|

توجیه سیاسی فرستادن فضانورد ایرانی به فضا

موازنه هزینه و فایده فعالیت‌ فضایی

مسعود حبیبی ‌قهرمان‌نژاد .مدیرمسوول و سردبیر مجله هواپیما

قبل از انجام هر فعالیتی، نخست باید هدف آن مشخص شود. فرستادن فضانورد قرار است چه دستاوردهایی داشته باشد که از نفرستادن آن حاصل نمی‌شود؟ در عین حال هزینه این کار چقدر است و آیا می‌توانیم این هزینه را برای مصارف بهتر سرمایه‌گذاری کنیم؟ مساله دیگر وضعیت اقتصادی کشور است. آیا در این شرایط رکود و تورم، می‌توانیم هزینه اضافی بابت فرستادن انسان به فضا صرف کنیم؟ 50سال پیش دو قدرت بزرگ جهان یعنی آمریکا و شوروی فعالیت‌های هوافضایی خود را آغاز کردند و همچنان به‌عنوان دو نیروی برتر در این حوزه فعالیت می‌کنند. کشورهای دیگری مانند چین و کره‌شمالی نیز اقداماتی را در این زمینه انجام داده‌اند که بیشتر توجیه سیاسی دارد. بنابراین نخست باید هدف از این کار مشخص شود. ببینیم آیا صرف این همه هزینه، سودی برای کشور دارد یا خیر. تا زمانی که به این سوالات اساسی پاسخ داده نشود، نمی‌توان در مورد فواید این کار سخن گفت. فرستادن فضانورد در ایران می‌تواند تنها توجیه سیاسی داشته باشد. فناوری‌هایی که ما باید برای ارسال انسان به فضا استفاده کنیم، از فناوری‌هایی که آمریکا و روسیه در نیم‌قرن پیش استفاده کردند، پایین‌تر است. تکنولوژی آنها بسیار گسترده و پیشرفته بود و هدف رقابت با طرف مقابل را داشتند. ما موشک‌ها و امکانات بسیار کوچک و محدودی داریم که برای فرستادن انسان به فضا، اصلا کافی نیست. ضمن اینکه باید ببینیم در چه زمینه‌هایی می‌خواهیم دستاورد داشته باشیم، در زمینه ورود به جو، در زمینه سیستم‌های محافظ حیات یا در زمینه ساخت لباس فضایی؟ این دستاوردها چه سودی می‌تواند برای اقتصاد کشور داشته باشند. در ساخت ماهواره‌ها، فواید و مزایای بیشتری وجود دارد و می‌توان فناوری‌های آنها را راحت‌تر تولید کرد. با سرمایه‌گذاری در زمینه تکنولوژی‌های پایه یا در زمینه کالاهای مورد نیاز ملی مانند خودرو، خیلی بیشتر می‌توان به اقتصاد کشور کمک کرد. اگر بتوانیم خودروهای دوگانه‌سوز بسازیم که هم کاربرد بیشتری دارد و هم در زمینه کاهش آلودگی هوای شهرهایی مانند تهران موثر است، کار بسیار مفیدتری نسبت به ارسال موجود زنده به فضا است که یک کار سمبلیک محسوب می‌شود. در این شرایط اقتصادی و زیست‌محیطی، باید روش‌های هوشمندانه‌تری را در ارتباط با صرف هزینه‌ها و مصرف بودجه کشور در پیش گیریم. طرح‌هایی هم اگر در زمینه تجاری‌سازی این پروژه مطرح شده است، توجیه اقتصادی ندارد و فقط سرمایه‌های مملکت را به‌هدر می‌دهد.

قبل از انجام هر فعالیتی، نخست باید هدف آن مشخص شود. فرستادن فضانورد قرار است چه دستاوردهایی داشته باشد که از نفرستادن آن حاصل نمی‌شود؟ در عین حال هزینه این کار چقدر است و آیا می‌توانیم این هزینه را برای مصارف بهتر سرمایه‌گذاری کنیم؟ مساله دیگر وضعیت اقتصادی کشور است. آیا در این شرایط رکود و تورم، می‌توانیم هزینه اضافی بابت فرستادن انسان به فضا صرف کنیم؟ 50سال پیش دو قدرت بزرگ جهان یعنی آمریکا و شوروی فعالیت‌های هوافضایی خود را آغاز کردند و همچنان به‌عنوان دو نیروی برتر در این حوزه فعالیت می‌کنند. کشورهای دیگری مانند چین و کره‌شمالی نیز اقداماتی را در این زمینه انجام داده‌اند که بیشتر توجیه سیاسی دارد. بنابراین نخست باید هدف از این کار مشخص شود. ببینیم آیا صرف این همه هزینه، سودی برای کشور دارد یا خیر. تا زمانی که به این سوالات اساسی پاسخ داده نشود، نمی‌توان در مورد فواید این کار سخن گفت. فرستادن فضانورد در ایران می‌تواند تنها توجیه سیاسی داشته باشد. فناوری‌هایی که ما باید برای ارسال انسان به فضا استفاده کنیم، از فناوری‌هایی که آمریکا و روسیه در نیم‌قرن پیش استفاده کردند، پایین‌تر است. تکنولوژی آنها بسیار گسترده و پیشرفته بود و هدف رقابت با طرف مقابل را داشتند. ما موشک‌ها و امکانات بسیار کوچک و محدودی داریم که برای فرستادن انسان به فضا، اصلا کافی نیست. ضمن اینکه باید ببینیم در چه زمینه‌هایی می‌خواهیم دستاورد داشته باشیم، در زمینه ورود به جو، در زمینه سیستم‌های محافظ حیات یا در زمینه ساخت لباس فضایی؟ این دستاوردها چه سودی می‌تواند برای اقتصاد کشور داشته باشند. در ساخت ماهواره‌ها، فواید و مزایای بیشتری وجود دارد و می‌توان فناوری‌های آنها را راحت‌تر تولید کرد. با سرمایه‌گذاری در زمینه تکنولوژی‌های پایه یا در زمینه کالاهای مورد نیاز ملی مانند خودرو، خیلی بیشتر می‌توان به اقتصاد کشور کمک کرد. اگر بتوانیم خودروهای دوگانه‌سوز بسازیم که هم کاربرد بیشتری دارد و هم در زمینه کاهش آلودگی هوای شهرهایی مانند تهران موثر است، کار بسیار مفیدتری نسبت به ارسال موجود زنده به فضا است که یک کار سمبلیک محسوب می‌شود. در این شرایط اقتصادی و زیست‌محیطی، باید روش‌های هوشمندانه‌تری را در ارتباط با صرف هزینه‌ها و مصرف بودجه کشور در پیش گیریم. طرح‌هایی هم اگر در زمینه تجاری‌سازی این پروژه مطرح شده است، توجیه اقتصادی ندارد و فقط سرمایه‌های مملکت را به‌هدر می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.