ادامه تحولات مربوط به نفتکشها
عمان بهدنبال راهحل دیپلماتیک
شرق: پای عمان هم به ماجرای نفتکشها باز شد. پادشاهی عمان روز یکشنبه با صدور بیانیهای درباره اتفاقات تنگه هرمز و توقیف نفتکشها، «همه طرفها را به حل اختلافات از طریق دیپلماسی» فراخوانده است. عمان اعلام کرد: «ما روند کشتیرانی و مسائل مربوط به آن را در تنگه هرمز پیگیری میکنیم و از همه طرفها میخواهیم خویشتندار باشند». در این بیانیه آمده است: «میخواهیم تنگه هرمز در معرض خطراتی قرار نگیرد که آزادی کشتیرانی در آن به خطر بیفتد».
سابقه عمان در میانجیگری بین ایران و دولتهای غربی باعث شده است بسیاری ناظران ورود این کشور به صحنه را نشانهای از حرکت به سمت کاهش تنشها بدانند. عمان پیشتر در چند وهله واسطه پیامهای ایران و کشورهای غربی بوده و دیدارهای گاهوبیگاه مقامات این کشور با مقامات دو طرف در بازههای زمانی پرتنش، همواره توجه ناظران را به خود جلب کرده است.
عمان بهعنوان یکی از کشورهای منطقه که ازقضا روابط مثبتی با دو طرف دارد، از کاهش تنش و حلوفصل ماجرا از طریق گفتوگو استقبال کرده است. از یک نگاه، اما شاید اینبار عمان ناچار شده است با ورود به صحنه تقابل به دنبال رفع آن باشد، بهویژه اگر به روایت بریتانیا از ماجرای توقیف نفتکش استنا ایمپرو از سوی سپاه ایران توجه کنیم.
عمان؛ از ادعای انگلیس تا انتقال خدمه ایرانی
در ادامه واکنشهای بریتانیا به توقیف نفتکش خود، هیئت این کشور در سازمان ملل در نامهای به شورای امنیت اقدام ایران را «مداخله غیرقانونی» خواند. این هیئت در شورای امنیت سازمان ملل مدعی شد نیروهای ایرانی در حالی به نفتکش انگلیسی توقیفشده از سوی این کشور نزدیک شدهاند که این کشتی در آبهای قلمرو عمان بوده و این اقدام «مداخلهای غیرقانونی» بوده است. هیئت انگلیس در سازمان ملل در نامهای به شورای امنیت نوشت: «این کشتی با رعایت حق قانونی تردد کشتیها در یک تنگه بینالمللی بوده است که تحت قوانین بینالمللی قرار دارد. قوانین بینالمللی ایجاب میکند نباید مانع حق تردد کشتیها شد». این نامه که از سوی رویترز ملاحظه شده، به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز ارسال شده است. در این نامه همچنین مطرح شد: این [اقدام] غیرقابل قبول بوده و تهدید علیه کشتیرانی قانونی در گذرگاههای شناختهشده بینالمللی را تا حد زیادی گسترش میدهد. پیشتر پنی موردانت، وزیر دفاع بریتانیا، با ادعای اینکه نفتکش انگلیسی توقیفشده در دریای عمان بوده است نه آبهای متعلق به ایران، آن را اقدامی خصومتآمیز دانست.
در نشانهای از ورود جدی عمان به صحنه تقابلهای نفتی، وزارت خارجه عربستان از ارسال یکی از خدمه یک نفتکش ایرانی به عمان خبر داد. به گزارش ایسنا، کشتی ساویز، بیش از یک سال پیش در دریای سرخ و نزدیک سواحل شمال غربی یمن دچار نقص فنی شده است. یکی از خدمه این کشتی دچار وضعیت جسمانی وخیمی شده بود و به بیمارستانی در عربستان منتقل شد. حالا به گزارش روزنامه ریاض، مقام وزارت خارجه سعودی اعلام کرده در پاسخ به درخواست وزارت خارجه ایران، پس از انجام خدمات پزشکی این خدمه به عمان منتقل شده است.
بریتانیا؛ گفتوگو یا تحریم؟
در واکنشهای اولیه بریتانیا، جرمی هانت، وزیر خارجه این کشور، اعلام کرده بود این کشور قصد دارد از طریق راهحلهای دیپلماتیک دنبال حل مشکل باشد. در همین رابطه، روزنامه انگلیسی تلگراف مدعی شد انگلیس از آمریکا درخواست کرده است از اظهارات علنی تحریکآمیز درباره توقیف نفتکش استنا ایمپرو از سوی ایران خودداری کند؛ چراکه آنها [انگلیس] دنبال راهکاری دیپلماتیک برای این بحران هستند. در ساعات و روزهای پس از توقیف نفتکش، رئیسجمهوری آمریکا در واکنشی اولیه ایران را «دردسر» خوانده بود، اما موضعگیری دیگری پس از آن نداشته است. دونالد ترامپ پس از این صحبتهای اولیهاش با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و نیز با بوریس جانسون، نخستوزیر احتمالی انگلیس در چند روز آینده، درباره این اتفاق تماس داشته است. دیگر مقامات آمریکایی نیز برخلاف دیگر حوادث خلیجفارس، واکنشهای محدودی به توقیف استنا ایمپرو نشان دادهاند.
سازمان ناتو نیز با یک بیانیه در واکنش به این ماجرا، از موضع بریتانیا در استفاده از راهکار دیپلماتیک حمایت کرد. این بیانیه با این ادعا که دو کشتی از سوی ایران توقیف شده، آمده است: «ما توقیف دو نفتکش تجاری در تنگه هرمز را محکوم میکنیم. این [اقدام] چالشی واضح برای آزادی بینالمللی کشتیرانی ایجاد میکند. ما از ایران میخواهیم فورا کشتیها و کارکنان آنها را آزاد کند». ناتو همچنین اعلام کرد: «انگلیس بهوضوح گفته است اولویت آنها مواجهه از طریق گفتمان و دیپلماسی با این وضعیت است. ناتو از راهکارهای دیپلماتیک برای حلوفصل این وضعیت حمایت میکند».
از سوی دیگر، اما روزنامه دیلیتلگراف گزارش داده است وزیران بریتانیا در پی توقیف استنا ایمپرو برنامه تحریم ایران را بررسی میکنند. این روزنامه ادعا کرده است جرمی هانت، وزیر امور خارجه بریتانیا، بهزودی اقدامات دیپلماتیک و اقتصادی کشورش را اعلام میکند که شامل مسدودکردن داراییهای ایران نیز میشود.
آمریکا به دنبال افزایش حضور در منطقه
آمریکا که ظاهرا در پذیرش خواسته بریتانیا، موضعگیری جدی مستقیمی درباره مسئله نفتکش بریتانیا نکرده، به دنبال پیشبرد برنامههای دیگری در اینباره است. جان رود، معاون سیاستگذاری وزیر دفاع آمریکا، که در نشست امنیتی اسپن حضور دارد، گفته است این کشور در رایزنی با شرکای خود در ناتو و متحدان منطقهایاش آماده اجرائیکردن طرح «مسیر آزاد و باز» کشتیها از تنگه هرمز است. به گزارش الجزیره، جان رود گفت: «ما در حال کلیدزدن مفهومی به نام «نگهبان» هستیم که در آن مجموعهای از کشورهای دخیل را برای محافظت از مسیر آزاد و باز تجاری در تنگه هرمز و خلیج فارس خواهیم داشت».
یک روز قبل، کنستانتین کوساشف، رئیس شورای فدراسیون بینالمللی کمیته خارجی روسیه، گفته بود ایالات متحده از وضعیت پرتنش تنگه هرمز به سود خود استفاده میکند تا حضور نظامیاش را در منطقه تحکیم بخشد.
وزیر امور خارجه ایران در همینباره به بریتانیا هشدار داد. محمدجواد ظریف در توییتی نوشت: «اشتباه نکنید! جان بولتون که در فریب ترامپ برای ورود به «جنگ قرن» ناکام مانده و نگران فروپاشی تیم «B» است، در حال ریختن زهر خود به انگلیس است به این امید که این کشور را به باتلاق بکشاند. فقط خردورزی و دوراندیشی میتواند چنین توطئههایی را خنثی کند». حمید بعیدینژاد، سفیر ایران در انگلیس، نیز در توییتر نوشت دولت این کشور باید نیروهای سیاسی داخلی را که میخواهند تنشهای کنونی میان ایران و انگلیس را فراتر از ماجرای کشتیها افزایش دهند، مهار کند. وی افزود ایران برای مواجهه با سناریوهای مختلف محکم و آماده است.
روسیه نقشآفرینی خود را تکذیب کرد
برخی منابع انگلیسی مدعی شدند روسیه در فرایند توقیف نفتکش انگلیسی به نیروهای ایرانی کمک کرده است. روزنامه انگلیسی ساندیمیرر گزارش داده بود دستگاههای اطلاعاتی انگلیس مشغول بررسی این احتمال هستند، اما مقامات روسی این ادعا را رد کردهاند. به گزارش ایرنا، سناتور آلکسی پوشکوف، رئیس کمیسیون سیاستگذاری اطلاعاتی شورای فدراسیون (مجلس سنای روسیه)، در حساب کاربری خود در توییتر به ادعای روزنامه انگلیسی ساندیمیرر واکنش نشان داد و اظهار کرد: «انگلیسیها بارها چنین اظهاراتی را مطرح کردهاند». او به ماجرای توقیف کشتیهای اوکراینی از سوی روسیه و موضع منفی انگلیس اشاره کرد و افزود: «هماینک نیز انگلیسیها تلاش میکنند روسیه را به شرکت در توقیف نفتکش انگلیسی از سوی ایران متهم کنند چراکه متخصصان انگلیسی انتشار اخبار فیک (جعلی) هیچگاه به مرخصی نمیروند».
عربستان نفتکش گرفتار در جده را آزاد کرد
در یک خبر دیگر، نفتکش ایرانی که از اردیبهشت امسال در جده گرفتار شده بود، شنبه ۲۹ تیر سرانجام آزاد و به سمت ایران روانه شد. نفتکش «شادی ۱» (Happiness 1) به دلیل نقص فنی ناچار به درخواست کمک شد و در بندر جده پهلو گرفت؛ اما مقامات عربستان سعودی، با وجود همکاری اولیه در تعمیر این نفتکش، از ترخیص این نفتکش و ادامه مسیر آن جلوگیری کرده بودند. اما دیروز محمد اسلامی، وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرد «رفع مزاحمت» شده و این نفتکش با دو یدککش ایرانی به سمت خلیج فارس روانه شده است تا وارد آبهای ایران شود.
در همین رابطه و به گزارش تسنیم، سپاه پاسداران فیلمی از توقیف نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز منتشر کرد. بر اساس این فیلم گروهی از تکاوران دریایی سپاه توسط یک فروند بالگرد Mi-17 و با پشتیبانی یگانهای شناوری در این نفتکش پیاده شده و آن را توقیف کردهاند.
شرق: پای عمان هم به ماجرای نفتکشها باز شد. پادشاهی عمان روز یکشنبه با صدور بیانیهای درباره اتفاقات تنگه هرمز و توقیف نفتکشها، «همه طرفها را به حل اختلافات از طریق دیپلماسی» فراخوانده است. عمان اعلام کرد: «ما روند کشتیرانی و مسائل مربوط به آن را در تنگه هرمز پیگیری میکنیم و از همه طرفها میخواهیم خویشتندار باشند». در این بیانیه آمده است: «میخواهیم تنگه هرمز در معرض خطراتی قرار نگیرد که آزادی کشتیرانی در آن به خطر بیفتد».
سابقه عمان در میانجیگری بین ایران و دولتهای غربی باعث شده است بسیاری ناظران ورود این کشور به صحنه را نشانهای از حرکت به سمت کاهش تنشها بدانند. عمان پیشتر در چند وهله واسطه پیامهای ایران و کشورهای غربی بوده و دیدارهای گاهوبیگاه مقامات این کشور با مقامات دو طرف در بازههای زمانی پرتنش، همواره توجه ناظران را به خود جلب کرده است.
عمان بهعنوان یکی از کشورهای منطقه که ازقضا روابط مثبتی با دو طرف دارد، از کاهش تنش و حلوفصل ماجرا از طریق گفتوگو استقبال کرده است. از یک نگاه، اما شاید اینبار عمان ناچار شده است با ورود به صحنه تقابل به دنبال رفع آن باشد، بهویژه اگر به روایت بریتانیا از ماجرای توقیف نفتکش استنا ایمپرو از سوی سپاه ایران توجه کنیم.
عمان؛ از ادعای انگلیس تا انتقال خدمه ایرانی
در ادامه واکنشهای بریتانیا به توقیف نفتکش خود، هیئت این کشور در سازمان ملل در نامهای به شورای امنیت اقدام ایران را «مداخله غیرقانونی» خواند. این هیئت در شورای امنیت سازمان ملل مدعی شد نیروهای ایرانی در حالی به نفتکش انگلیسی توقیفشده از سوی این کشور نزدیک شدهاند که این کشتی در آبهای قلمرو عمان بوده و این اقدام «مداخلهای غیرقانونی» بوده است. هیئت انگلیس در سازمان ملل در نامهای به شورای امنیت نوشت: «این کشتی با رعایت حق قانونی تردد کشتیها در یک تنگه بینالمللی بوده است که تحت قوانین بینالمللی قرار دارد. قوانین بینالمللی ایجاب میکند نباید مانع حق تردد کشتیها شد». این نامه که از سوی رویترز ملاحظه شده، به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز ارسال شده است. در این نامه همچنین مطرح شد: این [اقدام] غیرقابل قبول بوده و تهدید علیه کشتیرانی قانونی در گذرگاههای شناختهشده بینالمللی را تا حد زیادی گسترش میدهد. پیشتر پنی موردانت، وزیر دفاع بریتانیا، با ادعای اینکه نفتکش انگلیسی توقیفشده در دریای عمان بوده است نه آبهای متعلق به ایران، آن را اقدامی خصومتآمیز دانست.
در نشانهای از ورود جدی عمان به صحنه تقابلهای نفتی، وزارت خارجه عربستان از ارسال یکی از خدمه یک نفتکش ایرانی به عمان خبر داد. به گزارش ایسنا، کشتی ساویز، بیش از یک سال پیش در دریای سرخ و نزدیک سواحل شمال غربی یمن دچار نقص فنی شده است. یکی از خدمه این کشتی دچار وضعیت جسمانی وخیمی شده بود و به بیمارستانی در عربستان منتقل شد. حالا به گزارش روزنامه ریاض، مقام وزارت خارجه سعودی اعلام کرده در پاسخ به درخواست وزارت خارجه ایران، پس از انجام خدمات پزشکی این خدمه به عمان منتقل شده است.
بریتانیا؛ گفتوگو یا تحریم؟
در واکنشهای اولیه بریتانیا، جرمی هانت، وزیر خارجه این کشور، اعلام کرده بود این کشور قصد دارد از طریق راهحلهای دیپلماتیک دنبال حل مشکل باشد. در همین رابطه، روزنامه انگلیسی تلگراف مدعی شد انگلیس از آمریکا درخواست کرده است از اظهارات علنی تحریکآمیز درباره توقیف نفتکش استنا ایمپرو از سوی ایران خودداری کند؛ چراکه آنها [انگلیس] دنبال راهکاری دیپلماتیک برای این بحران هستند. در ساعات و روزهای پس از توقیف نفتکش، رئیسجمهوری آمریکا در واکنشی اولیه ایران را «دردسر» خوانده بود، اما موضعگیری دیگری پس از آن نداشته است. دونالد ترامپ پس از این صحبتهای اولیهاش با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و نیز با بوریس جانسون، نخستوزیر احتمالی انگلیس در چند روز آینده، درباره این اتفاق تماس داشته است. دیگر مقامات آمریکایی نیز برخلاف دیگر حوادث خلیجفارس، واکنشهای محدودی به توقیف استنا ایمپرو نشان دادهاند.
سازمان ناتو نیز با یک بیانیه در واکنش به این ماجرا، از موضع بریتانیا در استفاده از راهکار دیپلماتیک حمایت کرد. این بیانیه با این ادعا که دو کشتی از سوی ایران توقیف شده، آمده است: «ما توقیف دو نفتکش تجاری در تنگه هرمز را محکوم میکنیم. این [اقدام] چالشی واضح برای آزادی بینالمللی کشتیرانی ایجاد میکند. ما از ایران میخواهیم فورا کشتیها و کارکنان آنها را آزاد کند». ناتو همچنین اعلام کرد: «انگلیس بهوضوح گفته است اولویت آنها مواجهه از طریق گفتمان و دیپلماسی با این وضعیت است. ناتو از راهکارهای دیپلماتیک برای حلوفصل این وضعیت حمایت میکند».
از سوی دیگر، اما روزنامه دیلیتلگراف گزارش داده است وزیران بریتانیا در پی توقیف استنا ایمپرو برنامه تحریم ایران را بررسی میکنند. این روزنامه ادعا کرده است جرمی هانت، وزیر امور خارجه بریتانیا، بهزودی اقدامات دیپلماتیک و اقتصادی کشورش را اعلام میکند که شامل مسدودکردن داراییهای ایران نیز میشود.
آمریکا به دنبال افزایش حضور در منطقه
آمریکا که ظاهرا در پذیرش خواسته بریتانیا، موضعگیری جدی مستقیمی درباره مسئله نفتکش بریتانیا نکرده، به دنبال پیشبرد برنامههای دیگری در اینباره است. جان رود، معاون سیاستگذاری وزیر دفاع آمریکا، که در نشست امنیتی اسپن حضور دارد، گفته است این کشور در رایزنی با شرکای خود در ناتو و متحدان منطقهایاش آماده اجرائیکردن طرح «مسیر آزاد و باز» کشتیها از تنگه هرمز است. به گزارش الجزیره، جان رود گفت: «ما در حال کلیدزدن مفهومی به نام «نگهبان» هستیم که در آن مجموعهای از کشورهای دخیل را برای محافظت از مسیر آزاد و باز تجاری در تنگه هرمز و خلیج فارس خواهیم داشت».
یک روز قبل، کنستانتین کوساشف، رئیس شورای فدراسیون بینالمللی کمیته خارجی روسیه، گفته بود ایالات متحده از وضعیت پرتنش تنگه هرمز به سود خود استفاده میکند تا حضور نظامیاش را در منطقه تحکیم بخشد.
وزیر امور خارجه ایران در همینباره به بریتانیا هشدار داد. محمدجواد ظریف در توییتی نوشت: «اشتباه نکنید! جان بولتون که در فریب ترامپ برای ورود به «جنگ قرن» ناکام مانده و نگران فروپاشی تیم «B» است، در حال ریختن زهر خود به انگلیس است به این امید که این کشور را به باتلاق بکشاند. فقط خردورزی و دوراندیشی میتواند چنین توطئههایی را خنثی کند». حمید بعیدینژاد، سفیر ایران در انگلیس، نیز در توییتر نوشت دولت این کشور باید نیروهای سیاسی داخلی را که میخواهند تنشهای کنونی میان ایران و انگلیس را فراتر از ماجرای کشتیها افزایش دهند، مهار کند. وی افزود ایران برای مواجهه با سناریوهای مختلف محکم و آماده است.
روسیه نقشآفرینی خود را تکذیب کرد
برخی منابع انگلیسی مدعی شدند روسیه در فرایند توقیف نفتکش انگلیسی به نیروهای ایرانی کمک کرده است. روزنامه انگلیسی ساندیمیرر گزارش داده بود دستگاههای اطلاعاتی انگلیس مشغول بررسی این احتمال هستند، اما مقامات روسی این ادعا را رد کردهاند. به گزارش ایرنا، سناتور آلکسی پوشکوف، رئیس کمیسیون سیاستگذاری اطلاعاتی شورای فدراسیون (مجلس سنای روسیه)، در حساب کاربری خود در توییتر به ادعای روزنامه انگلیسی ساندیمیرر واکنش نشان داد و اظهار کرد: «انگلیسیها بارها چنین اظهاراتی را مطرح کردهاند». او به ماجرای توقیف کشتیهای اوکراینی از سوی روسیه و موضع منفی انگلیس اشاره کرد و افزود: «هماینک نیز انگلیسیها تلاش میکنند روسیه را به شرکت در توقیف نفتکش انگلیسی از سوی ایران متهم کنند چراکه متخصصان انگلیسی انتشار اخبار فیک (جعلی) هیچگاه به مرخصی نمیروند».
عربستان نفتکش گرفتار در جده را آزاد کرد
در یک خبر دیگر، نفتکش ایرانی که از اردیبهشت امسال در جده گرفتار شده بود، شنبه ۲۹ تیر سرانجام آزاد و به سمت ایران روانه شد. نفتکش «شادی ۱» (Happiness 1) به دلیل نقص فنی ناچار به درخواست کمک شد و در بندر جده پهلو گرفت؛ اما مقامات عربستان سعودی، با وجود همکاری اولیه در تعمیر این نفتکش، از ترخیص این نفتکش و ادامه مسیر آن جلوگیری کرده بودند. اما دیروز محمد اسلامی، وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرد «رفع مزاحمت» شده و این نفتکش با دو یدککش ایرانی به سمت خلیج فارس روانه شده است تا وارد آبهای ایران شود.
در همین رابطه و به گزارش تسنیم، سپاه پاسداران فیلمی از توقیف نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز منتشر کرد. بر اساس این فیلم گروهی از تکاوران دریایی سپاه توسط یک فروند بالگرد Mi-17 و با پشتیبانی یگانهای شناوری در این نفتکش پیاده شده و آن را توقیف کردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.