بازخورد تحریم وزیر خارجه و پیامدهای آن
حمید کریمنیا. دیپلمات سابق در انگلیس
آمریکا در ماههای اخیر فشار بیشازحدی را برای مذاکره با مقامات جمهوری اسلامی اعمال کرده و از جنبه جلب افکار عمومی در قالب دیپلماسی عمومی نیز مانورهایی را به انجام رسانده است؛ از جمله اینکه ابتدا رفتوآمد وزیر خارجه ایران را در سفر به نیویورک محدود کرد و سپس خواستار عزیمت مایک پمپئو به ایران یا گفتوگوی مستقیم او با مردم ایران از طریق رسانههای داخلی شد. وقتی این نوع کنشها نتیجهبخش نشد، در اقدام بعدی تحریم ظریف اعلام شد.
این کنش تبلیغی- دیپلماتیک دولت ترامپ هیچگونه واکنش مثبتی نداشت. اتحادیه اروپا ضمن اظهار تأسف اعلام کرد که به همکاری خود با ظریف ادامه خواهد داد. دولت چین نیز از آمریکا خواست تا راههای مراوده و تماس دیپلماتیک با ایران را باز بگذارد. با این حال، دولت آمریکا این اقدام را گامی دیگر برای فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی دانست و اعلام کرد که اینگونه فشارها ادامه خواهد یافت؛ اما چرا آمریکا چنین تصمیمات به ظاهر عجیبی اتخاذ میکند؟ به اظهار بسیاری کارشناسان عواملی از جمله فشار حداکثری به ایران برای مذاکره با مقامات تصمیمگیرنده، چنددستگی در میان مشاوران و مقامات دولت ترامپ در مورد ایران و پرونده برجام و نهایتا تصمیمات ضدونقیض شخص ترامپ در حوزه مسائل مختلف، از جمله در مورد ایران است.
اما خود مقامات دولت ترامپ نظر مضاعفی درباره تصمیم اخیر وزارت دارایی آمریکا دارند: آنها معتقدند که اهرم فشار حداکثری اقتصادی و تحریمهای اعمالشده فراگیر بهترین راه برای کنارآمدن و مصالحه با ایران خواهد بود. تحریم ظریف نیز در همین راستا است. از نظر مقامات آمریکایی این نوعی فشار مضاعف خواهد بود تا مقامات تصمیمگیر راضی به مذاکره شوند. روزنامه واشنگتنپست ضمن درج این خبر از قول یک مقامی که نخواست نام برده شود آورده است که ظریف چون خود یک تصمیمگیر نیست، از این جهت باعث خواهد شد تا در صورت اقدام مذاکره با مقامات بالاتر انجام پذیرد. علاوه بر آن او اعتقاد دارد که رئیسجمهوری ایران اگر قرار باشد فردی را برای مذاکره در نظر بگیرد، آن فرد، ظریف نخواهد بود! عامل دیگری که به خاطرش آمریکاییها ظریف را تحریم کردهاند، ناخشنودی آنها از او به دلیل تسلط و تجربه کافیاش در فن مذاکره است، زیرا در صورت مذاکره با او به نتیجه لازم نخواهند رسید. ظریف بهنوشته واشنگتنپست در سفر اخیر خود به نیویورک با سناتور رند پال ملاقات داشته و پس از این ملاقات بود که تصمیم به تحریم او گرفته شد.
در مجموع میتوان نتیجه گرفت که آمریکا شخص ظریف را تحریم کرده و احتمالا اگر فرد دیگری در آینده جانشین او شود این تحریم بنا به مصلحت و تشخیص میتواند قابل بازبینی باشد. اکنون واکنش بینالمللی در حد عدم استقبال از این تصمیم دولت ترامپ بوده و به نظر نمیرسد که این تحریمها در روند جاری بحران روابط آنچنان تأثیری نه از جنبه مثبت و نه از جنبه منفی داشته باشد. آنچه هست پیغامهایی است که ممکن است از طریق واسطهها صورت گرفته و در آینده نیز ادامه داشته باشد.
آمریکا در ماههای اخیر فشار بیشازحدی را برای مذاکره با مقامات جمهوری اسلامی اعمال کرده و از جنبه جلب افکار عمومی در قالب دیپلماسی عمومی نیز مانورهایی را به انجام رسانده است؛ از جمله اینکه ابتدا رفتوآمد وزیر خارجه ایران را در سفر به نیویورک محدود کرد و سپس خواستار عزیمت مایک پمپئو به ایران یا گفتوگوی مستقیم او با مردم ایران از طریق رسانههای داخلی شد. وقتی این نوع کنشها نتیجهبخش نشد، در اقدام بعدی تحریم ظریف اعلام شد.
این کنش تبلیغی- دیپلماتیک دولت ترامپ هیچگونه واکنش مثبتی نداشت. اتحادیه اروپا ضمن اظهار تأسف اعلام کرد که به همکاری خود با ظریف ادامه خواهد داد. دولت چین نیز از آمریکا خواست تا راههای مراوده و تماس دیپلماتیک با ایران را باز بگذارد. با این حال، دولت آمریکا این اقدام را گامی دیگر برای فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی دانست و اعلام کرد که اینگونه فشارها ادامه خواهد یافت؛ اما چرا آمریکا چنین تصمیمات به ظاهر عجیبی اتخاذ میکند؟ به اظهار بسیاری کارشناسان عواملی از جمله فشار حداکثری به ایران برای مذاکره با مقامات تصمیمگیرنده، چنددستگی در میان مشاوران و مقامات دولت ترامپ در مورد ایران و پرونده برجام و نهایتا تصمیمات ضدونقیض شخص ترامپ در حوزه مسائل مختلف، از جمله در مورد ایران است.
اما خود مقامات دولت ترامپ نظر مضاعفی درباره تصمیم اخیر وزارت دارایی آمریکا دارند: آنها معتقدند که اهرم فشار حداکثری اقتصادی و تحریمهای اعمالشده فراگیر بهترین راه برای کنارآمدن و مصالحه با ایران خواهد بود. تحریم ظریف نیز در همین راستا است. از نظر مقامات آمریکایی این نوعی فشار مضاعف خواهد بود تا مقامات تصمیمگیر راضی به مذاکره شوند. روزنامه واشنگتنپست ضمن درج این خبر از قول یک مقامی که نخواست نام برده شود آورده است که ظریف چون خود یک تصمیمگیر نیست، از این جهت باعث خواهد شد تا در صورت اقدام مذاکره با مقامات بالاتر انجام پذیرد. علاوه بر آن او اعتقاد دارد که رئیسجمهوری ایران اگر قرار باشد فردی را برای مذاکره در نظر بگیرد، آن فرد، ظریف نخواهد بود! عامل دیگری که به خاطرش آمریکاییها ظریف را تحریم کردهاند، ناخشنودی آنها از او به دلیل تسلط و تجربه کافیاش در فن مذاکره است، زیرا در صورت مذاکره با او به نتیجه لازم نخواهند رسید. ظریف بهنوشته واشنگتنپست در سفر اخیر خود به نیویورک با سناتور رند پال ملاقات داشته و پس از این ملاقات بود که تصمیم به تحریم او گرفته شد.
در مجموع میتوان نتیجه گرفت که آمریکا شخص ظریف را تحریم کرده و احتمالا اگر فرد دیگری در آینده جانشین او شود این تحریم بنا به مصلحت و تشخیص میتواند قابل بازبینی باشد. اکنون واکنش بینالمللی در حد عدم استقبال از این تصمیم دولت ترامپ بوده و به نظر نمیرسد که این تحریمها در روند جاری بحران روابط آنچنان تأثیری نه از جنبه مثبت و نه از جنبه منفی داشته باشد. آنچه هست پیغامهایی است که ممکن است از طریق واسطهها صورت گرفته و در آینده نیز ادامه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.