|

به مناسبت روز جهاني هپاتيت

كجا بوديم، كجا هستيم و كجا بايد باشيم؟

سيدمويد علويان-دبیر جامعه جهانی هپاتیت

از دیرباز تاکنون، بشر با بیماری‌های عفونی متعددی روبه‌رو بوده به‌طوری‌ که در برخی موارد به وقوع تلفات عظیم در جوامع بشری منجر شده است. هپاتيت‌هاي ويروسي نیز جزئی از این بیماری‌های کشنده محسوب می‌شوند به‌طوری‌ که گزارش‌های متعددی از بروز یرقان‌های شدید در جمعیت سربازان و مردم عادی در دوران جنگ‌ها در تاریخ به چشم می‌خورد. در میان انواع مختلف هپاتیت، نوع «بي و سي» آن از علل مهم سيروز كبدي و سرطان كبدي به شمار می‌روند. از این‌رو، سازمان بهداشت جهاني به عنوان يك دستورالعمل همه كشورها را موظف به برنامه‌ريزي دقيق برای كاهش بار اين بيماري‌ها كرده است.

بيماري كبدي هپاتيت بي در اثر ويروس هپاتيت بي ايجاد مي‌شود و از طریق واکسیناسیون قابل پيشگيري است. در دهه ٧٠ ما با مادراني روبه‌رو مي‌شديم كه بچه‌های خردسال آنها هم هپاتیت داشتند و این یعنی خانواده‌ای مبتلا به هپاتیت بی. اما خوشبختانه از سال ١٣٧٣ كه واكسيناسيون عليه نوزادان و افراد پرخطر در كشور عزيز ايران جدي گرفته شد، سبب شد تا امروز شاهد كاهش شيوع این بيماري در جامعه باشیم.
در واقع می‌توان گفت سلامتي افراد زير ٢٥ سال مديون فعاليت شبكه بهداشت در امر پيشگيري است. از آن تاريخ به بعد نیز واكسيناسيون افراد در معرض خطر همچون زندانيان، آتش‌نشانان، نظاميان، كارگران شهرداري و همچنین واكسيناسيون بزرگ‌سالان در چهار دوره سبب شده است اکنون ٣٥ ميليون ايراني عليه اين بيماري مصون باشند.
در سال‌هاي اخير واكسيناسيون اهداكنندگان مستمر خون نيز چرخه پيشگيري از هپاتيت بي را با سرعت بيشتري به گردش درآورده است. افزون بر این، غربالگري جامعه از نظر هپاتيت بي، پيداكردن بیماران ناپيدا و غيرمطلع، تشديد غربالگري زنان باردار براي هپاتيت بي و تزریق واکسن به همراه ایمونوگلوبولین اختصاصی در نوزادان و توسعه واكسيناسيون به صورت پلكاني تا ٥٠سالگي مي‌تواند جامعه ايراني را از هپاتيت بي رها كند. اما هپاتيت سي، داستان‌هاي تلخ و شيريني دارد. این ویروس که تا سال 1990 ناشناخته بود، اهمیت بیشتری پیدا کرده است چرا که در گذشته با تزریق خون و فراورده‌های خونی آلوده منتقل می‌شد و در این میان سبب ابتلای میلیون‌ها نفر در دنیا شد که بیماران هموفیلی، تالاسمی و دیالیزی جزء مهم‌ترین گروه‌های مبتلا بودند. از این‌رو توصیه می‌شود كساني كه قبل از سال ١٣٧٥ خون گرفته‌اند، از نظر ابتلا به اين ويروس بررسي شوند.
خوشبختانه در ١٠ سال اخير بيش از ٢٠ هزار نفر از بيماران هموفيلی، تالاسمي و دياليزي مبتلا به هپاتيت سي درمان شده‌اند و اين مرهون تلاش همه همكاران در استان‌ها است. حذف هپاتیت «سی» در بیماران خاص و دیالیزی کاملا امکان‌پذیر است و ان‌شاءالله تا دو سال دیگر به‌طور کامل حذف خواهد شد. درباره جانبازان عزيز جنگ تحميلي نیز بررسي‌های لازم صورت گرفته و بيماري هپاتيت سي در آنها نزديك به ريشه‌كني است. اما آنچه امروز ما را نگران مي‌كند، شيوع بالاي هپاتيت سي در معتادان تزريقي و زندانيان است که متأسفانه بیش از همه جوانان را در معرض خطر قرار می‌دهد. امروزه افزایش اعتیاد، فقر و بدبختی، مشکلات اجتماعی و روحی، خال‌کوبی‌های غیربهداشتی، روابط جنسی محافظت‌نشده و به تبع آن، افزایش میزان جرم و زندانی‌شدن آنان بیش‌ازپیش به شیوع هر چه بیشتر این بیماری دامن می‌زند و از آنجا که اين افراد از نظر مالي بي‌بضاعت هستند، لازم است دولت محترم غربالگری و درمان رايگان را مدنظر قرار دهد.
تشخيص و درمان ساده اين بيماران حتي به دست پزشكان عمومي و خانواده آموزش‌ديده به‌راحتی امكان‌پذير است و در صورت درمان اين بيماران مي‌توان به ريشه‌كني هپاتيت سي تا سال ١٤١٠ اميدوار بود. در این میان، آموزش جامعه و ارتقای سطح آگاهي آنان به منظور ایجاد فرهنگ خودمراقبتی و پرهيز از رفتارهاي پرخطر حائز اهميت است. خدا را شاکریم كه صنعت دارويي كشور در سال‌هاي اخير در كنار بيماران و جامعه پزشكي بوده و داروهاي مؤثر و ارزان‌قیمت را در اختيار ما قرار داده است. به اميد جامعه‌ای سالم‌تر و پوياتر.

از دیرباز تاکنون، بشر با بیماری‌های عفونی متعددی روبه‌رو بوده به‌طوری‌ که در برخی موارد به وقوع تلفات عظیم در جوامع بشری منجر شده است. هپاتيت‌هاي ويروسي نیز جزئی از این بیماری‌های کشنده محسوب می‌شوند به‌طوری‌ که گزارش‌های متعددی از بروز یرقان‌های شدید در جمعیت سربازان و مردم عادی در دوران جنگ‌ها در تاریخ به چشم می‌خورد. در میان انواع مختلف هپاتیت، نوع «بي و سي» آن از علل مهم سيروز كبدي و سرطان كبدي به شمار می‌روند. از این‌رو، سازمان بهداشت جهاني به عنوان يك دستورالعمل همه كشورها را موظف به برنامه‌ريزي دقيق برای كاهش بار اين بيماري‌ها كرده است.

بيماري كبدي هپاتيت بي در اثر ويروس هپاتيت بي ايجاد مي‌شود و از طریق واکسیناسیون قابل پيشگيري است. در دهه ٧٠ ما با مادراني روبه‌رو مي‌شديم كه بچه‌های خردسال آنها هم هپاتیت داشتند و این یعنی خانواده‌ای مبتلا به هپاتیت بی. اما خوشبختانه از سال ١٣٧٣ كه واكسيناسيون عليه نوزادان و افراد پرخطر در كشور عزيز ايران جدي گرفته شد، سبب شد تا امروز شاهد كاهش شيوع این بيماري در جامعه باشیم.
در واقع می‌توان گفت سلامتي افراد زير ٢٥ سال مديون فعاليت شبكه بهداشت در امر پيشگيري است. از آن تاريخ به بعد نیز واكسيناسيون افراد در معرض خطر همچون زندانيان، آتش‌نشانان، نظاميان، كارگران شهرداري و همچنین واكسيناسيون بزرگ‌سالان در چهار دوره سبب شده است اکنون ٣٥ ميليون ايراني عليه اين بيماري مصون باشند.
در سال‌هاي اخير واكسيناسيون اهداكنندگان مستمر خون نيز چرخه پيشگيري از هپاتيت بي را با سرعت بيشتري به گردش درآورده است. افزون بر این، غربالگري جامعه از نظر هپاتيت بي، پيداكردن بیماران ناپيدا و غيرمطلع، تشديد غربالگري زنان باردار براي هپاتيت بي و تزریق واکسن به همراه ایمونوگلوبولین اختصاصی در نوزادان و توسعه واكسيناسيون به صورت پلكاني تا ٥٠سالگي مي‌تواند جامعه ايراني را از هپاتيت بي رها كند. اما هپاتيت سي، داستان‌هاي تلخ و شيريني دارد. این ویروس که تا سال 1990 ناشناخته بود، اهمیت بیشتری پیدا کرده است چرا که در گذشته با تزریق خون و فراورده‌های خونی آلوده منتقل می‌شد و در این میان سبب ابتلای میلیون‌ها نفر در دنیا شد که بیماران هموفیلی، تالاسمی و دیالیزی جزء مهم‌ترین گروه‌های مبتلا بودند. از این‌رو توصیه می‌شود كساني كه قبل از سال ١٣٧٥ خون گرفته‌اند، از نظر ابتلا به اين ويروس بررسي شوند.
خوشبختانه در ١٠ سال اخير بيش از ٢٠ هزار نفر از بيماران هموفيلی، تالاسمي و دياليزي مبتلا به هپاتيت سي درمان شده‌اند و اين مرهون تلاش همه همكاران در استان‌ها است. حذف هپاتیت «سی» در بیماران خاص و دیالیزی کاملا امکان‌پذیر است و ان‌شاءالله تا دو سال دیگر به‌طور کامل حذف خواهد شد. درباره جانبازان عزيز جنگ تحميلي نیز بررسي‌های لازم صورت گرفته و بيماري هپاتيت سي در آنها نزديك به ريشه‌كني است. اما آنچه امروز ما را نگران مي‌كند، شيوع بالاي هپاتيت سي در معتادان تزريقي و زندانيان است که متأسفانه بیش از همه جوانان را در معرض خطر قرار می‌دهد. امروزه افزایش اعتیاد، فقر و بدبختی، مشکلات اجتماعی و روحی، خال‌کوبی‌های غیربهداشتی، روابط جنسی محافظت‌نشده و به تبع آن، افزایش میزان جرم و زندانی‌شدن آنان بیش‌ازپیش به شیوع هر چه بیشتر این بیماری دامن می‌زند و از آنجا که اين افراد از نظر مالي بي‌بضاعت هستند، لازم است دولت محترم غربالگری و درمان رايگان را مدنظر قرار دهد.
تشخيص و درمان ساده اين بيماران حتي به دست پزشكان عمومي و خانواده آموزش‌ديده به‌راحتی امكان‌پذير است و در صورت درمان اين بيماران مي‌توان به ريشه‌كني هپاتيت سي تا سال ١٤١٠ اميدوار بود. در این میان، آموزش جامعه و ارتقای سطح آگاهي آنان به منظور ایجاد فرهنگ خودمراقبتی و پرهيز از رفتارهاي پرخطر حائز اهميت است. خدا را شاکریم كه صنعت دارويي كشور در سال‌هاي اخير در كنار بيماران و جامعه پزشكي بوده و داروهاي مؤثر و ارزان‌قیمت را در اختيار ما قرار داده است. به اميد جامعه‌ای سالم‌تر و پوياتر.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.