رئیس مجلس از نامه روحانی به مقام معظم رهبری خبر داد
گریز از گزارش به مجلس
امیرمحمد حسینی : نحوه تعامل دولت با مجلس در صدر اخبار رسانههای داخلی و خارجی است؛ روحانی در اعتراض به ارائه گزارش سالانه به مجلس، به مقام معظم رهبری نامه نوشته است.
بر اساس آییننامه داخلی مجلس، نمایندگان گزارش سالانه وزرا و رئیسجمهور به مجلس را مصوب کرده بودند. موعد گزارش سالانه نیز مرداد مقرر شده است؛ اما دولت تاکنون عزمی برای ارائه این گزارش نداشته و همین موضوع صدای مجلسیها را درآورد. محمدرضا صباغیان، نماینده یزد، روز گذشته در تذکری گفت: «ظاهرا دولت با این موضوع مخالفت و عنوان کرده گزارش نمیدهد». رئیس مجلس در پاسخ به این تذکر از ارسال نامه هیئترئیسه مجلس برای وزرا و رئیسجمهور خبر داد. علی لاریجانی اضافه کرد: «اینکه آقایان در رسانهها موضوعات دیگری را بیان میکنند، چیز دیگری است». او در ادامه خبر از نامه حسن روحانی به مقام معظم رهبری در همین زمینه داد: «رئیسجمهور در نامهای به مقام معظم رهبری عنوان کرده گزارشدهی سالانه به مجلس ایراد دارد که این موضوع به شورای حل اختلاف قوا ارجاع داده شده تا در آنجا رسیدگی شود».
شورای حل اختلاف قوا در سال 90 و با بالاگرفتن اختلافهای دولت با مجلس به دستور مقام معظم رهبری شکل گرفت. حالا کار دولت روحانی که با مجلس اختلاف گستردهای نیز نداشت، به این شورا کشیده شده است.
صرفنظر از نتیجه این موضوع، به نظر میرسد دولت یازدهم و دوازدهم تاکنون تعامل مطلوبی با مجلس نداشته است؛ درحالیکه روحانی پنج دوره، یعنی 20 سال، در مجلس حضور داشته و بارها به این موضوع نیز اشاره کرده است. موضوع دیگر اینجاست که به گفته نمایندگان امیدی در مجلس، این تعامل با فراکسیون امید محدودتر و کمتر نیز بوده است؛ در این شرایط نسبت «امید» با دولت چگونه خواهد بود؟
تناقضهای دولت در انتقادها و عملکرد
جلال میرزایی، رئیس کمیته سیاسی فراکسیون امید، به «شرق» میگوید رویکرد سران اصلاحطلب و فراکسیون امید تاکنون حمایت از دولت بوده است؛ اما این رویکرد در ادامه و سال آخر چگونه خواهد بود؟ میرزایی میگوید: بستگی به موضوعاتی دارد که در آینده مطرح خواهد شد. او اضافه میکند: «برای مثال در نامه اخیر رئیسجمهوری به مقام معظم رهبری درباره گزارش سالانه، فراکسیون امید میتواند موضع خود را مشخص کند. در شرایط کنونی ارتباط دولت با مجلس ضعیف است. در گذشته نشستهایی بین دو قوه برگزار میشد که حالت تشریفاتی داشت و از دل آن راهکاری بیرون نمیآمد؛ اما در دولتهای سازندگی و اصلاحات، نمایندگان به صورت فردی، مجامع استانی نمایندگان و فراکسیونهای مجلس با رئیسجمهوری دیدار داشتند. آقای روحانی همه اینها را قطع کرده است». میرزایی معتقد است روحانی میتواند از تریبون مجلس برای بیان مشکلات و چالشهای دولت استفاده کند؛ آنهم در شرایطی که یکی از نقدهای دولتیها، نداشتن تریبون برای بیان عملکرد است.
این نماینده امیدی مجلس میگوید: «بااینحال رئیسجمهور از ارائه گزارش سالانه ابا دارد. اینها در تناقض است. ظرفیتی به صورت عرفی ایجاد شده که در مجلس گزارش عملکرد سالانه ارائه شود، استفاده از این ظرفیت چه ایرادی دارد؟ سؤال ما این است که چرا رئیسجمهوری از این فرصت استفاده نمیکند؟ درحالیکه ما میدانیم منابع دولت محدود و کم شده و انتظارات همچنان بالاست».
تعامل بین فراکسیون امید و دولت شکل نگرفت
محمدرضا عارف، رئیس فراکسیون امید، همواره گفته موضع این فراکسیون هنوز حمایت از دولت همراه با نقد است؛ اما به نظر میرسد مواضع همه اعضای امیدی مجلس در این زمینه همسو نیست. محمدرضا بادامچی، نماینده تهران، میگوید رویکرد فراکسیون امید از آغاز، حمایت از دولت بوده و هنوز در این خط پیش میرود؛ اما برخی راه خود را از فراکسیون جدا کردهاند. او یکی از دلایل این همراهینکردن را نیز پایینآمدن محبوبیت آقای روحانی بین مردم میداند و معتقد است با این همه، طیفهای اصلیای که از آقای روحانی حمایت کردند، همچنان به حمایت خود ادامه میدهند؛ چراکه میدانند دولت چه مشکلاتی دارد. هرچند او نیز تأکید میکند که تعامل دولت با فراکسیون هرگز دوسویه نبوده و دولت در این زمینه کمکاری کرده است. قاسم میرزایینیکو، دیگر نماینده امیدی مجلس نیز از تعامل ضعیف دولت نهفقط با فراکسیون امید بلکه با مجلس حرف میزند. میرزایینیکو درباره نسبت اصلاحطلبان در مجلس با دولت میگوید: «فراکسیون بعد از سال 96 دنبال تعامل بهتر و موثرتر با رئیسجمهوری بود؛ اما فکر میکنم این موضوع از سوی دو طرف پیگیری نشد و تعامل بین فراکسیون و دولت شکل نگرفت. هرچند من
معتقدم اگر جلسه با آقای روحانی میسر نبود، میتوانستیم با آقای جهانگیری دیدار داشته باشیم؛ اما موضع دو طرف در این زمینه، انتظار از طرف مقابل بود».
او در ادامه به مواجهه دولت با مجلس نیز انتقاد میکند: «یکی از اشکالات اصلی آقای روحانی نیز همین است. ایشان برخلاف رؤسای جمهور گذشته تعامل روانی با مجلس نداشته است. نه با فراکسیونها و نه حتی با کمیسیونهای تخصصی مجلس این تعامل شکل نگرفته. در حالی که در دولت اصلاحات هر ماه رئیسجمهوری حتما با دو کمیسیون دیدار داشت. هر نمایندهای میتوانست با رئیس دولت اصلاحات دیدار کند. اما حالا کدام نماینده توانسته با آقای روحانی دیدار کند؟ به نظر من امکان حل بخش عمدهای از مشکلات از طریق تعامل دو قوه وجود داشت.
اما به نظر میرسد آقای روحانی تاکنون از راهبرد خاصی پیروی کرده است که این تعامل در آن دیده نمیشود».
میرزایینیکو درباره همکاری دولت و مجلس چنین ادامه میدهد: «شورای عالی سیاستگذاری که افراد را راهی مجلس کرد، آیا جلسهای برای مشخصکردن وظایف، مأموریت و روشهایی که باید در مجلس پیگیری شود، تشکیل داد؟ درست که مجلس کمکاریها و اشکالاتی در پیگیری مطالبات داشته اما برخی نقدها یکسویه است. چراکه بخش بیرونی هم مسئولیت داشته است. من فکر میکنم سه بخش در مجموعه اصلاحطلبان باید پاسخگو باشند؛ دولت، مجلس و نهادهای بیرونی مثل احزاب. اگر این سه ضلع با یکدیگر همپوشانی و همکاری داشتند قطعا شرایط بهتری به وجود میآمد».
پاسخگویی مسئولان و لوازم توسعه
در این شرایط برخی دیگر از نمایندگان معتقد هستند که فرار دولت از ارائه گزارش به مجلس گریز از پاسخگویی است. آنها که در جریان نامه روحانی به مقام معظم رهبری هم نبودند، میگویند از این نامه متعجب شدهاند.
محمدرضا نجفی نماینده تهران در این زمینه میگوید: «در حوزه پاسخگویی و ابزارهای نظارتی مجلس از جمله سؤال و استیضاح وزرا ادبار عجیبی وجود دارد. در حالی که این یک اشتباه راهبردی است. پاسخگوبودن مسئولان از مهمترین لوازم توسعه است. باعث اثربخشی و افزایش کارآمدی نهادها و قوا میشود و از دلایل جلوگیری از بروز مفاسد است. اگر این پاسخگویی تبدیل به فرهنگ شود و موانع ذهنی و عینی آن برطرف شود، خدمت به آیندگان است. چراکه باعث میشود آنها در مقابل پاسخگویی تا این حد سخت و سلب برخورد نکنند». او تأکید میکند که «در معرض پرسش و پاسخ قرار گرفتن در چارچوب قانون باعث سلامت نظام اداری و اجرائی است».
نجفی درباره نسبت امیدیهای مجلس با دولت هم چنین میگوید: «جریان اصلاحات به این سبب از شکلگیری چنین دولتی حمایت کرد که آن را مقتضای مصالح کشور و مردم میدانست. حمایت تا وقتی وجود دارد که حرکت دولت در راستای صلاح و صرفه مردم باشد. اما در صورتی که دولت به هر دلیلی اعم از ناکارآمدی از اصول و مبانی در انجام وظایف و مأموریتها منحرف شود، هیچ الزامی برای حمایت وجود ندارد. البته همین موضوع در فراکسیون امید خالی از اشکال نبوده است. گاهی در اقدامات بهنگام و گاهی در رصد و تحلیل دقیق مسائل دچار خلأ بوده است. اما مفهوم آن این نیست که فراکسیون امید باید از دولت حمایت میکرد. فراکسیون امید بايد کنار مردم قرار میگرفت و در بسیاری از اوقات تلقی ما از این موضوع حمایت از دولت بود». به گفته نجفی در مقابل اما عملکرد دولت در این زمینه درخور نبوده است. به گفته این نماینده دولت و وزارتخانهها در حالی به تعامل با نمایندگان فراکسیون امید کمتوجه بودند که با بخشهای دیگر مجلس تعامل بسیار بهتری داشتند. نجفی میگوید شواهد و قرائن حتی حاکی از این است که دولت با نمایندگان فراکسیون مستقلین همکاریهای گستردهتر و عمیقتری داشته است و
این موضوع را تحت تأثیر معادلات قوا میداند.
امیرمحمد حسینی : نحوه تعامل دولت با مجلس در صدر اخبار رسانههای داخلی و خارجی است؛ روحانی در اعتراض به ارائه گزارش سالانه به مجلس، به مقام معظم رهبری نامه نوشته است.
بر اساس آییننامه داخلی مجلس، نمایندگان گزارش سالانه وزرا و رئیسجمهور به مجلس را مصوب کرده بودند. موعد گزارش سالانه نیز مرداد مقرر شده است؛ اما دولت تاکنون عزمی برای ارائه این گزارش نداشته و همین موضوع صدای مجلسیها را درآورد. محمدرضا صباغیان، نماینده یزد، روز گذشته در تذکری گفت: «ظاهرا دولت با این موضوع مخالفت و عنوان کرده گزارش نمیدهد». رئیس مجلس در پاسخ به این تذکر از ارسال نامه هیئترئیسه مجلس برای وزرا و رئیسجمهور خبر داد. علی لاریجانی اضافه کرد: «اینکه آقایان در رسانهها موضوعات دیگری را بیان میکنند، چیز دیگری است». او در ادامه خبر از نامه حسن روحانی به مقام معظم رهبری در همین زمینه داد: «رئیسجمهور در نامهای به مقام معظم رهبری عنوان کرده گزارشدهی سالانه به مجلس ایراد دارد که این موضوع به شورای حل اختلاف قوا ارجاع داده شده تا در آنجا رسیدگی شود».
شورای حل اختلاف قوا در سال 90 و با بالاگرفتن اختلافهای دولت با مجلس به دستور مقام معظم رهبری شکل گرفت. حالا کار دولت روحانی که با مجلس اختلاف گستردهای نیز نداشت، به این شورا کشیده شده است.
صرفنظر از نتیجه این موضوع، به نظر میرسد دولت یازدهم و دوازدهم تاکنون تعامل مطلوبی با مجلس نداشته است؛ درحالیکه روحانی پنج دوره، یعنی 20 سال، در مجلس حضور داشته و بارها به این موضوع نیز اشاره کرده است. موضوع دیگر اینجاست که به گفته نمایندگان امیدی در مجلس، این تعامل با فراکسیون امید محدودتر و کمتر نیز بوده است؛ در این شرایط نسبت «امید» با دولت چگونه خواهد بود؟
تناقضهای دولت در انتقادها و عملکرد
جلال میرزایی، رئیس کمیته سیاسی فراکسیون امید، به «شرق» میگوید رویکرد سران اصلاحطلب و فراکسیون امید تاکنون حمایت از دولت بوده است؛ اما این رویکرد در ادامه و سال آخر چگونه خواهد بود؟ میرزایی میگوید: بستگی به موضوعاتی دارد که در آینده مطرح خواهد شد. او اضافه میکند: «برای مثال در نامه اخیر رئیسجمهوری به مقام معظم رهبری درباره گزارش سالانه، فراکسیون امید میتواند موضع خود را مشخص کند. در شرایط کنونی ارتباط دولت با مجلس ضعیف است. در گذشته نشستهایی بین دو قوه برگزار میشد که حالت تشریفاتی داشت و از دل آن راهکاری بیرون نمیآمد؛ اما در دولتهای سازندگی و اصلاحات، نمایندگان به صورت فردی، مجامع استانی نمایندگان و فراکسیونهای مجلس با رئیسجمهوری دیدار داشتند. آقای روحانی همه اینها را قطع کرده است». میرزایی معتقد است روحانی میتواند از تریبون مجلس برای بیان مشکلات و چالشهای دولت استفاده کند؛ آنهم در شرایطی که یکی از نقدهای دولتیها، نداشتن تریبون برای بیان عملکرد است.
این نماینده امیدی مجلس میگوید: «بااینحال رئیسجمهور از ارائه گزارش سالانه ابا دارد. اینها در تناقض است. ظرفیتی به صورت عرفی ایجاد شده که در مجلس گزارش عملکرد سالانه ارائه شود، استفاده از این ظرفیت چه ایرادی دارد؟ سؤال ما این است که چرا رئیسجمهوری از این فرصت استفاده نمیکند؟ درحالیکه ما میدانیم منابع دولت محدود و کم شده و انتظارات همچنان بالاست».
تعامل بین فراکسیون امید و دولت شکل نگرفت
محمدرضا عارف، رئیس فراکسیون امید، همواره گفته موضع این فراکسیون هنوز حمایت از دولت همراه با نقد است؛ اما به نظر میرسد مواضع همه اعضای امیدی مجلس در این زمینه همسو نیست. محمدرضا بادامچی، نماینده تهران، میگوید رویکرد فراکسیون امید از آغاز، حمایت از دولت بوده و هنوز در این خط پیش میرود؛ اما برخی راه خود را از فراکسیون جدا کردهاند. او یکی از دلایل این همراهینکردن را نیز پایینآمدن محبوبیت آقای روحانی بین مردم میداند و معتقد است با این همه، طیفهای اصلیای که از آقای روحانی حمایت کردند، همچنان به حمایت خود ادامه میدهند؛ چراکه میدانند دولت چه مشکلاتی دارد. هرچند او نیز تأکید میکند که تعامل دولت با فراکسیون هرگز دوسویه نبوده و دولت در این زمینه کمکاری کرده است. قاسم میرزایینیکو، دیگر نماینده امیدی مجلس نیز از تعامل ضعیف دولت نهفقط با فراکسیون امید بلکه با مجلس حرف میزند. میرزایینیکو درباره نسبت اصلاحطلبان در مجلس با دولت میگوید: «فراکسیون بعد از سال 96 دنبال تعامل بهتر و موثرتر با رئیسجمهوری بود؛ اما فکر میکنم این موضوع از سوی دو طرف پیگیری نشد و تعامل بین فراکسیون و دولت شکل نگرفت. هرچند من
معتقدم اگر جلسه با آقای روحانی میسر نبود، میتوانستیم با آقای جهانگیری دیدار داشته باشیم؛ اما موضع دو طرف در این زمینه، انتظار از طرف مقابل بود».
او در ادامه به مواجهه دولت با مجلس نیز انتقاد میکند: «یکی از اشکالات اصلی آقای روحانی نیز همین است. ایشان برخلاف رؤسای جمهور گذشته تعامل روانی با مجلس نداشته است. نه با فراکسیونها و نه حتی با کمیسیونهای تخصصی مجلس این تعامل شکل نگرفته. در حالی که در دولت اصلاحات هر ماه رئیسجمهوری حتما با دو کمیسیون دیدار داشت. هر نمایندهای میتوانست با رئیس دولت اصلاحات دیدار کند. اما حالا کدام نماینده توانسته با آقای روحانی دیدار کند؟ به نظر من امکان حل بخش عمدهای از مشکلات از طریق تعامل دو قوه وجود داشت.
اما به نظر میرسد آقای روحانی تاکنون از راهبرد خاصی پیروی کرده است که این تعامل در آن دیده نمیشود».
میرزایینیکو درباره همکاری دولت و مجلس چنین ادامه میدهد: «شورای عالی سیاستگذاری که افراد را راهی مجلس کرد، آیا جلسهای برای مشخصکردن وظایف، مأموریت و روشهایی که باید در مجلس پیگیری شود، تشکیل داد؟ درست که مجلس کمکاریها و اشکالاتی در پیگیری مطالبات داشته اما برخی نقدها یکسویه است. چراکه بخش بیرونی هم مسئولیت داشته است. من فکر میکنم سه بخش در مجموعه اصلاحطلبان باید پاسخگو باشند؛ دولت، مجلس و نهادهای بیرونی مثل احزاب. اگر این سه ضلع با یکدیگر همپوشانی و همکاری داشتند قطعا شرایط بهتری به وجود میآمد».
پاسخگویی مسئولان و لوازم توسعه
در این شرایط برخی دیگر از نمایندگان معتقد هستند که فرار دولت از ارائه گزارش به مجلس گریز از پاسخگویی است. آنها که در جریان نامه روحانی به مقام معظم رهبری هم نبودند، میگویند از این نامه متعجب شدهاند.
محمدرضا نجفی نماینده تهران در این زمینه میگوید: «در حوزه پاسخگویی و ابزارهای نظارتی مجلس از جمله سؤال و استیضاح وزرا ادبار عجیبی وجود دارد. در حالی که این یک اشتباه راهبردی است. پاسخگوبودن مسئولان از مهمترین لوازم توسعه است. باعث اثربخشی و افزایش کارآمدی نهادها و قوا میشود و از دلایل جلوگیری از بروز مفاسد است. اگر این پاسخگویی تبدیل به فرهنگ شود و موانع ذهنی و عینی آن برطرف شود، خدمت به آیندگان است. چراکه باعث میشود آنها در مقابل پاسخگویی تا این حد سخت و سلب برخورد نکنند». او تأکید میکند که «در معرض پرسش و پاسخ قرار گرفتن در چارچوب قانون باعث سلامت نظام اداری و اجرائی است».
نجفی درباره نسبت امیدیهای مجلس با دولت هم چنین میگوید: «جریان اصلاحات به این سبب از شکلگیری چنین دولتی حمایت کرد که آن را مقتضای مصالح کشور و مردم میدانست. حمایت تا وقتی وجود دارد که حرکت دولت در راستای صلاح و صرفه مردم باشد. اما در صورتی که دولت به هر دلیلی اعم از ناکارآمدی از اصول و مبانی در انجام وظایف و مأموریتها منحرف شود، هیچ الزامی برای حمایت وجود ندارد. البته همین موضوع در فراکسیون امید خالی از اشکال نبوده است. گاهی در اقدامات بهنگام و گاهی در رصد و تحلیل دقیق مسائل دچار خلأ بوده است. اما مفهوم آن این نیست که فراکسیون امید باید از دولت حمایت میکرد. فراکسیون امید بايد کنار مردم قرار میگرفت و در بسیاری از اوقات تلقی ما از این موضوع حمایت از دولت بود». به گفته نجفی در مقابل اما عملکرد دولت در این زمینه درخور نبوده است. به گفته این نماینده دولت و وزارتخانهها در حالی به تعامل با نمایندگان فراکسیون امید کمتوجه بودند که با بخشهای دیگر مجلس تعامل بسیار بهتری داشتند. نجفی میگوید شواهد و قرائن حتی حاکی از این است که دولت با نمایندگان فراکسیون مستقلین همکاریهای گستردهتر و عمیقتری داشته است و
این موضوع را تحت تأثیر معادلات قوا میداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.