دو سال پيش كلانتريان را از دست داديم
سعيد جمشيديفر
دكتر مرتضي كلانتريان ايشان متولد خرداد 1311 در خرمآبادِ تنكابن بودند، فرزند محمدخان خلعتبري معروف به بهادرسلطان و خانم فاطمه كلانتريان. علتِ اينكه فاميلي ايشان كلانتريان شد مشكلاتي بود كه بهواسطه اصلاحات ارضي در دوران رضاشاه پيش آمد. خاندان خلعتبري كه در مازندران و تنكابن شناختهشده بودند، مورد تهديد قرار گرفتند و املاك زيادي از اين خاندان گرفته شد و سرانجام بهدليل تهديداتي كه متصور بود فاميلي ايشان و خواهرشان، كلانتريان ثبت شد. دكتر كلانتريان تحصيلاتشان را در همان منطقه تنكابن آغاز كردند و دوره متوسطه را در دبيرستان مرويِ تهران و سال آخر را در دبيرستان دارالفنون گذراندند. بعد در كنكورِ سال 1330 شركت كردند و در رشته حقوق دانشگاه تهران قبول شدند. البته ظاهرا اين خواست مادر ايشان هم بوده كه بهخاطر آن مشكلاتي كه در دوران اصلاحات ارضي پيش آمده بود ايشان قاضي بشوند. اين اتفاق افتاد اما دكتر كلانتريان بهدنبال املاكِ پدريشان نرفتند كه هيچ، بلكه املاكِ مادري را دنبال نكردند. ايشان بعد از فارغالتحصيلي از دانشگاه تهران در سال 1333 شغلِ قضاوت را آغاز ميكنند و در شهرستان بهشهر كارِ قضاوت انجام ميدهند تا سالهايي كه تصميم ميگيرند براي ادامه تحصيل به خارج از ايران بروند. كلانتريان بعد از دريافت دكتراي حقوق در سال 1346 از دانشگاه پاريس به ايران برميگردند و در دادسراي تهران بهعنوان داديار فعاليت خود را آغاز ميكنند. در مقطعي هم ايشان بهمدتِ يك سال با بورس دولت فرانسه مجددا به پاريس ميروند تا ترتيباتِ دادرسي را در دادگاههاي فرانسه مطالعه كنند. از سالِ 1356 تا 1362 در اداره حقوقي دادگستري فعاليت داشتند و بعد از بازنشستگي به دفتر خدمات حقوقي بينالمللي دعوت ميشوند و طي اين مدت در ايران و لاهه درگير دعاوي بينالمللي و اختلافات بين ايران و آمريكا بودند. ميخواهم در اين فرصت از علايق جنبي ديگر ايشان بگويم. به موسيقي كلاسيك بسيار علاقهمند بودند و بهطور جدي دنبال ميكردند تا حدي كه كلكسيونِ صفحههاي موسيقي كلاسيك جمع كرده بودند. دكتر كلانتريان همچنين در حوزه سينما صاحبنظر بود. يادم هست ميگفت شبهاي امتحان در پاريس بهجاي درسخواندن به سينما ميرفتند و بسيار فيلم ميديدند. يكي ديگر از علايق جانبي دكتر، شطرنج بود كه سالها بهطور حرفهاي كار كرده بودند. جز اينها، به حافظ بسيار علاقهمند بودند و تا آخرين لحظات هم ديوان حافظ را در دست داشتند. شايد ما دو سال پيش دكتر كلانتريان را از دست داديم. چون كسي كه اهل نوشتن و خواندن است بايد بتواند بخواند يا بنويسد. اما ناراحتيِ چشمشان در اين دو سه سال اخير باعث شد كمتر بتواند بخواند و بنويسد. در آخر بگويم كه روي سنگ مزار مرتضي كلانتريان نوشتهايم: كسي كه ادبيات و حقوق را با جوهر انسانيت پيوند زد.
دكتر مرتضي كلانتريان ايشان متولد خرداد 1311 در خرمآبادِ تنكابن بودند، فرزند محمدخان خلعتبري معروف به بهادرسلطان و خانم فاطمه كلانتريان. علتِ اينكه فاميلي ايشان كلانتريان شد مشكلاتي بود كه بهواسطه اصلاحات ارضي در دوران رضاشاه پيش آمد. خاندان خلعتبري كه در مازندران و تنكابن شناختهشده بودند، مورد تهديد قرار گرفتند و املاك زيادي از اين خاندان گرفته شد و سرانجام بهدليل تهديداتي كه متصور بود فاميلي ايشان و خواهرشان، كلانتريان ثبت شد. دكتر كلانتريان تحصيلاتشان را در همان منطقه تنكابن آغاز كردند و دوره متوسطه را در دبيرستان مرويِ تهران و سال آخر را در دبيرستان دارالفنون گذراندند. بعد در كنكورِ سال 1330 شركت كردند و در رشته حقوق دانشگاه تهران قبول شدند. البته ظاهرا اين خواست مادر ايشان هم بوده كه بهخاطر آن مشكلاتي كه در دوران اصلاحات ارضي پيش آمده بود ايشان قاضي بشوند. اين اتفاق افتاد اما دكتر كلانتريان بهدنبال املاكِ پدريشان نرفتند كه هيچ، بلكه املاكِ مادري را دنبال نكردند. ايشان بعد از فارغالتحصيلي از دانشگاه تهران در سال 1333 شغلِ قضاوت را آغاز ميكنند و در شهرستان بهشهر كارِ قضاوت انجام ميدهند تا سالهايي كه تصميم ميگيرند براي ادامه تحصيل به خارج از ايران بروند. كلانتريان بعد از دريافت دكتراي حقوق در سال 1346 از دانشگاه پاريس به ايران برميگردند و در دادسراي تهران بهعنوان داديار فعاليت خود را آغاز ميكنند. در مقطعي هم ايشان بهمدتِ يك سال با بورس دولت فرانسه مجددا به پاريس ميروند تا ترتيباتِ دادرسي را در دادگاههاي فرانسه مطالعه كنند. از سالِ 1356 تا 1362 در اداره حقوقي دادگستري فعاليت داشتند و بعد از بازنشستگي به دفتر خدمات حقوقي بينالمللي دعوت ميشوند و طي اين مدت در ايران و لاهه درگير دعاوي بينالمللي و اختلافات بين ايران و آمريكا بودند. ميخواهم در اين فرصت از علايق جنبي ديگر ايشان بگويم. به موسيقي كلاسيك بسيار علاقهمند بودند و بهطور جدي دنبال ميكردند تا حدي كه كلكسيونِ صفحههاي موسيقي كلاسيك جمع كرده بودند. دكتر كلانتريان همچنين در حوزه سينما صاحبنظر بود. يادم هست ميگفت شبهاي امتحان در پاريس بهجاي درسخواندن به سينما ميرفتند و بسيار فيلم ميديدند. يكي ديگر از علايق جانبي دكتر، شطرنج بود كه سالها بهطور حرفهاي كار كرده بودند. جز اينها، به حافظ بسيار علاقهمند بودند و تا آخرين لحظات هم ديوان حافظ را در دست داشتند. شايد ما دو سال پيش دكتر كلانتريان را از دست داديم. چون كسي كه اهل نوشتن و خواندن است بايد بتواند بخواند يا بنويسد. اما ناراحتيِ چشمشان در اين دو سه سال اخير باعث شد كمتر بتواند بخواند و بنويسد. در آخر بگويم كه روي سنگ مزار مرتضي كلانتريان نوشتهايم: كسي كه ادبيات و حقوق را با جوهر انسانيت پيوند زد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.