده اصلی کشوری غیردوست یا حتی دشمن در فهرست کسانی که از آنها استقبال نمی‌شود، قرار داده شود. این تخطی مستقیمی است از شیوه‌های پذیرفته‌شده دیپلماتیک که تا زمان یونانی‌های چند هزار سال قبل پیش می‌رود و نیز تخطی از ماده ۳۱ کنوانسیون ۱۹۶۱ وین درباره روابط دیپلماتیک است».
او تمام بحران اخیر را با نگاهی منتقدانه بررسی می‌کند: «در مرکزش، بحران روابط ایالات متحده و ایران ساختگی است؛ دست‌کم تا‌جایی‌که به منافع اصلی ایالات متحده مربوط می‌شود. برجام عملا بیشتر کارهایی را که آمریکا با منطقه داشت، حل کرد. متأسفانه، ایالات متحده در دوران رئیس‌جمهور اوباما، سهم خود از این توافق را در بخش لغو تمام تحریم‌ها، انجام نداد؛ اگرچه تحریم‌های هسته‌ای حذف شدند، بقیه باقی ماندند و حتی افزایش یافتند؛ بنابراین فرصت برای بررسی این موضوع از دست رفت که آیا می‌شد برجام منجر به مذاکراتی جدی در دیگر مسائلی شود که برای خارجی‌ها [درباره ایران] دغدغه است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.