|

تصاویر تحریف‌نشده از زندگی

شرق: «بی‌بازگشت» رمانی است کلاسیک از تئودور فونتانه، شاعر و رمان‌نویس آلمانی قرن نوزدهم، که با ترجمه عباس گودرزی در نشر کتاب پارسه منتشر شده است. «بی‌بازگشت» چنان‌که در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن اشاره شده داستان تنشی است خانوادگی که بعد از بیست‌وسه سال زندگی مشترک در رابطه زن و شوهری به نام‌های کریستین و هلموت پدید آمده است. ترجمه فارسی این رمان با مقاله‌ای از داگلاس پارمی همراه است که در آن مروری شده است بر زندگی و آثار فونتانه و به‌ویژه رمان «بی‌بازگشت». پالمر در بخشی از این مقاله به وجوه مختلف رمان «بی‌بازگشت» می‌پردازد. او با ذکر مصداق‌هایی برگرفته از رمان «بی‌بازگشت»، فونتانه را نویسنده‌ای رئالیست می‌داند و با ارجاع به دیدگاه‌های خود فونتانه دیدگاه او را نسبت به رابطه واقعیت و داستان شرح می‌دهد. او از قول فونتانه درباره رمان «بی‌بازگشت» می‌نویسد: «هدف از این رمان تنها به تصویرکشیدن یا توصیف اموری نیست که هر روز در زندگی ما رخ می‌دهند یا ممکن است رخ دهند؛ از نظر من، هدفِ رمان مدرن به این سیاق، کنکاشی نقادانه در یک زندگی، جامعه یا بستری اجتماعی است که دقیقا تصاویری تحریف‌نشده از همان زندگی هستند که ما داریم.»
داگلاس پارمی در بخشی دیگر از این مقاله درباره «بی‌بازگشت» می‌نویسد: «بی‌بازگشت به‌ویژه جالب است، از این‌جهت که تمرکز روایت آن بیشتر بر حال افراد است تا بر جامعه، اگرچه همانند بسیاری از رمان‌های دیگر فونتانه، این افراد دارای ویژگی‌هایی هستند که به آن‌ها کیفیت نوع‌بودگی، خواه انسانی یا اجتماعی، می‌دهد و در عین‌حال، آن‌ها را واجد خصوصیاتی صرفا فردی نیز می‌کند.»
او در پایان مقاله‌اش، پس از توضیح و تشریح عناصر گوناگون شکل‌دهنده به رمان «بی‌بازگشت»، فشرده‌ای از همه آن‌چه را که باعث شده این رمان یکی از برجسته‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم به شمار آید، فهرست‌وار ارائه می‌دهد: «ترکیب این‌همه عوامل مختلف، دقت و شفافیت در ترسیم زمینه و حوادث زمینه‌ساز ماجرا (نباید شخصیت‌های ثانوی کُمیک را هم فراموش کرد) تمهیدات ماهرانه برای روایت داستان، اطمینان از هدف تعیین‌شده، سبک موجز و سازمان‌یافته، آیرونی حاکم بر ابعاد مختلف وقایع و روابط شخصیت‌ها، و نومایه بودنِ مضمون رمان همه باعث شده‌اند که بی‌بازگشت از برجسته‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم باشد.»
چنان‌که در همین مقاله آمده است دو رمان نخست فونتانه رمان‌هایی تاریخی بوده‌اند و داگلاس پارمی معتقد است «بی‌بازگشت» نیز «علاوه بر اینکه رمانی روان‌شناختی و رمان آداب است، تا حدودی نیز رمان تاریخی محسوب می‌شود.» او آن‌گاه درباره ابعاد تاریخی این رمان نکاتی را می‌گوید.
«بی‌بازگشت» این‌گونه آغاز می‌شود: «قلعه هالکناس، میراث خاندان کنت هالک، در منطقه‌ای در یک مایلی جنوب گلاکسبرگ و بر فراز تپه‌ای رو به‌دریا بنا شده بود. هرچند منظرش زیبا و چشم‌نواز بود، برای اندک مسافرانی که گاه به آنجا گذر داشتند، این بنای ستُرگ کمی دورافتاده و متروک به نظر می‌رسید. این سرای بزرگ، در حقیقت، قصری به سبک بناهای بزرگ ایتالیایی بود و از بسیاری جهات یادآور معماری زیبای عصر یونان باستان. برادرزنِ کنت هالک، بارون آرنه، از آن به‌عنوان نمونه امروزیِ معبد پائستُم یاد می‌کرد. البته این را بیشتر به مزاح می‌گفت، ولی حرف او چندان هم بی‌ربط نبود زیرا از سمت دریا، قصرِ هالک چیزی نبود جز یک ردیف ستون بلند که اتاق‌های پذیرایی و نشیمن در طبقه همکف را از نظر پنهان کرده بودند. طبقه بالا از چهار طرف مقدار زیادی عقب نشسته و ایوانی بزرگ به عرض شش متر در تمام چهار طرف به‌وجود آورده بود. وجود ستون‌ها، شمایل مدیترانه‌ای به ساختمان داده بود. در گوشه‌وکنار ایوان بزرگ، همه‌جا تخت‌هایی از سنگ مرمر ساخته و با فرش پوشانده بودند تا در روزهای بهار و تابستان محل آسایش اهل منزل باشند. این تخت‌ها فقط در زمانی خالی می‌ماندند که ساکنان منزل برای بهره‌بردن از چشم‌انداز دریا و دلپذیری هوا، به بالای بام خانه برمی‌شدند که آن‌هم بیشتر ایوان بود تا بام. بر روی این بامِ ایوان‌مانند، گلدان‌هایی بزرگ از انواع گل‌های قشنگ و درختچه‌ها گذاشته بودند. آنجا حتی در گرم‌ترین روزهای سال هم هوا نسبتا خنک و مطبوع بود و هروقت نسیمی از جانب دریا می‌وزید، پرچمی را که بی‌تحرک بر دیرک روی بام نصب بود به جنبش وامی‌داشت و این جنبش خود به شوقِ حضور نسیم می‌افزود. قصر هالکناس از ابتدا بر روی این تپه نبود و کُنت هالک - که امروز مالک و ساکن آن است - حدود شانزده سال پیش، یعنی کمی پس از ازدواج با بارونس زیبا، کریستین آرنه، جوان‌ترین خواهر مالک ویلای مجاور، به همراه نوعروسش در منزل اول هالکناس ساکن شد که فاصله‌اش از دریا بیشتر بود و در وسط روستای بزرگ هالکبای قرار داشت...». پیش از طوفان، در مسیرهای ناهموار، خانم جنی ترایبل، افی بریست و استچلین از دیگر آثار تئودور فونتانه هستند.
شرق: «بی‌بازگشت» رمانی است کلاسیک از تئودور فونتانه، شاعر و رمان‌نویس آلمانی قرن نوزدهم، که با ترجمه عباس گودرزی در نشر کتاب پارسه منتشر شده است. «بی‌بازگشت» چنان‌که در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن اشاره شده داستان تنشی است خانوادگی که بعد از بیست‌وسه سال زندگی مشترک در رابطه زن و شوهری به نام‌های کریستین و هلموت پدید آمده است. ترجمه فارسی این رمان با مقاله‌ای از داگلاس پارمی همراه است که در آن مروری شده است بر زندگی و آثار فونتانه و به‌ویژه رمان «بی‌بازگشت». پالمر در بخشی از این مقاله به وجوه مختلف رمان «بی‌بازگشت» می‌پردازد. او با ذکر مصداق‌هایی برگرفته از رمان «بی‌بازگشت»، فونتانه را نویسنده‌ای رئالیست می‌داند و با ارجاع به دیدگاه‌های خود فونتانه دیدگاه او را نسبت به رابطه واقعیت و داستان شرح می‌دهد. او از قول فونتانه درباره رمان «بی‌بازگشت» می‌نویسد: «هدف از این رمان تنها به تصویرکشیدن یا توصیف اموری نیست که هر روز در زندگی ما رخ می‌دهند یا ممکن است رخ دهند؛ از نظر من، هدفِ رمان مدرن به این سیاق، کنکاشی نقادانه در یک زندگی، جامعه یا بستری اجتماعی است که دقیقا تصاویری تحریف‌نشده از همان زندگی هستند که ما داریم.»
داگلاس پارمی در بخشی دیگر از این مقاله درباره «بی‌بازگشت» می‌نویسد: «بی‌بازگشت به‌ویژه جالب است، از این‌جهت که تمرکز روایت آن بیشتر بر حال افراد است تا بر جامعه، اگرچه همانند بسیاری از رمان‌های دیگر فونتانه، این افراد دارای ویژگی‌هایی هستند که به آن‌ها کیفیت نوع‌بودگی، خواه انسانی یا اجتماعی، می‌دهد و در عین‌حال، آن‌ها را واجد خصوصیاتی صرفا فردی نیز می‌کند.»
او در پایان مقاله‌اش، پس از توضیح و تشریح عناصر گوناگون شکل‌دهنده به رمان «بی‌بازگشت»، فشرده‌ای از همه آن‌چه را که باعث شده این رمان یکی از برجسته‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم به شمار آید، فهرست‌وار ارائه می‌دهد: «ترکیب این‌همه عوامل مختلف، دقت و شفافیت در ترسیم زمینه و حوادث زمینه‌ساز ماجرا (نباید شخصیت‌های ثانوی کُمیک را هم فراموش کرد) تمهیدات ماهرانه برای روایت داستان، اطمینان از هدف تعیین‌شده، سبک موجز و سازمان‌یافته، آیرونی حاکم بر ابعاد مختلف وقایع و روابط شخصیت‌ها، و نومایه بودنِ مضمون رمان همه باعث شده‌اند که بی‌بازگشت از برجسته‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم باشد.»
چنان‌که در همین مقاله آمده است دو رمان نخست فونتانه رمان‌هایی تاریخی بوده‌اند و داگلاس پارمی معتقد است «بی‌بازگشت» نیز «علاوه بر اینکه رمانی روان‌شناختی و رمان آداب است، تا حدودی نیز رمان تاریخی محسوب می‌شود.» او آن‌گاه درباره ابعاد تاریخی این رمان نکاتی را می‌گوید.
«بی‌بازگشت» این‌گونه آغاز می‌شود: «قلعه هالکناس، میراث خاندان کنت هالک، در منطقه‌ای در یک مایلی جنوب گلاکسبرگ و بر فراز تپه‌ای رو به‌دریا بنا شده بود. هرچند منظرش زیبا و چشم‌نواز بود، برای اندک مسافرانی که گاه به آنجا گذر داشتند، این بنای ستُرگ کمی دورافتاده و متروک به نظر می‌رسید. این سرای بزرگ، در حقیقت، قصری به سبک بناهای بزرگ ایتالیایی بود و از بسیاری جهات یادآور معماری زیبای عصر یونان باستان. برادرزنِ کنت هالک، بارون آرنه، از آن به‌عنوان نمونه امروزیِ معبد پائستُم یاد می‌کرد. البته این را بیشتر به مزاح می‌گفت، ولی حرف او چندان هم بی‌ربط نبود زیرا از سمت دریا، قصرِ هالک چیزی نبود جز یک ردیف ستون بلند که اتاق‌های پذیرایی و نشیمن در طبقه همکف را از نظر پنهان کرده بودند. طبقه بالا از چهار طرف مقدار زیادی عقب نشسته و ایوانی بزرگ به عرض شش متر در تمام چهار طرف به‌وجود آورده بود. وجود ستون‌ها، شمایل مدیترانه‌ای به ساختمان داده بود. در گوشه‌وکنار ایوان بزرگ، همه‌جا تخت‌هایی از سنگ مرمر ساخته و با فرش پوشانده بودند تا در روزهای بهار و تابستان محل آسایش اهل منزل باشند. این تخت‌ها فقط در زمانی خالی می‌ماندند که ساکنان منزل برای بهره‌بردن از چشم‌انداز دریا و دلپذیری هوا، به بالای بام خانه برمی‌شدند که آن‌هم بیشتر ایوان بود تا بام. بر روی این بامِ ایوان‌مانند، گلدان‌هایی بزرگ از انواع گل‌های قشنگ و درختچه‌ها گذاشته بودند. آنجا حتی در گرم‌ترین روزهای سال هم هوا نسبتا خنک و مطبوع بود و هروقت نسیمی از جانب دریا می‌وزید، پرچمی را که بی‌تحرک بر دیرک روی بام نصب بود به جنبش وامی‌داشت و این جنبش خود به شوقِ حضور نسیم می‌افزود. قصر هالکناس از ابتدا بر روی این تپه نبود و کُنت هالک - که امروز مالک و ساکن آن است - حدود شانزده سال پیش، یعنی کمی پس از ازدواج با بارونس زیبا، کریستین آرنه، جوان‌ترین خواهر مالک ویلای مجاور، به همراه نوعروسش در منزل اول هالکناس ساکن شد که فاصله‌اش از دریا بیشتر بود و در وسط روستای بزرگ هالکبای قرار داشت...». پیش از طوفان، در مسیرهای ناهموار، خانم جنی ترایبل، افی بریست و استچلین از دیگر آثار تئودور فونتانه هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.